ଏପରିଭାବରେ, ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ପରେ ବାହାର ଅଂଶ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ। ଭିତର ଘର ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ କରିବା ଉଚିତ, ଏଠାରେ ମାପ ରିମ୍ ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜମହଳର ମାପ ଓ ମୂଳ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ରାଜମହଳ ଅଛି, ତାହାରେ Triviṣṭapa ମଧ୍ୟ ରହିଛି; ସବୁ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ମୂଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। କିଛି ଗୋଲାକାର, କିଛି ଲମ୍ବା ଆକୃତିର, ଏବଂ ପଞ୍ଚମଟି ଅଷ୍ଟଭୁଜ ଆକୃତିର। ସମସ୍ତ ମୂଳତତ୍ତ୍ୱରୁ ଏପରି ଚାଳିଶି ପ୍ରକାର ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ। ଭଦ୍ରକ, ସର୍ବତ, ଭଦ୍ର, ରୁଚକ ଓ ନନ୍ଦନ ନାମକ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକୃତିର ମହଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ବୈରାଜ କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି, ବିମାନ, ବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ଦିର ଓ ମହଳ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମିତ ହୁଏ। କଙ୍କଣ, ଢୋଳ, ପଦ୍ମ ଓ ମହାପଦ୍ମ ନାମର ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଗୁବା ଗଛ ଓ କୈଳାସ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅନ୍ୟ ଗୋଲାକାର ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଭୂମୁଖ, ଭୂଧର, ଶ୍ରୀଜୟ ଓ ପୃଥିବୀଧର ନାମକ ଆକୃତି ଅଛି। ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ବଜ୍ର, ଚକ୍ର, ମୁଷ୍ଟିକ ଓ ଭବ୍ରୁସଂଞ୍ଜିତ ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ଅଛି। ବିଜୟ ନାମକ ଏକ ଶ୍ୱେତ ଆକୃତି ଅଛି, ଯାହା Triviṣṭapa ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଯେଉଁଠି ନିର୍ମାଣ ହେଉ, ମଣ୍ଡପର ଆକୃତି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ। ତ୍ରିକୋଣ ଆଦି ଅନୁକ୍ରମରେ ନିର୍ମିତ ମଣ୍ଡପ ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ର, ନାରୀ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ମଣ୍ଡପକୁ ସମାନ ନମ୍ବର ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ାଯିବା ସହିତ, ମାପିବା ପାଇଁ ଦୋରି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଏହି ମଣ୍ଡପ ବା ଘର ଜଣେ ଜଣେ ଜନେଲା ଥିବା କିମ୍ବା ନ ଥିବା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଥାଇପାରେ। କେତେକ ସ୍ଥଳରେ, ମଣ୍ଡପ ଦିଵାଳର ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ କରିବା ଉଚିତ। କେବେ କେବେ ମାପର ଅସମତୁଳନ ଦ୍ୱାରା ବେକାର ରେଖା ଦେଖାଯାଏ। ମେରୁ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜମହଳ ଶତଶୃଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ଏହାର ଆକୃତି ଓ ମାପ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର, କେତେକ ସ୍ପଷ୍ଟ, କେତେକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ। ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଆବରଣ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାଏ। ବିଶେଷ ଦେବତାପୂଜା ପାଇଁ ବହୁତ ମନ୍ଦିର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏହିମାନେ ପୁରାତନ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏମିତି ମନ୍ଦିର ଚନ୍ଦ୍ରଗୃହ ଓ ଭେରୀ ଟାଓର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହେଉଥିବା ଉଚିତ। ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଏକ ନାଟ୍ୟଶାଳା ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଏକ କରି ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରପାଳ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏକ ଛାଯାଁ ଦରିଚାଉଁ ତିଆରି କରି ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଘର ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଓ ଭୋଗତା Vāsudevaଙ୍କ ପାଇଁ ତିଆରି ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବସୁଥିବା ଏକ ଶିକ୍ଷକ ବାଛିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚଜନ କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ମିଶି ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶିକ୍ଷକ ମନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି ସମାରୋହ ଆରମ୍ଭ କରିବେ। ଦ୍ୱାଦଶ ହସ୍ତ ବ୍ୟାପୀ ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରି ତାହାକୁ ଷୋଳହଟି ଖମ୍ଭ ଦେଇ ମଜବୁତ କରିବା ଉଚିତ। ନଦୀ ସଂଗମ କିମ୍ବା ତଟ ଠାରୁ ବାଳୁକା ଆଣି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପାଞ୍ଚଟି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଶାନ୍ତି କ୍ରିୟା ଓ ଅଗ୍ନିସ୍ଥାପନ କରି ସମସ୍ତ କାମନା ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ। କିଛି ଲୋକ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣର ପବିତ୍ର ଭୂମିକୁ ଅନୁଲେପନ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ଉଦୁମ୍ବର, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ବିଲ୍ବ, ପାଳାଶ ଓ ଖଦିର ଗଛର ଏକ ଏକ ଖୁଟି ଚାରି ଦିଗରେ ପୋତିବା ଉଚିତ।