ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିରେ ଲିନ ଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ତାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ ପୁତ୍ରମାନେ। ପ୍ରଥମେ, ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଜଳ ତିଆରି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ପୂଜା କଲେ। ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କ ତଳ ଅଂଶରୁ ଆଦିକୁ ଅସୁରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେଉଁଠାରେ, ତମୋଗୁଣର ଦେହକୁ ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ୟାଗ କରିବା ପରେ ରାତିର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା, ଯାହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ପ୍ରଚୁର ଥିଲେ, ହେ ହର! ଏହି ଭଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ରାତିର ସଂପୃକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଦେବମାନେ ଦିନର। ଏହି ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ତିଆରି ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ସେହି ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେ ପ୍ରାକ୍-ସନ୍ଧ୍ୟା ନାମେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ହେଲେ। ସେଉଁଠି, ସେ ରଜୋଗୁଣର କିଛି ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରି ସ୍କିନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଭୁକ୍ତିରେ ରୂଷା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଉଁଠି, ତାଙ୍କ ଜମ୍ଭାରୁ ଯକ୍ଷମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ଚୁଲି ହଲାଇବାରୁ ସର୍ପମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଗାନ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲେ। ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଉଦରରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଚୁଲିରୁ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଥିବା ଉଦ୍ଭିଦ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହାମାନେ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ନାମରେ ପରିଚିତ। ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ, ଜଳଚର ଓ ସରିସୃପ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ହାତରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକର ଅଧିକାରୀ, ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକର ଅଧିକାରୀ। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ବିବରଣା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସିକ ସୃଷ୍ଟି କଥା କୁହାଯାଉଛି। ଧର୍ମ, ରୁଦ୍ର, ମନୁ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ସନକଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ତପସ୍ବୀ ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, କାବ୍ୟାଧ, ଅଜ୍ୟପା ଏହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବଗଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଚାରିଜଣ ଆକୃତିଶାଳୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀରେ ମଙ୍ଗଳମୟ କନ୍ୟାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେହି ମଙ୍ଗଳମୟା ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ହରି ନିଜେ ବଳ ଓ ଉନ୍ମାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଧାତା ଓ ବିଧାତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଇପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲେ। ମରୀଚିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ମୃତି ପୌର୍ଣ୍ଣମାସ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସ୍ମୃତିଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରି ଅନସୂୟା ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ପାପରହିତ ପୁତ୍ର ଦେଲେ। ପୃତି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଦତ୍ତୋଲିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। କ୍ଷମା, ପୁଲହଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ। ମନରୁ ସଠି ହଜାର ଋଷି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଉର୍ଜ୍ଜାରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସୁତପା ଓ ଶୁକ୍ର—ଏମାନେ ସପ୍ତ ଋଷି ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା ତିନିଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଧା ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏହିପରି ମେନା ଓ ବୈତରଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଯିଏ ପୂର୍ବେ ସତୀ ଥିଲେ, ସେ ମେନାକ ଓ ଗୌରୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ସୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା।