ଏକ ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରା ମନ ନେଇ, ଉପାସକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ଏହି ପୂଜା ପରେ ଶୁଦ୍ଧ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଦୁର୍ଜନ୍ୟ ପାପକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଥାଏ। ପରେ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟ ତାନ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଉପାସକ ସେହି ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ନିଜ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଥାଏ। ଏହା ପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରି, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଲି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏଠି, ଏକ ଶତାଠ ଆଉ ଆଠ (୧୦୮) ଦ୍ୱାରା ଏକ ଉପବୀତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ, ବିଷ୍ବକ୍ଷେଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଅର୍ପଣ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଉପାସକ ଜାଣିଥିବେ କିମ୍ବା ଅଜାଣିଥିବେ, ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପୂଜା ଓ କ୍ରିୟା ସେ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ସମସ୍ତେ ମଣିକ୍ୟ ମାଳା, ପ୍ରବାଳ ଓ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ହୁଏ। ଉପାସକ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି—ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବନମାଳା କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ପରି ସଦା ହୃଦୟରେ ବିରାଜ କରୁ। ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା ପରେ, ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଭୋଜନ ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ ଏହି ବାର୍ଷିକ ପୂଜା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯିବା ଦ୍ୱାରା ଉପାସକ ନିଜେ ହରିରୂପ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏଠି, ଉପାସକ ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତର ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ କରିଥାନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜର ଭାଷା ଓ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ନିଜ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଜ୍ଞାନକୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଉପାସକ ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣ ଓ ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ସ୍ୱୟଂ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ନିରାକାର, ନିତ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ସଂଯମର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ। ଚତୁର୍ଥ ଅକ୍ଷର ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ପରମ ପଦ। ଉପାସକ ନିଜକୁ ରଥିକ ଭାବେ, ଦେହକୁ ରଥ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଘୋଡ଼ା ଓ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ଜାଣିଥାନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଆତ୍ମା ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଅନୁଭବ କରେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଉପାସକ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଉନାହାନ୍ତି। ସେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ନଦୀର ଦୂର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏହା ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମ। ଏଠି ଧ୍ୟାନ ନିମିତ୍ତେ ପଦ୍ମାସନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବା, ସମାଧି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମରେ ଲୀନ ହେବା। ହୃଦୟର ପଦ୍ମମଧ୍ୟରେ ଉପାସକ ଚକ୍ର, ଶଂଖ, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସେ ନିତ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ, ଗୌରବମୟ, ସତ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦ ରୂପୀ ପରମ ଦେବତା। ସେ ଚବିଶଟି ରୂପରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ବିରାଜ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ଭକ୍ତ ନିଜ ମନର ଅଭିଲାଷା ପୂରଣ କରି ଦିବ୍ୟତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏପରି ଧ୍ୟାନର ବର୍ଣ୍ଣନା ଶ୍ରୀ ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ଆଚାରକାଣ୍ଡର ଚୁଅନ୍ଚଳିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏଉଁଠି, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଯିଏ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି (କେଶବ), ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଚକ୍ର, ଶଂଖ, ପଦ୍ମ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରୁଥିବା ମାଧବଙ୍କୁ, ଶଂଖ, ପଦ୍ମ, ମୁରାରି ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଗଦାଧାରୀ, ଗଦାରିପୁ, ଶଂଖ, ପଦ୍ମ ଧାରୀ ଓ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରୀଧର ରୂପରେ ଚକ୍ର, ପଦ୍ମ, ଶଂଖ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପଦ୍ମ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଶଂଖ ଚିହ୍ନିତ ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବାଣ, ଶଂଖ, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଵାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶୁଭ ଶଂଖ, ଶୁଭ ଗଦା, ପଦ୍ମ ଓ ଧନୁର୍ଧାରୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ଗଦା ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନରସିଂହ ରୂପେ ପଦ୍ମ, ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ, ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏପରି ଭାବେ, ଉପାସକ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ପ୍ରେମ ଓ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଗୁଣକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶାଶ୍ୱତ ଶାନ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମନିବେଦନ କରନ୍ତି।