ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଡିମ୍ବର ଭିତରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଅଛି — ଏଠାରେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମାନବ ମିଶି ଅଛନ୍ତି। ସମୟର ଶେଷ ଦିନେ, ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ହରି ନିଜେ ଗାତି ନେଇଯାନ୍ତି, ନିଜେ ନାଶକ ହୋଇପଡନ୍ତି। ସୃଷ୍ଟିର ଏକ ଚକ୍ର ଶେଷ ହେଲେ, ହରି ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧରି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ପଛରେ, ତିନି ରୁପରେ ଦେବତା ଏହି ଡିମ୍ବକୁ ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ଉଠାନ୍ତି — ଏହି ଜ୍ଞାନ ରହିଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିକୃତ ରୂପରେ ଥିଲା। ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବୈକାରିକ କୁହାଯାଏ, ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ପତ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଧାନ ଅଟଳ ସୃଷ୍ଟି — ଏହା ଅଟଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଏ। ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ଉପର ଭାଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି। ଅଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି ଦୟା, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସାତ୍ୱିକ ଓ ତାମସିକ ଦୁଇଁ। ପ୍ରାକୃତ, ବୈକୃତ ଓ କୌମାର ସୃଷ୍ଟିକୁ ନବମ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ମନସ୍ପୁତ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଜଳର ସୃଷ୍ଟି ଆଶା କରି, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜକୁ ପୂଜିଲେ। ସୃଷ୍ଟି ଆଶା କରି, ତାଙ୍କର ତଳ ଭାଗରୁ ଆସୁରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାମସ ଦେହକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ସାତ୍ୱିକ ଗୁଣଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହରା! ଏପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆସୁରମାନେ ରାତିର, ଦେବମାନେ ଦିନର। ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ, ସେ ପ୍ରାକ୍-ସନ୍ଧ୍ୟା ନାମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ରଜସର ଏକ ଅଂଶ ନେଇ, ସେ ଶୀଥିଳ ହେଲା; ଭୋକରୁ ରୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ହା କରିବାରୁ ଯକ୍ଷମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଚୁଲ ଉଁଜିବାରୁ ସର୍ପମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଗୀତ ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କ ଉଦରରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ପାଶ୍ୱ ଭାଗରୁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଚୁଲରୁ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଧାରୀ ଉଦ୍ଭିଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗୃହସ୍ଥ ପଶୁ କୁହାଯାଏ; ଏବେ ମୁଁ ବନ୍ୟ ପଶୁ ବିଷୟରେ କହିବି। ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ଜଳଜ ପ୍ରାଣୀ, ସପ୍ତମ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ରେପ୍ଟାଇଲ୍। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ଭୁଜରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକର ଅଧିକାରୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକର ଅଧିକାରୀ। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନିୟମ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଏପିତି ସାପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ନିଜ ନିବାସ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଠିଏଁ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ବିବରଣା ପରେ, ମନସ୍ପୁତ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଧର୍ମ, ରୁଦ୍ର, ମନୁ ଓ ସନକ — ଏହି ନିତ୍ୟ ମନସ୍ପୁତ ପୁଅମାନେ। ମରିଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରସ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ — ଏହି ଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, କବ୍ୟାଧ, ଅଜ୍ୟପା — ଏହି ଶୁଭ ଦିନର ଉତ୍ପନ୍ନ। ଚାରି ରୂପଧାରୀ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଦକ୍ଷ ନିଜ ଦୁହିତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଶୁଭ ଦୁହିତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଶୁଭ ଦୁହିତା ଭୃଗୁରୁ ଧାତା ଓ ବିଧାତାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ଦୁହିତା ମଧ୍ୟରେ, ହରି ନିଜେ ବଳ ଓ ଉନ୍ମଦାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଧାତା ଓ ବିଧାତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କରୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ମରିଚିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ଭୂତି ପୌର୍ଣ୍ଣମାସାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିର ଦୀପ୍ତିମାନ କଥା।