ଏକ ସମୟର କଥା। ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏକ ଭକ୍ତ ପଚାରିଲେ, “ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପୂଜା ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।” ତେବେ, ନନ୍ଦୀ ଉପରେ ଚିହ୍ନ ଥିବା ମହାଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପୂଜା କିପରି କରାଯାଏ, ତାହା ମୁଁ ଏବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି, ଶୁଣ। ପ୍ରଥମେ, ମଣ୍ଡଳରେ ନ୍ୟାସ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ—‘ଓଁ ହାଁ, ଶିବାସନ ଦେବତା, ଆସନ୍ତୁ।’ ପରେ, ‘ଓଁ ହାଁ, ଗଣପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହାଁ, ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହାଁ, ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହାଁ, ମହାକାଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।’ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରରେ ନିଷ୍ପତ୍ର, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଗୁରୁଜନ, ଅନନ୍ତ, ଜ୍ଞାନ, ଶାସନ, ଅଜ୍ଞାନ, ଅଶାସନ, ଅଧଃଛନ୍ଦ, କର୍ଣ୍ଣିକା, ଜ୍ଯେଷ୍ଠା, କାଳୀ, ବଳପ୍ରମଥିନୀ, ମନୋନ୍ମନୀ, ଶିବର ରୂପ, ଶିବ, ମୁଣ୍ଡ, କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ବି ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। ଏହାପରେ, କୃତ୍ୟ ସିଦ୍ଧି, ବିଦ୍ୟୁତ୍, ଜାଗରଣ ଓ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ଆଦିରୁ ନିର୍ମିତ ଏଠି ଅଷ୍ଟ ସତ୍ୟତ୍ୱର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ, ବାମଦେବ, ରକ୍ଷା, କୁମାରୀ, ମାତୃକା, ବୃଦ୍ଧି, ତିନି ଶକ୍ତି, ମୋହିନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ବାମଦେବଙ୍କ ତ୍ରୟୋଦଶ ରୂପ ଅଛନ୍ତି। ଏହାପରେ, ତତ୍ପୁରୁଷ, ବିସ୍ଥାପନ, ଶାନ୍ତି, ତୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଈଶାନ, ଅଙ୍ଗଦା, ମରୀଚିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ଈଶାନଙ୍କ ପଞ୍ଚ ରୂପ ଅଛନ୍ତି। ପରେ, ଶିବର ଗଣ, ଅଗ୍ନି (ତେଜସ୍ୱୀ ଦେବ), ନିରୃତି (ପିଶାଚଙ୍କ ନାୟକ), ବାୟୁ (ପ୍ରାଣଙ୍କ ନାୟକ), ଈଶାନ (ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ), ବ୍ରହ୍ମା (ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାୟକ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କର ଆବାହନ, ସ୍ଥାପନ ଓ ସନ୍ନିଧି କରିବା ଦରକାର। ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ, ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ ଓ ନମସ୍କାର କରିବେ। ପରେ ଅଭିଷେକ, ସ୍ନାନ, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଦେବା ଉଚିତ। ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ହସ୍ତାଭ୍ୟଙ୍ଜନ ଦେବେ। ନୃତ୍ୟ, ଛତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଦେବା, ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ। ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜପ, ପୂଜା ଓ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଚଳନା କାଣ୍ଡର ‘ମହେଶ୍ୱର ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା’ ନାମକ ଚତୁର୍ଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ। ଏହାପରେ, ନାମ ‘ବିଶ୍ୱାବାସୁ’ ଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯିଏ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ନାୟକ, ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି: “ମୁଁ ତୁମ ଯୁବତୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ହାସଲ କଲି; ବିଶ୍ୱାବାସୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।” ଏହାପରେ, ଚତୁର୍ଭୁଜା, ଉତ୍କଟ କେଶ, ତ୍ରିନୟନା, କାଳରାତ୍ରି, ମାନବ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ଋକ୍ଷକର୍ଣ୍ଣୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି: “ଅମୁକ ନାମକ ଜନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ମୃତ୍ୟୁ ଦେବାରେ, ହୁଁ ଫଟ୍—ଆଘାତ କର, ଦଗ୍ଧ କର, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ରନ୍ଧ; ଋକ୍ଷପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।” ଏଠି କୌଣସି ତିଥି, ନକ୍ଷତ୍ର କିମ୍ବା ଉପବାସ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନାହିଁ। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ରକ୍ତ ଲଗାଇ ହାତ ମସି ଏବଂ ହାତରେ ଧରି: “ଓଁ, ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ନମସ୍କାର—ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବାନ୍ଧ, ମୋହିତ କର, ନାଶ କର, ସେପରି ମତେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁରୁ ରକ୍ଷା କର, ଅମୁକଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।” ଏହିପରି ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଚଳନା କାଣ୍ଡର ‘ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ବିବେଚନା’ ନାମକ ଏକଚାଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ। ଏବେ, ମୁଁ ଶିବଙ୍କୁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ନାଶକ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ବନ୍ଧିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା କୁହେଁ। ବର୍ଷଭରି ପୂଜା କିଛି ବାଧା ଲାଗିଲେ, ଗଣେଶ ତାହା ଦୂର କରନ୍ତି; ନାହିଁ ହେଲେ, ତାହା ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ। ସୁନା, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା ଓ ତୁଳାର ସୂତା ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ସୂତାକୁ ତିନି ଗୁଣା କରି, ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ। ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି, ବନ୍ଧିଲେ ତାହା ତତ୍ପୁରୁଷ ରୂପ ହୁଏ। ଏଠି ‘ଓଁ’ ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ପ, ଓ ମୟୂରଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଏହିପରି, ୧୦୮, ୫୦ କିମ୍ବା ୨୫ ଟି ବନ୍ଧିବେ। ଗଠି ବ୍ୟବଧାନ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଠି ହେବା ଦରକାର, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଠିର ନାମ ହେଉଛି—ଜୟ, ବିଜୟ, ରୁଦ୍ର, ଅଜିତ, ସଦାଶିବ। ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରକୁ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ରଙ୍ଗାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ। ଲିଙ୍ଗକୁ ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରି, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଦେଇ ପୂଜା କରିବେ। ଇଶାନ ମଣ୍ଡଳର ମୂଳରେ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ପଶ୍ଚିମରେ ମାଟି, ଦକ୍ଷିଣରେ ଭସ୍ମ, ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ରଖିବେ। ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମରେ ସରିସପ ଦାଣା ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ରକ୍ଷାମନ୍ତ୍ର ଦେବେ। ହୋମ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ପିଶାଚମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବେ। ପ୍ରଭାତେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, “ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂଜିବି, ଏଠାରେ ବସିଥାଅ,” ବୋଲି କହି, ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ଦେବତା ପାଖରେ ରଖିବେ। ଏହିପରି, ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଚଳନା କାଣ୍ଡର ‘ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ବନ୍ଧିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା’ ନାମକ ବୟାଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ।