ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଗରୁଡ଼ ଶିକ୍ଷା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ, ତୁମେ ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଏଠି ମୁ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ, ବଂଶାବଳୀ ଏବଂ ମନୁମାନଙ୍କର ଯୁଗ ନେଇ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ହେ ରୁଦ୍ର, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପନାଶିନୀ ବିଷୟ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି। ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ନର-ନାରାୟଣ, ବାସୁଦେବ ଓ ନିର୍ମଳ ପୁରୁଷଙ୍କ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ, ପୁରୁଷ ଓ କାଳ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏଠି ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ପୁରୁଷ, ଏବଂ କାଳ ମଧ୍ୟ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ ଓ ପରମ ପୁରୁଷ। ତାଙ୍କଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ମନ, ତାପରେ ଆକାଶ, ପରେ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ହେଉଛି ରୁଦ୍ର, ସେ ଏହି ଅଣ୍ଡରେ ନିଜେ ବସିଥାନ୍ତି। ଚାରିମୁହାଁ ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ରଜୋଗୁଣରେ ପ୍ରଧାନ। ଏହି ଅଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷ ଅଛନ୍ତି। ଚକ୍ରର ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମସାତ ହୁଏ, ଏବଂ ହରି ନିଜେ ସଂହାରକ ଭାବେ ପ୍ରକଟିତ ହୁଅନ୍ତି। ଚକ୍ର ଶେଷରେ, ସେ ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଦାଢ଼ିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାନ୍ତି। ମହାନ୍ତମ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଥମ ରୂପ ହେଉଛି ବିକୃତି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ। ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବଲାଯାଏ ବୈକାରିକ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି। ଚତୁର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ପ୍ରାଧାନିକ, ଏଠିରେ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ରହନ୍ତି। ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ଉପରିକୁ ବଢ଼ୁଥିବାମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଦୟା, ଯାହା ସତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ତାମସିକ ଦୁଇଁଟି ଗୁଣ ରଖିଥାଏ। ପ୍ରାକୃତ, ବୈକୃତ ଏବଂ କୌମାର ସୃଷ୍ଟିକୁ ନବମ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମନସା ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ନିଜକୁ ପୂଜା କଲେ। ସୃଷ୍ଟିକୁ ଆଗେଇବା ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ତଳ ଅଂଶରୁ ପ୍ରଥମେ ଅସୁରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାମସ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶିବଙ୍କ ପରି ରାତି ଉପଜିଲା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଅଧିକ ସତ୍ତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ହର! ଏହିପରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ରାତିର ଓ ଦେବମାନେ ଦିନର। ତା’ପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଯାହା ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ସେ ତ୍ୟାଗ ହେବା ପରେ, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ପ୍ରାକ୍-ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲେ। ସେ ରଜୋଗୁଣର ଏକ ଅଂଶ ନେଇ, କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ଭୂଖରୁ କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଜମ୍ଭାଇଠାରୁ ଯକ୍ଷମାନେ ଓ କେଶ ନଡ଼ାଇଠାରୁ ନାଗମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଗୀତ ରୂପେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କ ନାଭିଠାରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଅନ୍ୟମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କର କେଶଠାରୁ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଥିବା ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହିମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ପଶୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ବନ୍ୟ ପଶୁ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ, ସପ୍ତମ ହେଉଛି ଜଳରେ ରେଙ୍ଗୁଥିବା ପ୍ରାଣୀ। ତାଙ୍କର ମୁଖଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ବାହୁଠାରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକ ପାଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପାଉଥିବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଏହିପରି ସପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କ ନିବାସ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହିପରି ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ବିବରଣୀ ଦେଇ, ଏବେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମନସିକ ସୃଷ୍ଟି ଉପରେ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।