गरुडपुराणम्

सीसकं तु भवेत्प्रेतं त्वथ वा दर्भकं तथा । शन्नोदेवीति मन्त्रेण गोविन्दं पश्चिमे न्यसेत्

प्रेताचे शिसे किंवा कुशाचे बनवावे; ‘शन्नो देवी’ या मंत्राने गोविंद पश्चिमेस ठेवावा.

अग्न आयाहीति रुद्रमुत्तरत्रैव विन्यसेत् । अग्निमीळेति मन्त्रेण पूर्वेणैव प्रजापतिम्

‘अग्ने आयाहि’ या मंत्राने रुद्र उत्तर दिशेला ठेवावा; ‘अग्निमीळे’ या मंत्राने प्रजापती पूर्वेस ठेवावा.

इषेत्वोर्जोति मन्त्रेण दक्षिणे स्थापयेद्यमम् । मध्ये मण्डलकं कृत्वा स्थाप्यो दर्भमयो नरः

‘इषे त्वोजे’ या मंत्राने यमाला दक्षिणेस ठेवावे; मध्यभागी मंडल काढून कुशाचा पुरुष ठेवावा.

ब्रह्मा विष्णुस्तथा रुद्रो यमः प्रेतश्च पञ्चमः । पृथक्कुम्भे ततः स्थाप्याः पञ्चरत्नसमन्विताः

ब्रह्मा, विष्णू, रुद्र, यम आणि प्रेत हे पाचही वेगळ्या कलशात, प्रत्येकी पाच रत्नांनी सुशोभित ठेवावेत.

वस्त्रयज्ञोपवीतानि पृथङ्मुद्रापराणि च । जपं कर्यात्पृथक्तत्र ब्रह्मादौ देवतासु च

वस्त्रे, यज्ञोपवीत आणि वेगवेगळी नाणी द्यावीत; तेथे ब्रह्मा व इतर देवतांसाठी स्वतंत्र जप करावा.

पञ्च श्राद्धानि कुर्वीत देवतानां यथाविधि । जलधारां ततो दद्यत्पीठेपीठे पृथक्पृथक्

देवतांसाठी पाच श्राद्ध विधी नीट नियमाने करावेत. त्यानंतर प्रत्येक आसनावर वेगवेगळ्या पद्धतीने पाणी अर्पण करावे.

शङ्खे वा ताम्रपात्रे वा अलाभे मृन्मयेऽपि वा । तिलोदकं समादाय सर्वौषधिसमन्वितम्

शंखात, तांब्याच्या पात्रात किंवा ते न मिळाल्यास मातीच्या भांड्यात, तिळांचे पाणी आणि सर्व औषधी घालून ते घ्यावे.

आसनोपानहौ च्छत्रं मुद्रिका च कमण्डलुः । भाजनं भाजनाधारं वस्त्राण्यष्टविधं पदम्

आसन, पादत्राणे, छत्री, अंगठी, कमंडलू, भांडे, भांड्याचा आधार आणि आठ प्रकारचे वस्त्र—ही आठ वस्तू द्याव्यात.

ताम्रपात्रं तिलैः पूर्णं सहिरण्यं सदक्षिणम् । दद्याद्ब्राह्मणमुख्याय विधियुक्तं खगेश्वर

तिळांनी भरलेले तांब्याचे भांडे, त्यासोबत सोने आणि दक्षिणा, हे सर्व योग्य रीतीने श्रेष्ठ ब्राह्मणाला द्यावे.

ऋग्वेदपारगे दद्याज्जातसस्यां वसुन्धराम् । यजुर्वेदमये विप्रे गाञ्च दद्यात्पयस्विनीम्

ऋग्वेद जाणणाऱ्याला नवीन उगवलेल्या पिकांसह जमीन द्यावी; यजुर्वेद शिकलेल्या ब्राह्मणाला दूध देणारी गाय द्यावी.

सामगाय शिवोद्देशात्प्रदद्यात्कलधौतकम् । यमोद्देशात्तिलांल्लोहं ततो दद्याच्च दक्षिणाम्

सामवेद गाणाऱ्याला शिवासाठी क्षाराने धुतलेले भांडे द्यावे; यमासाठी तिळ आणि लोखंड द्यावे, आणि त्यानंतर दक्षिणा द्यावी.

पश्चात्पुत्तलकं कार्यं सर्वौषधिसमन्वितम् । पलाशस्य च वृन्तानां विभागं शृणु काश्यप

नंतर सर्व औषधी घालून एक बाहुली तयार करावी. आता, काश्यप, पळसाच्या दांड्यांचे विभाग ऐक.

कृष्णाजिनं समास्तीर्य कुशैश्च पुरुषाकृतिम् । शतत्रयेण षष्ट्या च वृन्तैः प्रोक्तोऽस्थिसञ्चयः

कृष्णमृगाची कातडी पसरून, कुशांनी माणसाचा आकार तयार करावा; हाडांसाठी तीनशे साठ दांडे वापरावेत.

विन्यस्य तानि वृन्तानि अङ्गेष्वेषु पृथक्पृथक् । चत्वारिंशच्छिरोदेशे ग्रीवायां दश विन्यसेत्

ते दांडे प्रत्येक अवयवावर वेगळे ठेवावेत; डोक्यावर चाळीस, मानेवर दहा ठेवावेत.

विंशत्युरः स्थले दद्याद्विंशतिं जठरेऽपि च । बाहुयुग्मे शतं दद्यात्कटि देशे च विंशतिम्

छातीवर वीस, पोटावरही वीस, दोन्ही हातांवर शंभर, आणि कंबरेवर वीस दांडे ठेवावेत.

ऊरुद्वये शतञ्चापि त्रिंशज्जङ्घाद्वये न्यसेत् । दद्याच्चतुष्टयं शिश्ने षड्दद्याद्वृषणद्वये । दश पादाङ्गुलीभागे एवमस्थीनि विन्यसेत्

दोन्ही मांडींवर शंभर, दोन्ही पिंडऱ्यांवर तीस, लिंगावर चार, वृषणांवर सहा, आणि पायांच्या बोटांवर दहा दांडे ठेवावेत—अशी हाडांची मांडणी करावी.

नारिकेलं शिरः स्थाने तुम्बं दद्याच्च तालुके । पञ्चरत्नं मुखे दद्याज्जिह्वायां कदलीफलम्

डोक्याच्या जागी नारळ, तालव्यावर कुम्हडा, तोंडात पाच रत्ने, आणि जिभेवर केळ्याचे फळ ठेवावे.

अन्त्रेषु नालकं दद्याद्बालकं प्राण एव च । वसायीं मेदकं दद्याद्गोमूत्रेण तु मूत्रकम्

आतड्यांत नळी, श्वासाच्या ठिकाणी लहान काठी, मेदासाठी मज्जा, आणि मूत्रासाठी गायीचे मूत्र ठेवावे.

गन्धकं धातवो देयो हरितालं मनः शिला । रेतः स्थाने पारदञ्च पुरीषे पित्तलं तथा

गंधक आणि धातू, हरिताल आणि अभ्रक द्यावे; वीर्यासाठी पारद, आणि मलासाठी पितळ ठेवावे.

मनः शिलां तथा गात्रे तिलकल्कञ्च सन्धिषु । यवपिष्टं तथा मांसे मधु वै क्षौद्रमेव च

अंगावर अभ्रक, सांध्यांवर तिळाचा लेप, मांसावर ज्वारीचे पीठ, आणि मध—खरे मध लावावे.

केशेषु वै वटजटा त्वचि दद्यान्मृगत्वचम् । कर्णयोस्तालपत्त्रञ्च स्तनयोश्चैव गुञ्जिकाः

केसांसाठी वडाची मुळे, त्वचेसाठी हरिणाची कातडी, कानांवर ताडाची पाने, आणि स्तनांवर गुंजा बिया ठेवाव्यात.

नासायां शतपत्त्रं च कमलं नाभिमण्डले । वृन्ताकं वृषणद्वन्द्वे लिङ्गे स्याद्गृञ्जनं शुभम्

नाकावर कमळाची पाकळी, नाभीवर कमळाचे फूल, वृषणांवर वांगी, आणि लिंगावर सुगंधी गंध ठेवावा.

घृतं नाभ्यां प्रदेयं स्यात्कौपीने च त्रपु स्मृतम् । मौक्तिकं स्तनयोर्मूर्ध्नि कुङ्कुमेन विलेपनम्

नाभीवर तूप, कौपिनाजवळ टिन, स्तनांवर आणि डोक्यावर मोती, आणि अंगाला कुंकवाने लेप लावावा.

कर्पूरागुरुधूपैश्च शुभैर्माल्यैः सुगन्धिभिः । परिधानं पट्टसूत्रं हृदये रुक्मकं न्यसेत्

कर्पूर, अगरू यांच्या धुपासह, शुभ आणि सुगंधी फुलांच्या माळा अर्पण करून, एक वस्त्र आणि सोन्याचा दागिना हृदयावर ठेवावा.

ऋद्धिवृद्धी भुजौ द्वौ च चक्षुषोश्च कपर्दकौ । सिन्दूरं नेत्रकोणे च ताम्बूलाद्युपहारकैः

दोन्ही हातांवर समृद्धी आणि वृद्धीचे चिन्ह ठेवावेत; डोळ्यांवर शंखाच्या आकाराचे अलंकार, डोळ्यांच्या कोपऱ्यात कुंकू लावावे आणि तांबूलादी अर्पण करावीत.

सर्वौषधियुतं प्रेतं कृत्वा पूजा यथोदिता । साग्निके (कैश्चा) चापि विधिना यज्ञपात्रं न्यसेत्क्रमात्

सर्व औषधी लावून, ठरल्याप्रमाणे पूजा करून, विधीपूर्वक अग्निसहित यज्ञपात्र योग्य ठिकाणी ठेवावे.

शिरोमे श्रीरिति ऋचा पुनन्तु वरुणेति च । प्रेतस्य पावनं कृत्वा शालिशालशिलोदकैः

शिरावर 'श्री' आणि 'पवमान वरुण' ऋचा म्हणावी, आणि तांदूळ, ज्वारी व दगडाच्या पाण्याने मृताचे शुद्धीकरण करावे.

विष्णुमुद्दिश्य दातव्या सुशीलागौः पयस्विनी

श्रीविष्णूच्या नावाने एक सद्गुणी, दूध देणारी गाय दान द्यावी.

(तिला लोहं हिरण्यं च कार्पासं लवणं तथा । सप्तधान्यं क्षितिर्गाव एकैकं पानं समृतम्

तीळ, लोखंड, सोने, कापूस, मीठ, सात प्रकारचे धान्य, माती, गायी आणि प्रत्येकी एक भांडे, असे सर्व विधिप्रमाणे द्यावे.