गरुडपुराणम्

इतिहासमिमं पुण्यं शृणोति श्रावयेच्च यः । न तौ प्रेतत्वमायातः पापाचारयुतावपि ॥ २,२७.

जो कोणी ही पुण्यशाली कथा ऐकतो किंवा दुसऱ्यांना सांगतो, तो कितीही पापी असला तरी त्याला प्रेतत्व येत नाही.

श्रीगरुडमहापुराणम् २८ गरुड उवाच । सर्वेपामनुकम्पार्थं ब्रूहि मे मधुसूदन । प्रेतत्वान्मुच्यते येन दानेन सुकृतेन वा ॥ २,२८.

गरुड म्हणाला: सर्व प्राण्यांवर दया म्हणून, मधुसूदना, मला सांग की कोणत्या दानाने किंवा पुण्यकर्माने प्रेतत्वातून मुक्ती मिळते.

शृकृष्ण उवाच । शृणु दानं प्रवक्ष्यामि सर्वाशु भविनाशनम् । सन्तप्तहाटकमयं घटकं विधाय ब्रह्मेशकेशवयुतं सह लोकपालैः । क्षीराज्यपूर्णविविरं प्रणिपत्य भक्त्या विप्राय देहि तव दानशतैः किमन्यैः ॥ २,२८.

श्रीकृष्ण म्हणाले: ऐक, मी तुला असे दान सांगतो जे सर्व दुःखांची लवकरच नाश करते. शुद्ध सोन्याचा घडा तयार करून, त्यावर ब्रह्मा, ईश आणि केशव यांच्या चिन्हांसह लोकपालांचीही चिन्हे कोरावीत. त्या घड्याच्या तोंडात दूध आणि तूप भरून, भक्तीभावाने वाकून, तो घडा ब्राह्मणाला द्यावा. मग इतर शेकडो दानांची गरजच उरत नाही.

गरुड उवाच । किमेत्कथितं देव विस्तरेण वदस्व मे । आमुष्मिकीं क्रीयां देव उत्क्रान्तिसमयादनु ॥ २,२८.

गरुड म्हणाला: हे देवा, तू जे सांगितलेस ते काय आहे? कृपया मला सविस्तर सांग, मृत्यूच्या वेळी कोणती क्रिया करावी लागते.

संसारे साधु मे नाथ ब्रूहि कृत्यं जनार्दन । यथा कार्या नरैः सम्यक्क्रिया चैवौर्ध्वदैहिकी ॥ २,२८.

या संसारात, नाथा, मला सांग की लोकांनी उर्ध्वदेहासाठी योग्य विधी कसे करावेत, जेणेकरून सर्व काही नीट पार पडेल.

कथं प्रेता महाकाया रौद्ररूपा भयानकाः । कम्भवन्ति सुरश्रेष्ठ कर्मभिः कैः शुभाशुभैः ॥ २,२८.

हे देवश्रेष्ठ, मोठ्या आणि भयंकर रूपाचे, भीतीदायक प्रेत कसे निर्माण होतात? कोणत्या शुभ किंवा अशुभ कर्मांमुळे ते जन्माला येतात?

पिशाचाः सम्भवन्तीह कस्येदं कर्मणः फलम् । तन्मे कथय देवेश अहमिच्छामि वेदितुम् ॥ २,२८.

इथे पिशाच्च कसे निर्माण होतात? कोणत्या कर्माचे हे फळ असते? हे देवाधिदेव, मला ते सांग, कारण मला ते जाणून घ्यायचे आहे.

भूम्यां प्रक्षिप्यते कस्मात्पञ्चरत्नं कुतो मुखे । अधस्ताच्च तिला दर्भाः पादौ याम्यां व्यवस्थिताः ॥ २,२८.

पृथ्वीवर पंचरत्न का ठेवतात आणि ते तोंडाशी का ठेवतात? पायाजवळ, दक्षिण दिशेला, तीळ आणि दुर्वा का ठेवतात?

किमर्थं मण्डलं भूमौ गोमयेनोपलिप्यते । किमर्थं स्मर्यते विष्णुः विष्णुसूक्तञ्च पठ्यते ॥ २,२८.

गायच्या शेणाने भूमीवर मंडल का लावतात? विष्णूचे स्मरण का करतात आणि विष्णू-सुक्त का म्हणतात?

किमर्थं पुत्रपुत्राश्च तस्य तिष्ठन्ति चाग्रतः । किमर्थं दीपदानञ्च किमर्थं विष्णुपूजनम् ॥ २,२८.

त्याच्या मुलं आणि नातवंडं त्याच्यासमोर का उभी असतात? दिवा का लावतात आणि विष्णूची पूजा का करतात?

किमर्थमातुरो दानं ददाति द्विजपुङ्गवे । बन्धून्मित्राण्यमित्रांश्च क्षमापयति तत्कथम् ॥ २,२८.

एखादा आजारी माणूस ब्राह्मणांना दान का देतो? तो आपले नातेवाईक, मित्र आणि शत्रू यांची क्षमा का मागतो आणि ते कसे करतो?

तिला लोहं हिरण्यं च कार्पासं लवणं तथा । सप्तधान्यं क्षितिर्गावो दीयते केन हे तुना ॥ २,२८.

तीळ, लोखंड, सोने, कापूस, मीठ, सात धान्य, जमीन आणि गायी का दान करतात आणि हे कोण देतो?

कथं च म्रियते जन्तुर्मृतस्य च कुतो गतिः । अतिवाहशरीरं च कथं विश्रमते तदा ॥ २,२८.

जिवंत प्राणी कसा मरतो आणि मरणानंतर त्याची गती कुठे होते? त्या वेळी सूक्ष्म शरीर कसे विश्रांती घेते?

शंव स्कन्धे वहेत्पुत्रो वह्निदाता च पौत्रकः । किमर्थं देव देवेश आज्येनाभ्यञ्जनं कुतः ॥ २,२८.

मुलगा मृतदेह खांद्यावर का नेतो आणि नातू अग्नी का देतो? देवादिदेव, शरीराला तुपाने अभ्यंगन का करतात?

यमसूक्तं किमर्थं च उदीचीं दिशमाहरेत् । पानीयमेकवस्त्रेण सूर्यबिम्बनिरीक्षणम् ॥ २,२८.

यमसूक्त का म्हणतात आणि उत्तर दिशा का घेतात? एक वस्त्र घालून पाणी का देतात आणि सूर्याचे तोंड का पाहतात?

यवसर्षपदूर्वाश्चपाषाणे निम्बचर्वणम् । वस्त्रं नरश्च नारी च विदध्यादधरोत्तरम् ॥ २,२८.

जव, मोहरी आणि दूर्वा दगडावर का ठेवतात आणि निम का चावतात? पुरुष आणि स्त्रीने खालचे आणि वरचे वस्त्र का घालावे?

अन्नाद्यं गृहमागत्य भोक्तव्यं गोत्रिभिः सह । नवकानि च पिण्डानि किमर्थं वितरेत्सुतः ॥ २,२८.

नातेवाईकांसोबत घरी जेवण का करतात? मुलगा नव पिंड का देतो?

किमर्थं चत्वरे दुग्धं पात्रे पक्वे च मृन्मये । काष्ठत्रयं गुणे बद्ध्वा कृत्वा रात्रौ चतुष्पथे ॥ २,२८.

चौकात मातीच्या भांड्यात दूध का ठेवतात? तीन लाकडं एकत्र बांधून रात्री चौकात का ठेवतात?

निशायां दीयते दीपो यावदब्दं दिनेदिने । दाहोदकं किमर्थं च संवादः स्वजनैः सह ॥ २,२८.

रोज रात्री वर्षभर दिवा का लावतात? पाणी का देतात आणि आप्तांशी संवाद का करतात?

भगवन्नतिवाहस्य नवपिण्डैस्तु किं भवेत् । कथं देवपितृभ्यश्च वाहस्यावाहनं कथम् । इदं च क्रियते देव कस्मात्पिण्डं प्रदापयेत् ॥ २,२८.

भगवन्, नव पिंड देण्याने मृताला काय लाभ होतो? देव आणि पितरांना आवाहन कसे करतात आणि पिंड का द्यावा?

किं तत्प्रदीयते तस्य पिण्डदानादनन्तरम् । अस्थिसञ्चयनं चैव शय्यादानं किमर्थकम् ॥ २,२८.

पिंडदानानंतर काय दिलं जातं? हाडं गोळा करणं आणि शय्या तयार करणं कशासाठी करतात?

द्वितीयेऽह्नि कुतः स्नानं चतुर्थे साग्निके द्विजे । दशमे किं मलस्नानं कार्यं सर्वजनैः सह ॥ २,२८.

दुसऱ्या दिवशी स्नान का करतात आणि चौथ्या दिवशी अग्निसहित द्विजांनी का करावं? दहाव्या दिवशी सर्वांनी मलस्नान का करावं?

कस्मात्तैलोद्वर्तनं च स्कन्धवाहान् गृहं नयेत् । तैः समुद्वर्तनं चापि दद्युः स्थलजलाश्रये ॥ २,२८.

तेल लावणं का करतात आणि जे खांद्यावरून नेतात त्यांना घरी का आणतात? माती आणि पाण्याजवळ त्यांच्याकडून अभ्यंगन का करतात?

देशमेऽहनि यः पिण्डस्तं दद्यादामिषेण तु । पिण्डं चैकादशे कस्माद्वृषोत्सर्गः कथं भवेत् ॥ २,२८.

कोणत्या दिवशी मांसासह पिंड द्यावा आणि एकादश दिवशी पिंड का द्यावा? वृषोच्छर्ग कसा करतात?

श्राद्धानि षोडशैतानि अब्दं यावत्कुतो वद । अन्नादिचोदकेनैव षष्ट्यधिकशतत्रयम् ॥ २,२८.

हे सोळा श्राद्ध वर्षभर का करतात? आणि एकशेसाठतीन वेळा अन्न व पाणी का देतात?

दिनेदिने च दातव्यं घटान्नं प्रेततृप्तये । प्राप्ते काले च म्रियते अनित्यो मानवः प्रभो ॥ २,२८.

मृताच्या तृप्तीसाठी रोज कुंडीत शिजवलेलं अन्न का द्यावं? प्रभो, योग्य वेळ आली की माणूस मरतो, कारण तो नश्वर आहे.

छिद्रं तु नैव पश्यामि कुतो जीवः स निर्गतः । कुतो गच्छन्ति भूतानि पृथिव्यापो मनस्तथा ॥ २,२८.

मला कुठे छिद्र दिसत नाही, मग जीव कुठून बाहेर पडतो? पृथ्वी, पाणी आणि मन ही तत्त्वं कुठे जातात?

तेजो वदस्व मे नाथ वायुराकाशमेव च । वायवश्चैव पञ्चैते कथं गच्छन्ति चाप्तये ॥ २,२८.

हे नाथा, मला अग्नी, वारा, आकाश आणि पाच वायू यांच्याबद्दल सांग. मरणाच्या वेळी हे सर्व कसे निघून जातात, ते समजावून सांग.

लोभमोहादयः पञ्च शरीरे चैव तस्कराः । तृष्णा कामोऽप्यहङ्कारः कुतो यान्ति जनार्दन ॥ २,२८.

लोभ, मोह, तृष्णा, काम आणि अहंकार — हे पाच चोर शरीरात असतात. हे सर्व, हे जनार्दना, शेवटी कुठे जातात?