गरुडपुराणम्

कृतादौ द्वापरान्ते च न प्रेतो नैव पीडनम् । बहूनामेकजातानामेकः सौख्यं समश्नुते ॥ २,२०.

कृतयुगाच्या सुरुवातीला आणि द्वापराच्या शेवटी प्रेतावस्था नसते, त्रासही होत नाही. अनेक जण एकत्र जन्मले तरी एकटाच सुख उपभोगतो.

एको दुष्कृतकर्मा च एकः सन्ततिमाञ्जनः । एकः सम्पीड्यते प्रेतैरेकः सुतधनान्वितः ॥ २,२०.

एकटा माणूस वाईट कर्म करतो, एकट्याला संतती असते, एकट्याला प्रेतात्मे त्रास देतात, आणि एकट्याजवळ मुले व संपत्ती असते.

एकस्य पुत्रनाशः स्यादेको दुहितृमान् भवेत् । विरोधो बन्धुभिः सार्धं प्रेतदोषेण काश्यप ॥ २,२०.

एखाद्याचा मुलगा मरतो, दुसऱ्याला मुलगी होते; नातेवाईकांमध्ये भांडण प्रेतदोषामुळे होते, हे कश्यपा.

सन्ततिर्दृश्यते नैव समुत्पन्ना विनश्यति । पशुद्रव्यविनाशश्च सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

संतती दिसत नाही, किंवा जन्मली तरी नष्ट होते; जनावरं आणि मालमत्ता हरवतात—हा त्रास प्रेतात्म्यांमुळे होतो.

प्रकृतेः परिवर्तः स्याद्विद्वेषः सह बन्धुभिः । अकस्माद्व्यसनप्राप्तिः सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

स्वभावात बदल होतो, नातेवाईकांशी वैर वाढतं, अचानक संकट येतं—हा त्रास प्रेतात्म्यांमुळे होतो.

नास्तिक्यं वृत्तिलोपश्च महालोभस्तथैव च । स्याद्धन्तकलहो नित्यं सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

देव न मानणं, उपजीविका हरवणं, मोठा लोभ, सतत भांडणं—हा त्रास प्रेतात्म्यांमुळे होतो.

पितृमातृनिहन्ता च देवब्राह्मणनिन्दकः । इत्यादोषमवाप्नोति सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

जो वडील किंवा आईला मारतो, देव आणि ब्राह्मणांची निंदा करतो, त्याला असे दोष मिळतात—हा त्रास प्रेतात्म्यांमुळे होतो.

नित्यकर्मविनिंमुक्तो जपहोमविवर्जितः । परद्रव्याणां च हर्ता सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

जो नित्यकर्म सोडतो, जप आणि होम करत नाही, दुसऱ्याचं माल चोरतो—हा त्रास प्रेतात्म्यांमुळे होतो.

सुवृष्टौ कृषिनाशश्च व्यवहारो विनश्यति । लोके कलहकारी च सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

पाऊस चांगला पडला तरी पिकं नष्ट होतात, व्यवहार बुडतो, आणि लोकांमध्ये भांडणं लावतो—हा त्रास प्रेतात्म्यांमुळे होतो.

मार्गे जङ्गम्यमानं तं पीडयेद्वातमण्डली । प्रेतपीडा तु सा ज्ञेया सत्यंसत्यं खगेश्वर ॥ २,२०.

रस्त्यावर चालताना वाऱ्याचा झोत त्रास देतो; हा प्रेतात्म्यांचा त्रास आहे, हे खरे आहे, हे खरे आहे, हे पक्षीराज.

हीनजात्या च सम्बन्धो हीनकर्म करोति यः । अधर्मे रमते नित्यं सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

जो नीच जातीच्या लोकांशी संबंध ठेवतो, नीच कृत्य करतो, आणि नेहमी अधर्मात रमतो—हा त्रास प्रेतात्म्यांमुळे होतो.

व्यसनैर्द्रव्यनाशः स्यादुपक्रान्तं विनश्यति । चौराग्निराजभिर्हानिः सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

दुर्दैवामुळे संपत्ती नष्ट होते, मिळवलेलंही हातातून जातं. चोर, आग किंवा राजाच्या त्रासामुळे हानी होते; अशी वेदना मृतांच्या दोषामुळे होते.

महारोगोपलब्धिश्च बालकानां च पीडनम् । जाया संपीढ्यते यच्च सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

मुलांना मोठ्या आजारांचा त्रास होतो, त्यांना वेदना सहन कराव्या लागतात, आणि पत्नीला दुःख होतं—ही सगळी पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

श्रुतिस्मृतिपुराणेषु धर्मशास्त्रसमुद्भवे । अभावो जायते धर्मे सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

वेद, स्मृती, पुराणे आणि धर्मशास्त्रांमध्ये सांगितलेला धर्म आचरणात नसला, तर अशी पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

देवतीर्थद्विजानां तु निन्दांयः कुरुते नरः । प्रत्यक्षं वा परोक्षं वा सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

जो कोणी देव, तीर्थक्षेत्र किंवा ब्राह्मणांची निंदा करतो, उघडपणे किंवा गुपचूप, त्याला ही पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

स्ववृत्तिहरणं यच्च स्वप्रतिष्ठाहतिस्तथा । वंशच्छेदः नदृश्येत प्रेतदोषाद्विनान्यथा ॥ २,२०.

आपली उपजीविका हातून जाते, प्रतिष्ठा नष्ट होते, किंवा वंश तुटतो—हे सगळं मृतांच्या दोषाशिवाय होत नाही.

स्त्रीणां गर्भविनाशः स्यान्न पुष्पं दृश्यते तथा । बालानां मरणं यत्र सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

स्त्रियांमध्ये गर्भ नष्ट होतो, फुलं लागत नाहीत, आणि मुलं मरतात—ही पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

भावशुद्ध्या न कुरुते श्राद्धं सांवत्सरादिकम् । स्वयमेव न कुर्वीत सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

मनापासून आणि स्वतः श्राद्ध वगैरे कर्मे केली नाहीत, तर अशी पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

तीर्थे गत्त्वा परासक्तः स्वकृत्यं च परित्यजेत् । धर्मकार्ये न सम्पत्तिः सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

तीर्थक्षेत्री जाऊन आपलं कर्तव्य सोडलं, आणि धर्माचं काम यशस्वी झालं नाही, तर अशी पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

दम्पत्योः कलहश्चैव भोजने कोपसंयुतः । परद्रोहे मतिश्चैव सा पीडा प्रेतसंभवा ॥ २,२०.

पती-पत्नीमध्ये भांडण, जेवताना राग, आणि दुसऱ्याचं वाईट करण्याची इच्छा—ही पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

पुष्पं यत्र न दृश्येन फलं तथा । विरहो भार्यया यत्र सा पीडा प्रेतसग्भवा ॥ २,२०.

जिथे फुलं-फळं दिसत नाहीत, किंवा पत्नीपासून वेगळं राहावं लागतं, तिथे अशी पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

येषां वै जायते चिह्नं सदोच्चाटपरं नृणाम् । स्वक्षेत्रे निष्फलं तेजः सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

ज्यांच्या घरात मोठ्या अशांतीची चिन्हं दिसतात, आणि स्वतःच्या शेतात काहीच उत्पन्न होत नाही, तिथे ही पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

स्वगोत्रघातकश्चैव हन्ति शत्रुमिवात्मजम् । न प्रीतिर्नापि सौख्यं च सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

जो स्वतःच्या वंशाचा नाश करतो, आपल्याच मुलाला शत्रूसारखं वागवतो, त्याला प्रेम किंवा सुख मिळत नाही—ही पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

पितृवाक्यं न कुरुते स्वपत्नीं च न सेवते । सदा क्रूरमतिर्व्यग्रः सा पीडा प्रेतसम्भवा ॥ २,२०.

जो वडिलांचं ऐकत नाही, पत्नीची सेवा करत नाही, आणि नेहमीच क्रूर व अस्वस्थ असतो—त्याला ही पिडा मृतांच्या दोषामुळे होते.

विकर्मा जायते प्रेतो ह्यविधिक्रियया तथा । तत्कालदुष्टसंसर्गाद्वृषोत्सर्गादृते तथा ॥ २,२०.

अयोग्य कृत्य, चुकीची विधी, वाईट लोकांचा संग, आणि वृषोत्सर्गाशिवाय, या सगळ्यांमुळे प्रेतयोनी मिळते.

दृष्टगृत्युवशाद्वापि अदग्धवपुषस्तथा । प्रेतत्वं जायते तार्क्ष्य पीड्यन्ते येन जन्तवः ॥ २,२०.

दिसलेलं किंवा ऐकलेलं वाईट वर्तन, किंवा शरीर जाळलं नाही, तर प्रेतयोनी मिळते, आणि त्यामुळे सर्व जीवांना त्रास होतो.

एवं ज्ञात्वा खगश्रेष्ठ प्रेतमुक्तिं समाचरेत् । यो वै न मन्यते प्रेतान्मृतः प्रेतत्वमाप्नुयात् ॥ २,२०.

हे सर्व समजून, श्रेष्ठ पक्ष्या, प्रेतमुक्तीची कर्मे करावीत. जो मृतांना मान देत नाही, तो मरल्यावर प्रेतयोनीत जातो.

प्रेतदोषः कुले यस्य सुखं तस्य न विद्यते । मतिः प्रीती रतिर्बुद्धिर्लक्ष्मीः पञ्चविनाशनम् ॥ २,२०.

ज्या कुटुंबात प्रेतांचा दोष असतो, तिथे सुख राहत नाही; बुद्धी, प्रेम, आनंद आणि लक्ष्मी—ही सगळी पाच गोष्टी नष्ट होतात.

तृतीये पञ्चमे पुंसि वंशच्छेदो हि जायते । दरिद्रो निर्धनश्चैव पापकर्मा भवेभवे ॥ २,२०.

तिसऱ्या किंवा पाचव्या पिढीत वंश तुटतो; गरिबी येते, संपत्ती राहत नाही, आणि प्रत्येक जन्मात पापाची कर्मे होतात.