गरुडपुराणम्

पदानि सर्ववस्तूनि वरिष्ठानि त्रयोदशे । यो ददाति मृतस्येह जीवन्नप्यात्महेतवे ॥ २,१८.

जो कुणी तेरा पावलं आणि सगळ्यात उत्तम वस्तू मृतासाठी किंवा स्वतःसाठी देतो, तो हे इथेच करतो.

तदाश्रितो महामार्गे वैनतेय स गच्छति । एक एवास्ति सर्वत्रे व्यवहारः खगाधिप ॥ २,१८.

त्या आधारावर मोठ्या मार्गावर, विनतेचा पुत्रा, तो पुढे जातो; सगळीकडे, पक्षीराज, एकच नियम आहे.

उत्तमाधममध्यानां तत्तदावर्जनं भवेत् । यावद्भाग्यं भवेद्यस्य तावन्मार्गेऽतिरिच्यते ॥ २,१८.

उत्तम, मध्यम किंवा कनिष्ठ अशा प्रत्येकाला त्याच्या योग्यतेनुसार मिळतं; ज्याचं भाग्य जितकं असेल, तितकं त्याला मार्गावर अधिक मिळतं.

स्वयं स्वस्येन यद्दत्तं तत्तत्राधिकरोति तम् । मृते यद्बान्धवैर्दत्तं तदाश्रित्य सुखी भवेत् ॥ २,१८.

स्वतःच्या संपत्तीतून स्वतः दिलेलं तिथे त्याला मिळतं; मृत्यूनंतर नातेवाईकांनी जे दिलं, त्यावर आधार ठेवून तो सुखी होतो.

गरुड उवाच । कस्मात्पदानि देयानि किंविधानि त्रयोदश । दीयते कस्य देवेश तद्वदस्व यथातथम् ॥ २,१८.

गरुड म्हणाला: पावलं का द्यावीत, ती तेरा कशी असतात, आणि ती कुणाला द्यावीत, हे देवादिपती, मला तंतोतंत सांग.

श्रीभगवानुवाच । छत्त्रोपानहवस्त्राणि मुद्रिका च कमण्डलुः । आसनं भाजनं चैव पदं सप्तविधं स्मृतम् ॥ २,१८.

श्रीभगवान म्हणाले: छत्र, पादत्राण, वस्त्र, अंगठी, कमंडलू, आसन आणि भांडे — ही सात पावलं म्हणून ओळखली जातात.

आतपस्तत्र यो रौद्रो दह्यते येन मानवः । छत्रदानेन सुच्छाया जायते प्रेततुष्टिदा ॥ २,१८.

तिथे ज्या प्रखर उन्हाने माणूस भाजला जातो, छत्र दान केल्याने गार सावली मिळते आणि मृताला समाधान मिळतं.

असिपत्रवनं घोरं सोऽतिक्रामति वै ध्रुवम् । अश्वारूढाश्च गच्छन्ति ददते य उपानहौ ॥ २,१८.

तो नक्कीच भयानक असिपत्रवन पार करतो; पादत्राण दान करणारे जणू घोड्यावर बसल्यासारखे पुढे जातात.

आसने स्वागते (भोजने) चैव दत्तं तस्मै द्विजायते । सुखेन भुङ्क्ते स प्रेतः पथि गच्छञ्छनैः शनैः ॥ २,१८.

बसण्यासाठी किंवा जेवताना द्विजाला दिलेलं आसन त्याच्यासाठी असतं; तो मृतात्मा सुखाने, हळूहळू मार्गावर जातो.

बहुधर्मसमाकीर्णे निर्वाते तोयवर्जिते । कमण्डलुप्रदानेन सुखी भवति निश्चितम् ॥ २,१८.

जिथे अनेक कर्तव्यांनी भरलेलं, वारा शांत आहे आणि पाणी नाही, तिथे जो कुणी कमंडलू दान करतो, तो नक्कीच सुखी होतो.

मृतोद्देशेन यो दद्यादुदपात्रं तु ताम्रजम् । प्रपादानसहस्रस्य तत्फलं सोऽश्नुते ध्रुवम् ॥ २,१८.

मृत व्यक्तीसाठी जो तांब्याचं पाण्याचं भांडे दान करतो, त्याला हजार पादुकांचं फळ निश्चित मिळतं.

यमदूता महारौद्राः करालाः कृष्णपिङ्गलाः । न पीडयन्ति दाक्षिण्याद्वस्त्राभरणदानतः ॥ २,१८.

यमाचे दूत, जे फार भयंकर, भीतीदायक आणि काळसर-तपकिरी आहेत, ते कपडे आणि दागिने दान करणाऱ्यांना दयेमुळे त्रास देत नाहीत.

सायुधा धावमानाश्च न मार्गे दृष्टिगोचराः । प्रयान्ति यमदूतास्ते मुद्रिकायाः प्रदानतः ॥ २,१८.

जो अंगठी दान करतो, त्याला शस्त्रांनी सज्ज आणि धावत येणारे यमदूत वाटेत दिसत नाहीत.

भाजनासनदानेन आमान्नभोजनेन च । आज्ययज्ञोपवीताभ्यां पदं सम्पूर्णतां व्रजेत् ॥ २,१८.

भांडी, आसन, शिजवलेलं अन्न, तूप आणि यज्ञोपवीत यांचं दान केल्याने मनुष्याला पूर्णत्व प्राप्त होतं.

एवं मार्गे गच्छमानस्तृषार्तः श्रमपीडितः । महिषीरथ (दुग्ध) दानाच्च सुखी भवति निश्चितम् ॥ २,१८.

अशा प्रकारे, जेव्हा एखादा माणूस वाटेवर तहान आणि थकव्याने त्रस्त होतो, तेव्हा गाय, रथ किंवा दूध दान केल्याने तो नक्कीच सुखी होतो.

गरुड उवाच । मृतोद्देशेन यत्किञ्चिद्दीयते स्वगृहे विभो । स गच्छति महामार्गे तद्दत्तं केन गृह्यते ॥ २,१८.

गरुड म्हणाला: प्रभो, मृत व्यक्तीसाठी घरात जे काही दान केलं जातं, ते मोठ्या मार्गावर कोण घेतं?

श्रीभगवानुवाच । गृह्णाति वरुणो दानं मम हस्ते प्रयच्छति । अहं च भास्करे देवे भास्करात्सोऽश्नुते सुखम् ॥ २,१८.

श्रीभगवान म्हणाले: वरुण दान घेतो आणि माझ्या हातात ठेवतो; मी ते सूर्यदेवाला देतो, आणि सूर्यापासून तो सुखाचा अनुभव घेतो.

विकर्मणः प्रभावेण वंशच्छेदे क्षिताविह । सर्वे ते नरकं यान्ति यावत्पापस्य संक्षयः ॥ २,१८.

दुष्कृत्यांच्या परिणामामुळे, जेव्हा पृथ्वीवर वंश तुटतो, तेव्हा सर्वजण नरकात जातात, जोपर्यंत पाप संपत नाही.

कस्मिंश्चित्समये पूर्णे महिषासनसंस्थितः । नरकान्वीक्ष्य धर्मात्मा नानाक्रन्दसमाकुलान् ॥ २,१८.

कधीतरी ठरलेल्या वेळी, महिषावर बसलेला धर्मात्मा प्रभू, विविध आक्रोशांनी भरलेल्या नरकांकडे पाहतो.

चतुरशीतिलक्षाणां नरकाणां स ईश्वरः । तेषां मध्ये श्रेष्ठतमा घोरा या एकविंशतिः ॥ २,१८.

तो चौर्याशी लाख नरकांचा स्वामी आहे; त्यातली एकवीस नरकं सर्वात भयंकर आहेत.

तामिस्त्रं लोहशङ्कुश्च महारौरवशाल्मली । रौरवं कुड्वलं कालसूत्रकं पूतिमृतिका ॥ २,१८.

तामिस्र, लोहेचं काटेरी नरक, महारौरव, शाल्मली, रौरव, कुडवल, काळसूत्र, पूतीमृत्तिका,

सङ्घातं लोहतोदं च सविषं सम्प्रतापनम् । महानरककालोलः सजीवनमहापथः ॥ २,१८.

संघात, लोहतोड, विषयुक्त, संप्रतापन, महानरक, काळोल, सजीवन, महापथ,

अवीचिरन्धता मिस्त्रः कुम्भोपाकस्तथैव च । असिपत्रवनं चैव पतनश्चैकविंशतिः ॥ २,१८.

अवीचि, अंधतामिस्र, कुंभोपाक, असिपत्रवन आणि पतन — ही एकवीस नरकं आहेत.

येषां तु नरके घोरे बह्वब्दानि गतानि वै । सन्तातर्नैव विद्यते दूतत्वं ते तु (प्रेत्य) यान्ति हि ॥ २,१८.

जे अनेक वर्षं या भयंकर नरकांत राहतात, त्यांना सोडवणारा कोणी नसतो; ते मृत्यूनंतर दूत होतात.

यमेन प्रेषितास्ते वै मानुषस्य मृतस्य तु । दिनेदिने प्रगृह्णन्ति दत्तमन्नाद्यपानकम् ॥ २,१८.

यमाने पाठवलेले हे दूत, मरणानंतर रोज मृत व्यक्तीसाठी दिलेलं अन्न-पाणी घेतात.

प्रेतस्यैव विलुण्ठन्ति मध्ये मार्गे बुभुक्षिताः । मासान्ते भोजनं पिण्डमेके यच्छन्ति तत्र वै ॥ २,१८.

भुकेले दूत, वाटेत प्रेतासाठी दिलेली अन्नद्रव्यं हिसकावून घेतात; महिन्याच्या शेवटी काही जण तिथे पिंड देतात.

तृप्तिं प्रयान्ति ते सर्वे प्रत्यहं चैव वत्सरम् । एवमादिकृतैः पुण्यैः क्रमात्सौरिपुरं व्रजेत् ॥ २,१८.

सर्वांना दररोज, वर्षभर तृप्ती मिळते; अशा पुण्यकर्मांनी हळूहळू सूर्याच्या नगरीत पोहोचता येतं.

ततः संवत्सरस्यान्ते प्रत्यासन्ने यमालये । बहुभीतकरे प्रेतो हस्तमात्रं समुत्सृजेत् ॥ २,१८.

मग वर्षभरानंतर, यमाचे घर जवळ आले की, तो मृतात्मा फार भीतीने, हातभराचा देह सोडून देतो.

दिवसैर्दशभिर्जातं तं देहं दशपिण्डजम् । जामदग्न्यस्येव रामं दृष्ट्वा तेजः प्रसर्पति ॥ २,१८.

दहा दिवसांत, त्या दहा पिंडांनी तयार झालेला देह उगवतो; तो पाहिल्यावर, जसा जमदग्नीचा राम तेजाने उजळतो, तशी त्याची कांती फुलते.