गरुडपुराणम्

पृथिव्याश्चतुरन्ताया गोप्ता पक्षीन्द्र धर्मतः । चतुर्भागां भुवं कृत्स्नां स भुङ्के वसुधाधिपः ॥ २,९.

तो पक्षीराज, धर्माने पृथ्वीच्या चारही टोकांचा रक्षण करणारा होता. तो संपूर्ण पृथ्वीचे चार भाग करून राज्य उपभोगत होता.

न पापकृत्कश्चिदासीत्तस्मिन्राज्यं प्रशासति । नासीच्चौरभयं तार्क्ष्य न क्षुद्रभयमेव हि ॥ २,९.

त्याच्या राज्यात तो राज्य करत असताना कुणीही पाप करणारा नव्हता. तक्षक, त्या वेळी चोरीचे किंवा नीच लोकांचे भय नव्हते.

नासीद्व्याधिभयञ्चापि तस्मिञ्जनपदेश्वरे । स्वधर्मे रेमिरे चासीत्तेजसा भास्करोपमः ॥ २,९.

त्याच्या राज्यात आजाराचेही भय नव्हते. सर्वजण आपल्या धर्मात रमायचे आणि तो तेजस्वी सूर्यासारखा उजळून निघायचा.

अक्षुब्धत्वेर्ऽचलसमः सहिष्णुत्वे धरासमः । स कदाचिन्महाबाहुः प्रभूतबलवाहनः ॥ २,९.

तो स्थिर मनाचा, पर्वतासारखा अढळ होता; सहनशीलतेत पृथ्वीप्रमाणे होता. तो महाबाहू, बलवान आणि घोड्यांच्या मोठ्या सैन्यासह, कधी कधी मार्गस्थ होत असे.

वनं जगाम गहनं हयानाञ्च शतैर्वृतः । सिंहनादैश्च योधानां शङ्खदुन्दुभिनिः स्वनैः ॥ २,९.

तो घनदाट जंगलात गेला, शेकडो घोड्यांनी वेढलेला, आणि त्याच्या सोबत योद्ध्यांचे सिंहगर्जना, शंख आणि दुंदुंभ्यांचे गजर घुमत होते.

आसीत्किलकिलाशब्दस्तस्मिन् गच्छती पार्थिवे । तत्रतत्र च विप्रेन्द्रैः स्तूयमानः समन्ततः ॥ २,९.

राजा जात असताना तिथे टाळ्यांचा आवाज उठला; आणि सर्वत्र, विद्वान ब्राह्मण त्याचे सर्व बाजूंनी कौतुक करत होते.

निर्ययौ परया प्रीत्या वनं मृगजिघांसया । स गच्छन्ददृशे धीमान्नन्दनप्रतिमं वनम् ॥ २,९.

तो अत्यंत आनंदाने, प्राण्यांच्या शिकार करण्याच्या इच्छेने, वनात निघाला; जात असताना, त्या बुद्धिमान राजाने नंदनवनासारखे सुंदर जंगल पाहिले.

बिल्वार्कखदिराकीर्णं कपित्थध्वजसंयुतम् । विषमैः पर्वतैश्चैव सर्वतश्च समन्वितम् ॥ २,९.

ते जंगल बेल, अर्क, खैर यांच्या झाडांनी भरलेले होते; कपीठ आणि ध्वजांनी शोभलेले होते; आणि सर्व बाजूंनी उंचसखल पर्वतांनी वेढलेले होते.

निर्जलं निर्मनुष्यञ्च बहुयोजनमायतम् । मृगसिंहैर्महाघोरैन्यैश्चापि वनेचरैः ॥ २,९.

ते जंगल पाण्याविना, माणसाविना आणि अनेक योजनांपर्यंत पसरलेले होते; तिथे भयंकर प्राणी, सिंह आणि भीतीदायक वनचर भरपूर होते.

तद्वनं मनुज व्याघ्रः सभृत्यबलवाहनः । लीलया लोडयामास सूदयन्विविधान्मृगान् ॥ २,९.

हे मनुष्या, त्या नरसिंह राजाने आपल्या सेवक व सैन्यासह त्या जंगलात सहजपणे हिंडत विविध प्राण्यांचा वध केला.

मृगस्य कस्यचित्कुक्षिं ततो विव्याध भूमिपः । राजा मृगप्रसङ्गेन तमनु प्राविशद्वनम् ॥ २,९.

राजाने एका प्राण्याच्या पोटात बाण घुसवला; आणि त्या शिकार मागे लागून तो आणखी खोल जंगलात गेला.

एकाकी वै हृतबलः क्षुत्प्रिपासासमन्वितः । स वनस्यान्तमासाद्य महच्चारण्यमासदत् ॥ २,९.

तो एकटाच, थकलेला, भूक आणि तहानेने व्याकुळ झाला; आणि मग तो जंगलाच्या अगदी आत, एका मोठ्या अरण्यात पोहोचला.

तृषया परयाविष्टोऽन्विष्यज्जलमितस्ततः । स दूरात्पूरचक्राह्वं हंससारसनादितैः ॥ २,९.

तीव्र तहानेने ग्रासलेला तो इकडे तिकडे पाणी शोधू लागला; दूरवरून त्याने पूरचक्र नावाच्या सरोवराजवळ हंस आणि सारसांचे आवाज ऐकले.

सूचितं सर आगत्य साश्व एव व्यगाहत । पद्मानाञ्च परागेण उत्पलानां रजेन च ॥ २,९.

त्या आवाजाच्या मार्गदर्शनाने तो सरोवराजवळ गेला आणि घोड्यासह पाण्यात उतरला; कमळांच्या परागाने आणि नीलकमळांच्या धुळीने तो माखला गेला.

सुगन्धममलं शीतं पीत्वाम्भो निर्जगाम ह । मार्गश्रमपरिश्रान्तस्तडागतटमण्डपम् ॥ २,९.

त्याने सुगंधी, शुद्ध, थंड पाणी प्यायले आणि प्रवासाने थकलेला तो सरोवराच्या काठी असलेल्या मंडपात बाहेर आला.

न्यग्रोधं वीक्ष्य तस्याशु जटास्वश्वं बबन्ध ह । स तत्रास्तरमास्तीर्य खेटकानुपधाय च ॥ २,९.

त्याने एक वडाचे झाड पाहिले आणि पटकन घोड्याला त्याच्या मुळांशी बांधले; तेथे चटई पसरवून आणि ढालीखाली ठेवून तो झोपला.

सूष्वाप वायुना तत्र सेव्यामातस्तदा क्षणम् । क्षणं सुप्ते नृपे तत्र प्रेतो वै प्रेतवाहनः ॥ २,९.

तेथे मंद वाऱ्याच्या सहवासात तो क्षणभर झोपला; त्या वेळी राजा झोपलेला असताना, एक प्रेत आणि त्याचे वाहन तेथे आले.

कश्चिदत्राजगामाथ युक्तः प्रेतशतेन च । अस्थिचर्मशिराशेषशरीरः परिविभ्रमन् ॥ २,९.

तेव्हा तिथे कुणीतरी, शंभर प्रेतांसह, आला; त्याचे शरीर फक्त हाडे, कातडी आणि डोके याने बनलेले होते, आणि तो तिथे भटकत होता.

भक्ष्यंपेयं मार्गमाणो न बध्नाति धृतिं क्वचित् । तमपूर्वं नृपो दृष्ट्वाकरोदस्त्रं शरासने ॥ २,९.

तो खाण्यापिण्याच्या शोधात होता, पण कुठेच समाधान मिळत नव्हते; हा विचित्र प्राणी पाहून राजाने धनुष्यबाण सज्ज केले.

दृष्ट्वा सोऽपि चिरं भूपं तस्थौ स्थाणुपिवाग्रतः । तमवस्थितमालोक्य राजा प्राप्तकुतूहलः ॥ २,९.

तो प्रेत राजाकडे बराच वेळ पाहत, मूर्तीसारखा तिथे स्तब्ध उभा राहिला; हे पाहून राजाच्या मनात कुतूहल निर्माण झाले.

पप्रच्छ तञ्च कोऽसीति कुतो वा विकृतिं गतः । प्रेत उवाच । प्रेतभावो मया त्यक्तो गतिं प्राप्तोऽस्म्यहं पराम् ॥ २,९.

राजाने त्याला विचारले, 'तू कोण आहेस? कुठून आला आहेस, आणि असा विकृत का झालास?' तेव्हा प्रेत म्हणाले, 'मी प्रेतावस्था सोडली आहे आणि उत्तम मार्गाला पोहोचलो आहे.'

त्वत्संयोगान्महाबाहो नास्ति धन्यतरो मया । बभ्रुवाहन उवाच । किमेतद्विपिने घोरे सर्वत्रातिभयानके ॥ २,९.

हे महाबाहू, तुझ्याशी झालेल्या या भेटीमुळे मी सर्वांत भाग्यवान आहे. बभ्रुवाहन म्हणाला : या भयंकर जंगलात, सर्वत्र भीतीदायक वातावरणात, हे काय घडते आहे?

दोधूयमाने वातेन वात्यारूपेण कोणप । पतङ्गा मशकाः क्षुद्राः कवन्धाश्च शिरांसि च ॥ २,९.

वादळासारखा जोरदार वारा वाहतो आहे, त्यामुळे मृतदेह इकडेतिकडे फेकले जात आहेत; किडे, डास, लहान प्राणी, शिरच्छेद झालेले मृतदेह आणि तुटलेली डोकी दिसत आहेत.

मत्स्याः कूर्माः कृकलासा वृश्चिका भ्रमराहयः । अधोमुखोर्ध्वपादास्ते क्रन्दमानाः सुदारुणम् ॥ २,९.

मासा, कासव, सांगाडे, विंचू, मधमाश्या आणि घोडे—हे सगळे तोंड खाली आणि पाय वर करून, भीषण आवाजात ओरडताना दिसतात.

प्रवान्ति वायवो रूक्षा ज्वलन्तो विद्युदग्नयः । इतस्ततो भ्रमन्तीव वायुना तृणसन्ततिः ॥ २,९.

रूक्ष वारे वाहतात, विजेच्या चमकांसह जणू जळत आहेत; वाऱ्यामुळे गवत इकडून तिकडे फिरताना दिसते.

दृश्यन्ते विविधा जीवा नागाश्च शलभव्रजाः । श्रूयन्ते बहुधा रावा न दृश्यन्ते क्वचित्क्वचित् ॥ २,९.

अनेक प्रकारचे जीव, साप आणि टोळांचे थवे दिसतात; अनेक प्रकारचे आवाज ऐकू येतात, पण कुठेच काही नीटपणे दिसत नाही.

दृष्ट्वेदं विकृतं सर्वं वेपते हृदयंमम । प्रते उवाच । येषां नैवाग्निसंस्कारो न श्राद्धं नोदकक्रियाः ॥ २,९.

हे सर्व भयंकर दृश्य पाहून माझे हृदय थरथरते. प्रत म्हणाला : ज्यांचा अग्निसंस्कार, श्राद्ध किंवा पाणी देण्याची क्रिया झालेली नाही—

षट्पिण्डा दश गात्राणि सपिण्डीकरणं न हि । विश्वासघातिनो ये च सुरापाः स्वर्णहारिणः ॥ २,९.

ज्यांना सहा पिंड, दहा अंग, किंवा पिंडदान झालेले नाही; विश्वासघात करणारे, मद्यपान करणारे, किंवा सोनं चोरणारे—

मृता दुर्मरणाद्ये च ये चासूयापरा जनाः । प्रायश्चित्तविहीना ये अगम्यागमने रताः ॥ २,९.

जे अकस्मात मृत्यू पावले, जे नेहमी मत्सर करतात, ज्यांना प्रायश्चित्त नाही, आणि जे निषिद्ध संबंधात रममाण असतात—