गरुडपुराणम्

तत्सर्वं स्वगृहे मुक्त्वा तस्य पत्न्यै न्यवेदयम् । दस्युभिर्मे हतो भ्राता धनमाच्छिद्य वै पथि ॥ २,७.

ते सगळं घरी ठेवून, मी त्याच्या पत्नीला सांगितलं – 'रस्त्यात दरोडेखोरांनी माझ्या भावाला मारलं आणि त्याचं धन लुटलं.'

प्रजावति प्रद्रुतोऽहं मा रोदीत्येवमब्रवम् । शोकार्ता सापि तत्कालं ममत्वं गृहबन्धुषु ॥ २,७.

प्रजापतीने मला पकडल्यावर मी तिला म्हणालो, 'रडू नकोस.' त्या वेळी ती खूप दुःखी होती आणि तिने घर, नातेवाईक यांच्याशी असलेली आपुलकी सोडून दिली.

त्यक्त्वा चाति प्रियान्प्राणाञ्जुहावाग्नौ यथाविधि । ततो निष्कण्टकं तद्धि वीक्ष्य हृष्टो गतो गृहम् ॥ २,७.

तिने अगदी प्रिय असलेला जीवही सोडून, योग्य रीतीने अग्नीत समर्पण केला. मग ते ठिकाण अडथळ्यांशिवाय झालेले पाहून मी आनंदाने घरी परतलो.

अभुञ्जं सर्वमागत्य यावज्जीवं तु तद्धनम् । मित्रं पूरे हि निःक्षिप्य यदहं शीघ्रमागतः ॥ २,७.

मी परत आल्यावर, आयुष्यभर त्या संपत्तीचा उपभोग घेतला. मी शहरातील एका मित्राकडे माझ्याकडील वस्तू ठेवून आलो होतो, कारण मी लवकर परतलो होतो.

एतस्मात्कारणात्प्रेतः शीघ्रगोऽहं तु नामतः । रोधक उवाच । अहन्तु शूद्रजातीयः पुराभूवं मुनीश्वर ॥ २,७.

या कारणामुळे मला 'लवकर जाणारा प्रेत' असे नाव पडले. रोधक म्हणाला: 'हे मुनीश्रेष्ठ, मी पूर्वी शूद्र जातीत जन्माला आलो होतो.'

राजप्रसादाप्तमहाशतग्रामाधिकारवान् । वृद्धौ मे पितरावास्तां लघुरेकः सहोदरः ॥ २,७.

राजाच्या कृपेने मला शंभर मोठ्या गावांचा अधिकार मिळाला होता. माझ्या वृद्धापकाळात आई-वडील होते आणि एक धाकटा भाऊ होता.

शीघ्रं स च मया भ्राता लुब्धेनैकः पृथक्कृतः । आप्तवान्परमं दुःखं सोन्नवस्त्रविवर्जितः ॥ २,७.

मी लोभापोटी त्या भावाला वेगळे केले आणि तो लवकरच मोठ्या दुःखात पडला, अन्न-वस्त्रावाचून राहिला.

अदत्तां पितरौ च्छन्नं किञ्चित्किञ्चित्तु तस्य च । तस्मै पितृभ्यां यद्दत्तमाप्तेभ्यस्तन्मया श्रुतम् ॥ २,७.

माझ्या आई-वडिलांनी त्याला थोडेसे गुपचूप दिले, आणि माझ्या विश्वासू लोकांकडून मला समजले की त्यांना काय दिले होते.

तत्सर्वं तत्त्वतो ज्ञात्वा पित्रो रोधमकारयम् । शून्यमन्दिर एकस्मिन्बद्ध्वा तु निगडैर्दृढैः ॥ २,७.

हे सर्व खरे समजल्यावर मी माझ्या आई-वडिलांना एका रिकाम्या घरात घट्ट साखळ्यांनी बांधून ठेवले.

ततस्तौ जहतुः प्राणान्दुःखितौ विषपानतः । सोसौ बालोऽपि बभ्राम पितृभ्यां रहितो द्विज ॥ २,७.

ते दुःखाने विष पिऊन प्राण सोडून गेले. तो मुलगाही आई-वडिलांशिवाय भटकत राहिला, हे द्विजा.

पुरः पत्तनखर्वाटान् खेटानपि मृतः क्षुधा । एतस्मात्पातकाद्विप्र मृतः प्रेतत्वमागतः ॥ २,७.

तो मुलगा शहर, गाव, वाड्या, वस्त्यांमध्ये उपासमारीने मरण पावला. या पापामुळे, हे ब्राह्मण, मी मरण पावून प्रेत झालो.

रुद्धौ तु पितरौ यस्मान्नाम्नाहं रोधकस्ततः । लेखक उवाच । अहं विप्र पुराभूवमवन्त्यां द्विजसत्तमः ॥ २,७.

मी आई-वडिलांना बंदिस्त केल्यामुळे मला 'रोधक' हे नाव पडले. लेखक म्हणतो: 'हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, मी पूर्वी अवंतीमध्ये ब्राह्मण होतो.'

भद्रस्य राज्ञो देवानां पूजनेऽधिकृतो ह्यहम् । बह्व्यस्तु प्रतिमास्तत्र बभूवुर्बहुनामिकाः ॥ २,७.

भद्र नावाच्या राजाने मला देवांची पूजा करण्याचे काम दिले होते. तिथे अनेक देवमूर्ती होत्या आणि त्या वेगवेगळ्या नावांनी ओळखल्या जात.

हेम्नस्तदङ्गेषु बहु रत्नजातं बभूव ह । तासां मे कुर्वतः पूजां पापा मतिरजायत ॥ २,७.

त्या मूर्तींवर पुष्कळ सोनं आणि अनेक प्रकारची रत्नं होती. मी त्यांची पूजा करत असताना माझ्या मनात पापाचा विचार आला.

अखिलं तीक्ष्णलोहेन तासामङ्गं विशीर्य च । उल्लेखनञ्च रत्नानां नेत्रादिभ्यः कृतं मया ॥ २,७.

मी ती सर्व मूर्ती तीक्ष्ण लोखंडी हत्याराने फोडून त्यांचे डोळे व इतर भागांतली रत्नं काढली.

तथाकृतान्यथाङ्गानि प्रतिमानां निरीक्ष्य च । नेत्राणि च विरत्नानि नृपश्चुक्रोध वह्निवत् ॥ २,७.

मूर्तींचे असे बदललेले रूप आणि डोळ्यांतून रत्नं काढलेली पाहून राजा अग्नीप्रमाणे क्रुद्ध झाला.

प्रतिजज्ञे नृपः पश्चादेष ब्राह्मणपुङ्गवः । आभ्यो रत्नं सुवर्णञ्च हृतं येन भविष्यति ॥ २,७.

नंतर राजाने प्रतिज्ञा केली: 'ज्याने या मूर्तींमधून रत्नं आणि सोनं चोरलं आहे — तो ब्राह्मण —'

ज्ञातश्च स हि मे वध्यो भविष्यति न संशयः । अहं तत्सकलं ज्ञात्वा रात्रावसिधरो गृहम् ॥ २,७.

'तो सापडला की त्याला नक्कीच मृत्युदंड दिला जाईल, यात शंका नाही.' हे सर्व समजल्यावर मी रात्री घरात तलवार घेऊन राहिलो.

राज्ञः प्रविश्य राजानं पशुमारममारयम् । गृहीत्वाथ मणीन् स्वर्णं निशीथेऽहं गतोऽन्यतः ॥ २,७.

राजाच्या महालात जाऊन मी राजाच्या पशूचा वध केला आणि मग रात्रौ रत्नं व सोनं घेऊन मी दुसरीकडे निघून गेलो.

व्याघ्रेण महातारण्ये नखटङ्कैर्विटङ्कितः । लेखनात्प्रतिमाया यन्मया लोहेन कर्तितम् ॥ २,७.

मोठ्या जंगलात वाघाच्या नखांनी ओरबाडले गेलो, आणि मी लोखंडाने प्रतिमेवर कोरलेले चित्र कोरले.

एतस्मात्पातकात्प्रेतो लेखको नामतोऽस्म्यहम् । आसीन्नरकभोगान्ते नः प्रेतत्वमिदं द्विज ॥ २,७.

या पापामुळे मला 'लेखक' असे नाव पडले आहे; नरकातील भोग संपल्यावर मला हे प्रेतत्व मिळाले, हे द्विजा.

ब्राह्मण उवाच । संज्ञास्तादृश्य आख्याता यथैता भवता दशाः । वदन्त्वाचारमात्रं मे प्रेता आहारमप्युत ॥ २,७.

ब्राह्मण म्हणाला: तुम्ही सांगितलेल्या नावांनी आणि अवस्थांनी तुमच्या वागणुकीचेच संकेत मिळतात. हे प्रेतांनो, मला फक्त तुमचा आचार आणि खाण्यापिण्याबद्दल सांगा.

प्रेता ऊचुः । वेदमार्गानुसरणं लज्जा धर्मो दमः क्षमा । धृतिर्ज्ञानं नैव यत्र वयं तत्र वसामहे ॥ २,७.

प्रेतांनी उत्तर दिले: जिथे वेदमार्गाचे पालन नाही, लाज नाही, धर्म नाही, संयम नाही, सहनशीलता नाही, धैर्य नाही, ज्ञान नाही, तिथेच आम्ही राहतो.

तस्य पीडां वपं कुर्मो नैव श्राद्धं न तर्पणम् । यस्य गेहे तदङ्गात्तु मांसञ्च रुधिरं क्रमात् ॥ २,७.

आम्ही त्याच्या शरीराला यातना देतो, आणि त्याच्या घरी श्राद्ध किंवा तर्पण होत नाही; त्याच्या घरातील अवयवांतून हळूहळू मांस आणि रक्त मिळते.

जक्षामश्च पिबामश्च उक्त आचार एष नः । शृणु चाहारमस्माकं सर्वलोकविगर्हितम् ॥ २,७.

आम्ही असेच खातो आणि पितो; हाच आमचा आचार आहे. आता आमचे अन्न ऐक, जे सर्व लोकांना निंद्य वाटते.

दृष्टस्त्वया च किञ्चिद्वै ब्रूमोज्ञातं त्वयानघ । वमनं विडू दूषिका च श्लेष्मा मूत्राश्रुणी तथा ॥ २,७.

तू काहीतरी पाहिले आहेस आणि आम्ही तुला जे माहित आहे ते सांगतो, हे निष्पापा: उलटी, विष्ठा, घाण, कफ, मूत्र आणि अश्रू हेच.

एतद्भक्ष्यञ्च पानञ्च मा पृच्छातः परं द्विज । लज्जा नो जायते स्वामिन्नाहारं वदतां स्वकम् ॥ २,७.

हेच आमचे खाणे आणि पिणे आहे; यापुढे विचारू नकोस, हे द्विजा. आमच्या अन्नाबद्दल सांगताना आम्हाला लाज वाटते, स्वामी.

अज्ञानास्तामसा मन्दा कान्दिशीका वयं विभो । अकस्माज्जन्मनां विप्र स्मृतिः प्राप्ता तु पौर्विकी ॥ २,७.

आम्ही अज्ञानी, मंद आणि अंधकारमय स्वभावाचे आहोत, हे प्रभो; योगायोगाने, हे ब्राह्मणा, आम्हाला मागील जन्मांची आठवण झाली आहे.

विनीतत्वाविनीतत्वे जानीमो नैव नः प्रभो । श्रीकृष्ण उवाच । एवं वदत्सु प्रेतेषु तथा श्रुतवति द्विजे ॥ २,७.

आम्हाला विनय आणि अविनय यातला फरक कळत नाही, हे प्रभो. श्रीकृष्ण म्हणाले: असे प्रेत बोलत असताना आणि द्विज ऐकत असताना,