गरुडपुराणम्

रणत्कोटिमहादंष्ट्रानस्थिग्रन्थ्यवघट्टितान् । तान्दृष्ट्वा त्रस्तहृदयो गतिमाकुञ्च्य संस्थितः ॥ २,७.

त्यांचे मोठाले दात घंटेसारखे वाजत होते आणि हाडांनी गाठ बांधलेली शरीरं होती; हे पाहून त्याचे हृदय घाबरले आणि तो मागे सरकून थांबला.

ते विलोक्यागतं विप्रमटवीं जनवर्जिताम् । अहं पूर्वमहं पूर्वं यामीत्याक्त्वा प्रदुद्रुवुः ॥ २,७.

त्या प्रेतात्म्यांनी निर्जन अरण्यात ब्राह्मण येताना पाहिल्यावर, 'मी आधी जातो! मी आधी!' असे ओरडून ते पळून गेले.

तेषु द्वौद्वावगृह्णीतामस्य हस्तावथापरे । द्वौद्वौ पादावगृह्णीतां मूर्धानं पञ्चमोऽग्रहीत् ॥ २,७.

त्यापैकी दोन जणांनी त्याचे हात पकडले, दोन जणांनी पाय पकडले, आणि पाचव्याने त्याचे डोके धरले.

स्वजात्युचितवाक्येन स्फुटवर्णवताब्रुवन् । अहं जक्षाम्यहं भक्षामीति कर्षणतत्पराः ॥ २,७.

आपल्या जातीप्रमाणे स्पष्ट शब्दांत त्यांनी म्हटले, 'मी खातो! मी गिळतो!' आणि त्याला ओढू लागले.

सहसैव सहैवामुं गृहीत्वा व्यगमन्वियत् । कियत्स्थितं वटौ मांसं क्रियन्नेति न्यभालयन् ॥ २,७.

सर्वांनी एकदम त्याला पकडून आकाशात उडवले आणि वटवृक्षावर अजून काही मांस उरले आहे का हे मागे वळून पाहू लागले.

तेऽपश्यन्निजदंष्ट्रायः पाटितान्त्रमिमं शवम् । अवतीर्य ततो व्योम्नो गृहीत्वा चरणैः शवम् ॥ २,७.

त्यांनी पाहिले की त्यांच्या स्वतःच्या दातांनी त्या प्रेताच्या आतडी फाडली आहेत; मग आकाशातून खाली उतरून त्यांनी पायांनी ते प्रेत पकडले.

स्वखण्डितशरीरन्तु पुनर्व्योमैव चक्रमुः । स नीयमानमात्मानं विलोक्य वियति द्विजः ॥ २,७.

स्वतःचीच शरीरं तुटलेली असतानाही, ते पुन्हा आकाशात गेले; आणि आपल्याला उचलून नेत आहेत हे पाहून तो ब्राह्मण गोंधळून गेला.

जगाम मनसा मां स शरणं भयविह्वलः । नमश्चक्रे चक्रधरं चेतसा चिन्मयं समम् ॥ २,७.

भीतीने व्याकुळ होऊन त्याने मनाने माझ्या चरणी शरण जावे असे ठरवले; आणि चित्ताने चक्रधारी, चैतन्यस्वरूप परमेश्वराला वंदन केले.

वक्रं नक्रं चक्रपातेन दूरे कृत्वा हृत्वा तस्य दुःखं मुकुन्दः । मातङ्गं योऽमूमुचन्नक्रवक्त्रात्पाशं सोऽसौ कर्मणां मे लुनातु ॥ २,७.

ज्याने आपल्या चक्राच्या प्रहाराने वाकडा मगर दूर केला आणि त्याचे दुःख दूर केले, आणि ज्याने हत्तीला मगराच्या तोंडातून सोडवले — तो मुकुंद माझ्या कर्मबंधनांना छेदो.

रुद्धाञ्शुद्धान् भूपतीन्मागधेन भीमेनैनं घातयित्वा मुरारिः । निर्बद्धान्यो भर्गयज्ञाय मुक्तश्चक्रो मेऽसौ कर्मपाशं लुनातु ॥ २,७.

ज्याने मागध देशाच्या भीमाने बांधलेले आणि शुद्ध केलेले राजे ठार केले, आणि भर्गाच्या यज्ञासाठी अश्व सोडवला — तो मुरारीचा चक्र माझ्या कर्माच्या दोऱ्या तोडो.

मनसैवैह मामस्तौत्स्तूयमानोऽहमुत्थितः । अगच्छं सहसा तत्र यत्र प्रेतैः स नीयते ॥ २,७.

त्याने मनाने माझी स्तुती केली, आणि मी त्या स्तुतीने प्रसन्न होऊन त्वरित तिथे गेलो, जिथे प्रेतात्मे त्याला उचलून नेत होते.

दृष्ट्वा तैर्नीयमानन्तु कौतुकं मेऽभवत्खग । पप्रच्छ न कियन्तं वै कालं तान्पृष्ठतोऽन्वगाम् ॥ २,७.

त्याला प्रेतात्म्यांनी उचलून नेताना पाहून मला कुतूहल वाटले, हे पक्षिराज, आणि मी मागून जाऊन त्यांना विचारले, 'किती काळ तुम्ही याला असेच नेत राहणार?'

मम सन्निधिमात्रेण द्विजातिं तञ्च सर्पहन् । तत्कालं शिविकासुप्तभूपालसुखमाविशत् ॥ २,७.

माझ्या फक्त उपस्थितीने, हे सर्पहंता, त्या ब्राह्मणाला त्या क्षणी राजाच्या पालखीतील गाढ झोपेसारखे सुख लाभले.

मणिभद्रस्ततो मेरुं गच्छन्दृष्टो मया पथि । निकोच्याक्षि स्वपार्श्वं स नीतो वै यक्षराण्मया ॥ २,७.

मग मी मार्गावर जात असताना, मला मणिभद्र मेरू पर्वताकडे जाताना दिसला; मी त्याला हाक मारून जवळ बोलावले आणि त्या यक्षराजाला माझ्याबरोबर नेले.

तमवोचं महायक्षं त्वं हि प्रतिभटो भव । प्रेतान्नाशय तद्भूयः शवञ्च हर तद्गतम् ॥ २,७.

मी त्या महान यक्षाला सांगितले, 'तू येथे पहारेकरी हो; प्रेतात्म्यांना हाकलून लाव आणि तिथे गेलेले प्रेत दूर कर.'

इत्युक्तः स महाघोरं कृत्वा रोषं सुदुःसहम् । जग्राह प्रेतरूपं तत्प्रेतानामपि दुःखदम् ॥ २,७.

असं सांगितल्यावर तो अत्यंत भयंकर आणि सहन न होणारा राग मनात धरून, स्वतःचं प्रेतासारखं रूप घेतलं, जे इतर प्रेतांनाही दुःख देणारं होतं.

स विवृत्य स्वकौ बाहू सृक्किणी परिलेलिहन् । भेदयन्नुरुवातेन प्रेतांस्तान्संमुखो ययौ ॥ २,७.

त्याने आपले दोन्ही हात पसरले, ओठ चाटत पुढे गेला आणि जोरदार वाऱ्यासारखा त्या प्रेतांच्या दिशेने तुफान वेगाने धावला.

बाहुभ्यां द्वौ द्वौ च पद्भ्यां मूर्ध्नैकं च समाहरत् । प्रेतानथापि सहसा जघान दृढमुष्टिना ॥ २,७.

त्याने हातांनी दोन-दोन, पायांनी दोन आणि डोक्याने एक असं पकडलं; मग अचानक घट्ट मुठीने त्या प्रेतांना जोरात मारलं.

ते विवर्णमुखाः सर्वे तं द्विजञ्च शवं तथा । एकैकं हस्तपादैश्च गृहीत्वा युद्धमारभन् ॥ २,७.

ते सगळे, त्यांचे चेहरे फिकट पडलेले, त्या मृतदेहासह आणि ब्राह्मणासह, प्रत्येकीने हातपायांनी त्याला पकडून झटापटीला सुरुवात केली.

ते नखैस्तलघातैश्च पादघातैस्तथैव च । दंष्ट्राघातैश्च सर्वे तमेकं प्रेतं व्यदारयन् ॥ २,७.

त्यांनी नखांनी, थपडा मारून, लाथा मारून आणि दातांनी चावून, त्या एकाच प्रेताला फाडून काढलं.

तेषां प्रहारान्विफलान्कृत्वा संप्रति तानथ । जीवं न तु शवं तेषां जह्रे प्राणमिवान्तकः ॥ २,७.

त्यांचे वार काहीच परिणाम करत नव्हते, तेव्हा त्याने, जणू मृत्यूच, त्यांच्यातल्या एकाचा जीव घेतला, पण मृतदेहाचा नाही.

हृतमात्रे शवे ते तु पारियात्रे गिरौ द्विजम् । मुक्त्वाधावन् प्रमुदिता एकं प्रेतं सुदारुणाः ॥ २,७.

मृतदेह जसा नेला गेला, ते भयंकर प्रेतं आनंदाने, त्या ब्राह्मणाला पारियात्र पर्वतावर सोडून, त्या एकाच प्रेतामागे धावत गेली.

स वायुगमनः प्रेतः प्राप्तस्तैः क्षणमात्रतः । अदृश्यतां ययौ तेऽथ हताशा विप्रमागमन् ॥ २,७.

ते वाऱ्यासारख्या वेगाने धावणारे प्रेत क्षणात त्यांच्यापर्यंत पोहोचले; मग ते अदृश्य झाले आणि निराश होऊन पुन्हा ब्राह्मणाजवळ आले.

प्रारब्धमात्रे विप्रस्य पाटने तत्र पर्वते । मम स्थानस्य विप्रस्य महिम्नेव च तत्क्षणे ॥ २,७.

त्या पर्वतावर ब्राह्मणाने पठण सुरू केल्याबरोबर, त्याच क्षणी, माझ्या स्थानाच्या आणि त्या ब्राह्मणाच्या महिम्यामुळे—

सद्यः स्मृतिः समुत्पन्ना तेषां पूर्वस्य जन्मनः । विप्रं प्रदक्षिणीकृत्य द्विजर्षभमथाब्रुवन् ॥ २,७.

अचानक, त्यांना त्यांच्या मागील जन्माची आठवण झाली; त्यांनी ब्राह्मणाची प्रदक्षिणा केली आणि त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला बोलले.

अद्य नः क्षन्तुमर्होऽसीत्युक्त्वा ते सुरदाम्भिकाः । गिरेरिव परावर्तं समुद्रस्येव शोषणम् ॥ २,७.

ते म्हणाले, 'आज आम्हाला माफ करा,' आणि जणू पर्वत मागे फिरावा किंवा समुद्र आटावा तसं—

तेषां तद्वचनं श्रुत्वापृच्छत्के यूयमित्यथ । किं माया किमु वा स्वप्न उताहो चित्तविभ्रमः ॥ २,७.

त्यांचे शब्द ऐकून, तो विचारू लागला, 'तुम्ही कोण? हे काही जादू आहे का, स्वप्न आहे का, की मनाचा भ्रम आहे?'

प्रेता ऊचुः । अवेहि तत्त्वमेवैतत्प्रेता वै कर्मजा वयम् । ब्राह्मण उवाच । किंनामानः किमाचाराः कथञ्चेमां दशां गताः ॥ २,७.

प्रेतं म्हणाली: 'हे खरं जाण, आम्ही कर्मामुळे प्रेत झालो आहोत.' ब्राह्मण म्हणाला: 'तुमची नावं काय, वागणूक कशी होती, आणि या अवस्थेत कसे आलात?'

अविनीताः कथं पूर्वं विनीताः साम्प्रतं कथम् । प्रेता ऊचुः । शृणु विप्रेन्द्र वक्ष्यामः प्रश्नानामनुपूर्वशः ॥ २,७.

'पूर्वी तुम्ही कसे उद्धट होता, आणि आता कसे सुधारले?' प्रेतं म्हणाली: 'हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, ऐका, आम्ही तुमचे प्रश्न एकामागून एक उत्तर देतो.'