गरुडपुराणम्

सूकरे ब्रह्महा मज्जेत्सुरापः स्वर्णतस्करः । ताले पतेत्क्षत्त्रहन्ता हत्वा वैश्यं च दुर्गतिः ॥ २,३.

जो ब्राह्मणहत्यारा आहे तो शूकर नरकात बुडतो. मद्यपान करणारा, सोनं चोरणारा, क्षत्रियहत्यारा हे ताल नरकात पडतात. जो वैश्याला मारतो, त्याला फार वाईट गति मिळते.

ब्रह्महत्यां च यः कुर्याद्यश्च स्याद्गुरुतल्पगः । स्वसृगामी तप्तकुम्भी तथा राजभटोऽनृती ॥ २,३.

जो ब्राह्मणहत्या करतो, गुरुच्या पत्नीशी संबंध ठेवतो, स्वतःच्या बहिणीकडे जातो किंवा राजाचा सेवक असून खोटं बोलतो, तो तापत कुंभ नरकात जातो.

तप्तलोहैश्च विक्रेता तथा बन्धनरक्षिता । माध्वी विक्रयकर्तां च यस्तु भक्तं परित्यजेत् ॥ २,३.

तापलेल्या लोखंडाचे विक्रेते, कारागृहाचे रक्षक, मध विकणारे आणि भक्ताला सोडून देणारे हे सगळे नरकात पडतात.

महाज्वाली दुहितरं स्नुषां गच्छति यस्तु वै । वेदो विक्रीयते यैश्च वेदं दूषयते तु यः ॥ २,३.

जो आपल्या मुलीकडे किंवा सूनकडे जातो, वेद विकतो किंवा वेदाचा अपमान करतो, तो महाज्वाळ नरकात पडतो.

गुरुं चैवावमन्यन्ते वाक्शरैस्ताडयन्ति च । अगम्यागामी च नरो नरकं शबलं व्रजेत् ॥ २,३.

जे आपला गुरु अवमानित करतात, शब्दांनी त्याला मारतात किंवा वाईट स्त्रीकडे जातात, ते शबल नरकात जातात.

विमोहे पतते शूरे मर्यादां यो भिनत्ति वै । दुरिष्टं कुरुते यस्तु कृमिभक्षं प्रपद्यते ॥ २,३.

जो वीर असूनही मर्यादा तोडतो, वाईट कृत्य करतो किंवा निषिद्ध अन्न खातो, तो विमोहना नरकात पडतो आणि नंतर कृमिभक्षक नरकात जातो.

देवब्राह्मणविद्वेष्टा लालाभक्षे पतत्यपि । कुण्डकर्ता कुलालश्च न्यासहर्ता चिकित्सकः ॥ २,३.

जो देव किंवा ब्राह्मणांचा द्वेष करतो, तो लाळाभक्षक नरकात पडतो. खड्डे करणारा, कुंभार, ठेव ठेवणाऱ्याची फसवणूक करणारा किंवा वैद्य—

आरामेष्वग्निदाता च एते यान्ति विषञ्जने । असत्प्रतिग्रही यस्तु तथैवायाज्ययाजकः ॥ २,३.

उद्यानात आग देणारे, विष देणारे, चुकीची भेट स्वीकारणारे आणि नियमबाह्य वस्तूंनी यज्ञ करणारे — हे सर्व विषाने भरलेल्या नरकात जातात.

न क्षत्त्रैर्जोवते यस्तु नरो गच्छेदधोमुखम् । क्षीरं सुरां च मासं लाक्षां गन्धं रसं तिलान् ॥ २,३.

जो क्षत्रियांशी व्यापार करतो, किंवा दूध, मद्य, मांस, लाख, सुवासिक द्रव्य, रस, किंवा तीळ विकतो, तो उलट्या तोंडाने नरकात पडतो.

एवमादीनि विक्रीणन् घोरे पूयवहे पतेत् । यः कुक्कुटान्निबध्नाति मार्जारान् सूकरांश्च तान् । पक्षिणश्च मृगांश्छा गान्सोऽप्येवं नरकं व्रजेत् ॥ २,३.

अशा भयंकर, पूययुक्त वस्तू विकणारा नरकात पडतो. जो कोंबड्या, मांजरे, डुकरे, पक्षी, हरिण किंवा गायी बांधतो किंवा विकतो, तोही नरकात जातो.

आजाविको माहिषिकस्तथा चक्री ध्वजी च यः । रङ्गोपजीविको विप्रः शाकुनिर्ग्रामयाजकः ॥ २,३.

मेंढपाळ, म्हशी सांभाळणारा, रथवान, ध्वजवाहक, रंगभूमीवर उपजीविका करणारा, जुगारी ब्राह्मण किंवा गावचा यजमान —

अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी । सुरापो मांसभक्षी च तथा च पशुघातकः ॥ २,३.

घर जाळणारा, विष देणारा, खड्ड्यातून खाणारा, सोम विकणारा, मद्यपान करणारा, मांसाहार करणारा आणि प्राण्यांचा वध करणारा —

रुधिरान्धे पतन्त्येते पतन्त्येते एवमाहुर्मनीषिणः । उपविष्टन्त्वेकपङ्क्त्यां विषं सम्भोजयन्ति ये ॥ २,३.

हे सर्व रक्ताने भरलेल्या नरकात पडतात — असे ज्ञानी सांगतात. एकाच पंक्तीत बसवून जे दुसऱ्यांना विष खायला लावतात, तेही तिथेच पडतात.

पतन्ति निरये घोरे विड्भुजे नात्र संशयः । मधुग्राहो वैतरणीमाक्रोशी मूत्रसंज्ञके ॥ २,३.

हे सर्व घोर विष्ठा-भक्षणाच्या नरकात पडतात — यात शंका नाही. मध चोरणारा, इतरांना शिव्या देणारा आणि मुत पिणारा वैतरणी नदी ओलांडतो.

असिपत्रवनेऽसौची क्रोधनश्च एतेदपि । अग्निज्वालां मृगव्याधो भोज्यते यत्र वायसैः ॥ २,३.

असिपत्रवन नरकात अपवित्र आणि क्रोधी माणसेही जातात; तिथे शिकारी माणसाला कावळे जळत्या आगीत खातात.

इज्यायां व्रतलोपाच्च सन्दंशे नरके पतेत् । स्कन्दन्ते यदि वा स्वप्ने यतिनो ब्रह्मचारिणः ॥ २,३.

यज्ञ किंवा व्रत सोडल्यामुळे माणूस संडशाच्या नरकात पडतो. जर संयमी किंवा ब्रह्मचारी स्वप्नातही चुकले, तरी तेही तिथेच जातात.

पुत्रैरध्यापिता ये च पुत्रैराज्ञापिताश्च ये । ते सर्वे नरकं यान्ति निरयं चाप्यभोजनम् ॥ २,३.

जे आपल्या मुलांकडून शिकतात किंवा मुलांकडून आज्ञा घेतात, ते सर्व नरकात आणि उपासमाराच्या ठिकाणी जातात.

वर्णाश्रमविरुद्धानि क्रोधहर्षसमन्विताः । कर्माणि ये तु कुर्वन्ति सर्वे निरयवासिनः ॥ २,३.

जे आपल्या वर्ण आणि आश्रमाच्या विरुद्ध, राग किंवा आनंदामुळे कर्म करतात, ते सर्व नरकात राहतात.

उपरिष्टात्स्थितो घोर उष्णात्मा रौरवो महान् । सुदारुणः सुशीतात्मा तस्या धस्तामसः स्मृतः ॥ २,३.

वरती भयंकर, तापलेला, मोठा रौरव नरक आहे; त्याच्या खाली अत्यंत थंड, अंधाराचा, भीषण नरक आहे असे सांगितले जाते.

एवमादिक्रमेणैव सर्वेऽधोऽधः परिस्थिताः । दुः खोत्कर्षश्च सर्वेषु कर्मस्वपि निमित्ततः ॥ २,३.

अशा प्रकारे सर्व नरक खालच्या खालच्या स्तरावर आहेत; आणि सगळ्या नरकात दुःखाची तीव्रता कर्माच्या कारणावर अवलंबून असते.

सुखोत्कर्षश्च सर्वत्र धर्मस्येहनिमिततः । पश्यन्तिनरकान्देवा ह्यधोवक्त्रान्सुदारुणान् ॥ २,३.

सर्व ठिकाणी सुखाची तीव्रता धर्माच्या कारणावर असते; देवता नरकवासीयांना त्यांच्या भयंकर स्थितीत, खाली वळलेल्या तोंडाने पाहतात.

नारकाश्चापि ते देवान्सर्वान्पश्यन्ति ऊर्ध्वगान् । एतान्यान्यानि शतशो नरकाणि वियद्गते ॥ २,३.

आणि नरकवासीही वर गेलेल्या सर्व देवांना पाहतात. आकाशात असे शेकडो नरक आहेत.

दिनेदिने तु नरके पच्यते दह्यतेन्यतः । शीर्यते भिद्यतेऽन्यत्र चूर्यते क्लिद्यतेन्यतः ॥ २,३.

नरकात रोज माणूस शिजतो, जळतो आणि त्रास सहन करतो; दुसरीकडे फाडला जातो, तुटतो, चिरडला जातो किंवा भिजतो.

क्वथ्यते दीप्यतेऽन्यत्र तथा वातहतोऽन्यतः । एकं दिनं वर्षशतप्रमाणं नरके भवेत् ॥ २,३.

कुठे उकडला जातो, कुठे पेटवला जातो, कुठे वाऱ्याने मारला जातो; नरकातील एक दिवस म्हणजे शंभर वर्षांसारखा असतो.

ततः सर्वेषु निस्तीर्णः पापी तिर्यक्त्वमश्नते । कृमिकीटपतङ्गेषु स्थावरैकशफेषु च ॥ २,३.

मग या सर्व नरकातून सुटून, पापी प्राणी म्हणून जन्म घेतो — किडे, मुंग्या, पतंग, स्थावर किंवा एक पाय असलेले प्राणी.

गत्वा वनगजाढ्येषु गोष्वषु तथैव च । खरोऽश्वोऽश्वतरो गौरः शरभश्चमरी तथा ॥ २,३.

वनातल्या रानटी जनावरांमध्ये, तसेच गायी, गाढव, घोडा, खच्चर, गवा, शरभ आणि गिरगिट यांच्यातही तो जातो.

एते चैकशफाः षट्च शृणु पञ्चनखानतः । अन्यासु बहुपापासु दुः खदासु च यो निषु ॥ २,३.

हे सहा एक खुर असलेली जनावरे आहेत; आता पाच नख असलेल्या प्राण्यांबद्दल ऐक. इतर अनेक पापी आणि पचायला कठीण अशा प्राण्यांमध्येही तो जन्म घेतो.

मानुष्यं प्राप्यते कुब्जो कुत्सितो वामनोऽपि वा । चण्डालपुक्कसाद्यासु नरयोनिषु जायते ॥ २,३.

माणूस म्हणून जन्म घेतो, पण कधी कुबड्या, कधी विकृत किंवा ठेंगण्या रूपात; चांडाळ, पुक्कस अशा नीच जातींतही तो माणूस म्हणून जन्मतो.

मुहुर्गर्भे वसन्त्येव म्रियन्ते च मुहुर्मुहुः । अवशिष्टेन पापेन पुण्येन च समन्वितः ॥ २,३.

ते पुन्हा पुन्हा गर्भात राहतात आणि वारंवार मरतात; उरलेल्या पापाबरोबर थोडे पुण्यही त्यांच्यात असते.