गरुडपुराणम्

प्रयान्ति प्राणिनस्तत्र क्षुत्तापपरिपीडिताः । मातर्भ्रातस्तात इति क्रन्दमानाः सुदुः खिताः ॥ २,३.

भूक आणि तहानेने त्रस्त झालेले प्राणी तिकडे जातात, आणि मोठ्या वेदनेने 'आई! भाऊ! बाबा!' असे ओरडत राहतात.

दह्यमानाङ्घ्रियुगला धरणिस्थेन वह्निना । तेषां गतानां तत्रापि अति शीतिः समीरणः ॥ २,३.

त्यांचे पाय जमिनीवरच्या आगीत भाजले जातात. जेव्हा ते त्या ठिकाणी पोहोचतात, तेव्हा तिथे अतिशय थंड वारा वाहतो.

प्रवाति तेन पात्यन्ते तेषां खड्गास्तथोपरि । छिन्नाः पतन्ति ते भूमौ ज्वलत्पावकसंचये ॥ २,३.

त्या वाऱ्यामुळे त्यांच्या अंगावर वरून तलवारी पडतात. तुकडे तुकडे होऊन ते जळत्या आगीच्या राशीत खाली पडतात.

लेलिह्यमाने चान्यत्र तप्ताशेषमहीतले । सारमेयाश्च ते शीघ्रं शातयन्ति शरीरतः ॥ २,३.

इतर ठिकाणी, जिथे जमिनीवर ज्वाळा पसरलेल्या असतात, तिथे वेगवान कुत्रे त्यांच्या शरीराचे तुकडे झटकन फाडतात.

तेषां खण्डान्यनेकानि रुदतामतिभीषणे । असिपत्रवनं तात मयैतत्परिकीर्तितम् ॥ २,३.

त्यांचे अनेक अंगांचे तुकडे, भीषण आणि रडणारे, विखुरलेले असतात. प्रिय गारुड, हे 'असिपत्रवन' मी तुला सांगितले.

अतः परं भीमतरं तप्तकुंभं निबोध मे । समन्ततस्तप्तकुम्भा वह्निज्वालासमन्विताः ॥ २,३.

आता यापेक्षाही भयंकर 'तप्तकुंभ' नरकाबद्दल माझ्याकडून ऐक. सर्व बाजूंनी जळत्या आगीने भरलेली उकळत्या भांड्यांनी वेढलेली ही जागा आहे.

ज्वलदग्निचयास्तप्ततैलायश्चूर्णपूरिताः । एषु दुष्कृतकर्माणो याम्यैः क्षिप्ता ह्यधोमुखाः ॥ २,३.

त्या भांड्यांमध्ये जळती आग, उकळते तेल आणि धातूचे कण भरलेले असतात. यमाचे सेवक पापी लोकांना डोक्याखाली तिथे फेकतात.

क्वाथ्यन्ते विस्फुटद्गात्रा गलन्मज्जाजलान्विताः । स्फुटत्कपालेनत्रास्थिच्छिद्यमाना विभीषणैः ॥ २,३.

तिथे त्यांची शरीरे फुटून तुकडे तुकडे होतात, मज्जा आणि रस वितळून जातात, आणि त्यांच्या कवट्या व हाडे भयंकर आघातांनी फोडली जातात.

गृध्रैरुत्पाट्य मुच्यन्ते पुनस्तेष्वेव वेगितैः । पुनश्चिमचिमायन्ते तैलनैक्यं व्रजन्ति च ॥ २,३.

गिधाडे त्यांना फाडून बाहेर काढतात, पण पुन्हा त्यांना वेगाने त्या भांड्यात टाकले जाते. पुन्हा पुन्हा उकळले जाऊन ते तेलात मिसळले जातात.

द्रवीभूतैः शिरोगात्रैः स्नायुमांसत्वगास्थिभिः । ततो याम्यैर्नरैराशु दर्व्याघट्टनघट्टिताः ॥ २,३.

यमाच्या सेवकांनी त्या नरकातल्या लोकांच्या डोकं आणि शरीर, स्नायू, मांस, त्वचा आणि हाडं सगळं वितळलेलं असतं. मग ते लोक मोठ्या झाऱ्यांनी जोरात हलवले जातात आणि त्यांना पुन्हा पुन्हा त्रास दिला जातो.

कृतावर्ते महातैले क्वाथ्यन्ते पापकर्मिणः । एष ते विस्तरेणोक्तस्तप्तकुम्भो मया खग ॥ २,३.

पाप करणाऱ्या लोकांना मोठ्या तेलाच्या कढईत टाकून सतत उलथापालथ करत उकळवलं जातं. हेच ते तापलेल्या भांड्याचं नरक मी तुला सविस्तर सांगितलं आहे, हे पक्षिराज.

आदिमो रौरवः प्रोक्तो महारौरवकोऽपरः । अतिशीतस्तृतीयस्तु चतुर्थो हि निकृन्तनः ॥ २,३.

पहिल्या नरकाला रौरव म्हणतात, दुसऱ्याला महारौरव, तिसऱ्याचं नाव अतिशीत आणि चौथ्याचं निकृंतन आहे.

अप्रतिष्ठः पञ्चमः स्यादसिपत्रवनोऽपरः । सप्तमस्तप्तकुम्भस्तु सप्तैते नरका मताः ॥ २,३.

पाचवा नरक अप्रतिष्ठा, सहावा असिपत्रवन आणि सातवा तापत कुंभ आहे. हे सात नरक मानले जातात.

श्रूयन्तेन्यान्यपि तथा नरकाणि नराधमाः । कर्मणां तारतम्येन तेषुतेषु पतन्ति हि ॥ २,३.

हे नराधमांनो, अजूनही इतर नरकांचीही ऐकायला मिळतं. माणसांच्या कर्मानुसार ते वेगवेगळ्या नरकात पडतात.

तथा हि नरको रोधः शूकरस्ताल एव च । तप्तकुम्भो महाज्वालः शबलोऽथ विमोहनः ॥ २,३.

रौध, शूकर, ताल, तापत कुंभ, महाज्वाळ, शबल आणि विमोहना हे असे नरक आहेत.

क्रिमिश्च क्रिमभक्षश्च लालाभक्षो विषञ्जनः । अधः शिराः पूयवहो रुधिरान्धश्च विड्रभुजः ॥ २,३.

कृमी, कृमिभक्षक, लाळाभक्षक, विषंजन, अधःशिरा, पूयवह, रुधिरांध आणि विड्भुज या नरकांचाही समावेश आहे.

तथा वैतरणी सू (मू) मसिपत्रवनं तथा । अग्निज्वालो महाघोरः सन्दंशो वाप्यभोजनः ॥ २,३.

तसेच, वैतरणी, सुमू किंवा मुमसिपत्रवन, अग्निज्वाळ, महाघोर, संदंश आणि वाप्यभोजन हे नरक आहेत.

तमश्च कालसूत्रं च लोहश्चाप्यभिदस्तथा । अप्रतिष्ठोऽप्यवीचिश्च नरका एवमादयः ॥ २,३.

तम, कालसूत्र, लोह, अभिद, अप्रतिष्ठा आणि अवीचि हे मुख्य नरक आहेत.

तामसा नरकाः सर्वे यमस्य विषये स्थिताः । येषु दुष्कृतकर्माणः पतन्ति हि पृथक्पृथक् ॥ २,३.

हे सगळे नरक अंधाराने भरलेले असून यमाच्या प्रदेशात आहेत. जे वाईट कर्म करतात, ते आपापल्या कर्मानुसार वेगवेगळ्या नरकात पडतात.

भूमेरधस्तात्ते सर्वे रौरवाद्याः प्रकीर्तिताः । रोघो गोघ्नो भ्रूणहा च अग्निदाता नरः पतेत् ॥ २,३.

रौरव वगैरे सर्व नरक पृथ्वीच्या खाली आहेत असं सांगितलं जातं. जो रोग पसरवतो, गाय मारतो, गर्भहत्या करतो किंवा चुकीने अग्नी देतो, तो नरकात पडतो.

सूकरे ब्रह्महा मज्जेत्सुरापः स्वर्णतस्करः । ताले पतेत्क्षत्त्रहन्ता हत्वा वैश्यं च दुर्गतिः ॥ २,३.

जो ब्राह्मणहत्यारा आहे तो शूकर नरकात बुडतो. मद्यपान करणारा, सोनं चोरणारा, क्षत्रियहत्यारा हे ताल नरकात पडतात. जो वैश्याला मारतो, त्याला फार वाईट गति मिळते.

ब्रह्महत्यां च यः कुर्याद्यश्च स्याद्गुरुतल्पगः । स्वसृगामी तप्तकुम्भी तथा राजभटोऽनृती ॥ २,३.

जो ब्राह्मणहत्या करतो, गुरुच्या पत्नीशी संबंध ठेवतो, स्वतःच्या बहिणीकडे जातो किंवा राजाचा सेवक असून खोटं बोलतो, तो तापत कुंभ नरकात जातो.

तप्तलोहैश्च विक्रेता तथा बन्धनरक्षिता । माध्वी विक्रयकर्तां च यस्तु भक्तं परित्यजेत् ॥ २,३.

तापलेल्या लोखंडाचे विक्रेते, कारागृहाचे रक्षक, मध विकणारे आणि भक्ताला सोडून देणारे हे सगळे नरकात पडतात.

महाज्वाली दुहितरं स्नुषां गच्छति यस्तु वै । वेदो विक्रीयते यैश्च वेदं दूषयते तु यः ॥ २,३.

जो आपल्या मुलीकडे किंवा सूनकडे जातो, वेद विकतो किंवा वेदाचा अपमान करतो, तो महाज्वाळ नरकात पडतो.

गुरुं चैवावमन्यन्ते वाक्शरैस्ताडयन्ति च । अगम्यागामी च नरो नरकं शबलं व्रजेत् ॥ २,३.

जे आपला गुरु अवमानित करतात, शब्दांनी त्याला मारतात किंवा वाईट स्त्रीकडे जातात, ते शबल नरकात जातात.

विमोहे पतते शूरे मर्यादां यो भिनत्ति वै । दुरिष्टं कुरुते यस्तु कृमिभक्षं प्रपद्यते ॥ २,३.

जो वीर असूनही मर्यादा तोडतो, वाईट कृत्य करतो किंवा निषिद्ध अन्न खातो, तो विमोहना नरकात पडतो आणि नंतर कृमिभक्षक नरकात जातो.

देवब्राह्मणविद्वेष्टा लालाभक्षे पतत्यपि । कुण्डकर्ता कुलालश्च न्यासहर्ता चिकित्सकः ॥ २,३.

जो देव किंवा ब्राह्मणांचा द्वेष करतो, तो लाळाभक्षक नरकात पडतो. खड्डे करणारा, कुंभार, ठेव ठेवणाऱ्याची फसवणूक करणारा किंवा वैद्य—

आरामेष्वग्निदाता च एते यान्ति विषञ्जने । असत्प्रतिग्रही यस्तु तथैवायाज्ययाजकः ॥ २,३.

उद्यानात आग देणारे, विष देणारे, चुकीची भेट स्वीकारणारे आणि नियमबाह्य वस्तूंनी यज्ञ करणारे — हे सर्व विषाने भरलेल्या नरकात जातात.

न क्षत्त्रैर्जोवते यस्तु नरो गच्छेदधोमुखम् । क्षीरं सुरां च मासं लाक्षां गन्धं रसं तिलान् ॥ २,३.

जो क्षत्रियांशी व्यापार करतो, किंवा दूध, मद्य, मांस, लाख, सुवासिक द्रव्य, रस, किंवा तीळ विकतो, तो उलट्या तोंडाने नरकात पडतो.