गरुडपुराणम्

मूषको धान्यहारी स्याद्यानमुष्ट्रः फलं कपिः । निर्मन्त्रभोजनात्काको गृध्रो हृत्वा ह्युपस्करम् ॥ २,२.

धान्य चोरणाऱ्याचा उंदीर होतो; वाहन चोरणाऱ्याचा उंट; फळ चोरणाऱ्याचा माकड; मंत्र न म्हणता जेवणाऱ्याचा कावळा; आणि भांडी चोरणाऱ्याचा गिधाड जन्मतो.

मधुदंशः फलं गृध्रो गां गोधाग्निं बकस्तथा । स्याच्छ्वेतकुष्ठी स्त्रीवस्त्र ह्यरुची रसहारकः ॥ २,२.

मध चोरणाऱ्याचा मधमाशी होतो; फळ चोरणाऱ्याचा गिधाड; माती चोरणाऱ्याचा गाय; अग्नी चोरणाऱ्याचा गोह; पाणी चोरणाऱ्याचा बगळा; स्त्रियांचे वस्त्र चोरणाऱ्याला पांढरे कोढ येते; आणि चव चोरणाऱ्याला काहीच चव लागत नाही.

कांस्यहारी तु हंसः स्यात्परस्वस्य च हारकः । अपस्मारी गुरोर्हन्ता क्रूरकृद्वामनो भवेत् ॥ २,२.

कांस्य चोरणाऱ्याचा हंस होतो; दुसऱ्याचं धन चोरणाऱ्याचा बुटका जन्मतो; गुरूला मारणारा अपस्मारी होतो; आणि क्रूर कर्म करणारा माणूस बुटका होतो.

धर्मपत्नीं त्यजञ्छब्दवेधी प्राणी भवेत्क्षितौ । देवविप्रस्वापहारी पाण्डुरः परमांसभुक् ॥ २,२.

जो धर्मपत्नीला सोडतो, तो पृथ्वीवर आवाजाला जास्त संवेदनशील प्राणी होतो; देव किंवा ब्राह्मणाचं धन चोरणारा पांढरा पडतो आणि जास्त मांस खातो.

भक्ष्याभक्ष्यो गण्डमाली महारोगी प्रजायते । न्यासापहारी काणः स्यास्त्रीजीवः खञ्जको भवेत् ॥ २,२.

अवर्ज्य अन्न खाणारा गंडमाळ आणि मोठ्या आजाराने त्रस्त होतो; ठेव चोरणारा काणा होतो; स्त्रियांवर उपजीविका करणारा लंगडा होतो.

कौमारदारत्यागी च दुर्भगोऽथै कमिष्टभुक् । वातगुल्मी विप्रयोषिद्गामी वा जम्बुको भवेत् ॥ २,२.

लहानपणी पत्नीला सोडणारा दुर्दैवी होतो आणि अशुद्ध अन्न खातो; वाताचा रोग असणारा जो ब्राह्मणाच्या पत्नीशी संबंध ठेवतो, तो कोल्हा बनतो.

शय्याहर्ता क्षपणकः पतङ्गो वस्त्रहारकः । मात्सर्यादपि जात्यन्धो कपाली दीपहारकः ॥ २,२.

पांघरूण चोरणारा फकीर होतो; वस्त्र चोरणारा पतंग; मत्सरामुळे आंधळा झालेला कपाळी होतो; दिवा चोरणारा जन्मतः आंधळा होतो.

कौशिको मित्रहन्ता च क्षयी पित्रादिनिन्दकः । स्खलद्वागनृतवादी कूटसाक्षी जलोदरी ॥ २,२.

विणकर मित्रहंता होतो; जो वडिलांना किंवा इतरांना निंदा करतो तो क्षयी होतो; खोटं किंवा अडखळत बोलणारा खोटा साक्षीदार होतो आणि जलोदराने त्रस्त होतो.

मशकः सोऽथ चछिन्नोष्ठो विवाहे विघ्नकृद्भवेत् । स्याद्वाथ वृषलः सोऽयं चत्वरे वै विण्मूत्रकृत् ॥ २,२.

लग्नात अडथळा आणणारा माशा होतो; फाटलेले ओठ असणारा वाद घालणारा बनतो; नीच जातीत जन्मलेला चौकात मलमूत्र करतो.

मूत्रकृच्छ्री दूषकस्तु कन्यायाः क्लीबतामियात् । द्वीपी स्याद्वेदविक्रेता वराहोऽयाज्ययाजकः ॥ २,२.

मूत्र दूषित करणारा स्त्रियांबद्दल नपुंसक होतो; वेद चोरणारा कोल्हा होतो; अयोग्य विधी करणारा डुक्कर होतो.

यतस्ततोऽश्रन्मार्जारो खद्योतो वहदाहकः । कृमिः पर्युषितादः स्यान्मत्सरी भ्रमरो भवेत् ॥ २,२.

शिळं अन्न खाणारा मांजर होतो; अग्नी वाहणारा काजवा; शिळं अन्न खाणारा किडा; मत्सरी माणूस भ्रमर होतो.

अग्न्युत्सादी तु कुष्ठी स्याददत्ताऽदानतो वृषः । सर्पो गोहारकोऽन्नस्य हारकः स्यादजीर्णवान् ॥ २,२.

अग्नी नष्ट करणारा कोढी होतो; न दिलेलं घेतल्याने वृषभ होतो; गायी चोरणारा साप होतो; अन्न चोरणारा अपचनाने त्रस्त होतो.

जलहारी तु मत्स्यः स्यात्क्षीरहारी बलाकिका । अन्नं पर्युषितं विप्रे प्रददत्कुब्जतां व्रजेत् ॥ २,२.

पाणी चोरणारा मासा होतो; दूध चोरणारा बगळा; ब्राह्मणाने शिळं अन्न दिलं तर तो कुबडा होतो.

फलानि हरते यस्तु सन्ततिर्म्रियते खग । अदत्त्वा भक्ष्यमश्राति ह्यनपत्यो भवेन्नरः ॥ २,२.

फळ चोरणाऱ्यामुळे त्याच्या संततीचा पक्षी म्हणून मृत्यू होतो; जो अन्न न देता खातो तो मूलरहित राहतो.

प्रवज्यागमनाद्राजन् भवेन्मरुपिशाचकः । चातको जलहर्ता स्याज्जन्मान्धः पुंस्तकं हरन् ॥ २,२.

राजा, संन्यासानंतर परत आलेला माणूस भूत होतो; पाणी चोरणारा चातक होतो; पुस्तक चोरणारा जन्मतः आंधळा होतो.

प्रतिश्रुत्य द्विजेभ्योर्ऽथमददज्जम्बुको भवेत् । परिवादादिजातीनां लभते काच्छपीं तनुम् ॥ २,२.

जो ब्राह्मणांना धन देण्याचे वचन देतो पण देत नाही, तो कोल्हा होतो. निंदा वगैरे दोषांमुळे जन्म घेणारे लोक कासवाच्या देहात जन्म घेतात.

दुर्भगः फलविक्रेता वृकश्च वृषलीपतिः । मार्जारोऽग्निं पदा स्पृष्ट्वा रोगवान्परमांसभुक् ॥ २,२.

फळ विकणारा दुर्दैवी, लांडगा, नीच स्त्रीचा नवरा, पायाने अग्नीला स्पर्श करणारी मांजर आणि दुसऱ्याचे मांस खाणारा — हे सगळे रोगी होतात.

जलप्रस्त्रवणं यस्तु भिन्द्यान्मत्स्यो भवेन्नरः । हरेः कथां न शृण्वन्ति ये न साधुजनस्तवम् ॥ २,२.

जो माणूस पाण्याचा प्रवाह फोडतो, तो मासा होतो. जे लोक हरिच्या कथा किंवा सज्जनांची स्तुती ऐकत नाहीत, त्यांना चांगल्या लोकांत गणले जात नाही.

तान्नरान्कर्णमूलोऽयं व्याप्नुयान्नेतराञ्जनान् । परस्याननसंस्थं यो ग्रासं हरि मन्दधीः ॥ २,२.

हे कानाच्या मूळचे दुखणं त्या लोकांना त्रास देतं जे ऐकत नाहीत. आणि जो मंदबुद्धी दुसऱ्याच्या तोंडातून घास हिसकावतो, तो माकड होतो.

देवोपकरणान्येनं गण्डमालिनमीहते । दम्भेनाचरते धर्मं गजचर्मा भवेत्तु सः ॥ २,२.

जो देवासाठी ठेवलेली वस्तू हवेहवेसे करतो किंवा दांभिकपणे धर्माचरण करतो, तो गजचर्म घालणारा होतो.

शिरोऽर्तिप्रमुखा रोगा यान्ति विश्वासघातकम् । लिङ्गपीडी शिवस्वं च शिवनिर्माल्यमेव च ॥ २,२.

विश्वासघात करणाऱ्याला डोकेदुखी आणि इतर मोठे रोग होतात. जो शिवलिंग, शंकराची वस्तू किंवा शंकराच्या निघालेल्या फुलांना त्रास देतो, त्यालाही यातना भोगाव्या लागतात.

स्त्रियोऽप्यनेन मार्गेण हृत्वा दोषमवाप्नुयुः । एतेषामेव जन्तूनां भार्यात्वमुपजायते ॥ २,२.

स्त्रियांनीही हेच वर्तन केल्यास त्या पापी होतात; त्या अशा प्राण्यांच्या पत्नी म्हणून जन्म घेतात.

भोगान्ते नरकस्यैतत्सर्वमित्यवधारय । खघ प्रदर्श्यमेतत्तु मयोक्तं ते समासतः । द्रव्यप्रकारा हि यथा तथैव प्राणिजातयः ॥ २,२.

संपूर्ण भोग संपल्यावर नरकात हे सगळं भोगावं लागतं, हे लक्षात ठेव. हे सर्व मी तुला थोडक्यात सांगितलं. जसं पदार्थांचे प्रकार आहेत, तशीच प्राण्यांचीही विविध रूपं आहेत.

एवं विचित्रैर्निजकर्मभिर्नृणां सुखस्य दुः खस्य च जन्मनामपि । वैचित्र्यमुक्तं शुभकर्मतः शुभं तथाशुभाच्चाशुभमीरयन्ति ॥ २,२.

माणसाच्या स्वतःच्या विविध कर्मांमुळे सुख-दुःख आणि जन्मांची वेगवेगळी रूपं मिळतात. चांगल्या कर्मांमुळे चांगलं, वाईट कर्मांमुळे वाईटच फळ मिळतं.

एतत्ते सर्वंमाख्यातं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया ॥ २,२.

तू विचारलेलं सर्व मी तुला इथे सांगितलं आहे.

श्रीगरुडमहापुराणम् ३ सूत उवाच । एवमुत्साहितः पक्षी स्वरूपं निरयस्य तु । पप्रच्छनरकाण्येवं श्रुत्वा चोत्कूलितान्तरः ॥ २,३.

सूत म्हणतो: असे ऐकून पक्षी उत्साही झाला आणि त्याच्या मनात उत्कंठा निर्माण झाली. मग त्याने नरकांची रूपं विचारली.

गरुड उवाच । नरकाणां स्वरूपं मे वद येषु विकर्मिणः । पात्यन्ते दुः खभूयिष्ठास्तेषां भेदांश्च कीर्तय ॥ २,३.

गरुड म्हणतो: जेथे पापी लोकांना टाकतात, त्या नरकांची रूपं मला सांग आणि त्यांचे प्रकारही सांग.

श्रीभगवानुवाच । नरकाणां सहस्राणि वर्तन्ते ह्यरुणानुज । शक्यं विस्तरतो नैव वक्तुं प्राधान्यतो ब्रुवे ॥ २,३.

श्रीभगवान म्हणतात: अरुणाचा लहान भाऊ, हजारो नरकं आहेत. ती सगळी सविस्तर सांगणं शक्य नाही, पण मी तुला मुख्य नरक सांगतो.

रौरवं नाम नरकं मुख्यं तद्वैनिबोध मे । रौरवे कूटसाक्षी तु याति यश्चानृती नरः ॥ २,३.

माझ्याकडून ऐक, रौरव नावाचा नरक मुख्य आहे. रौरव नरकात खोटं साक्ष देणारे आणि खोटं बोलणारे जातात.