गरुडपुराणम्

निशायां दीयते दीपो यावदब्दं दिनेदिन । दाहोदकं किमर्थं च किमर्थं च जनैः सह ॥ २,१.

रोज रात्री एक वर्ष दिवा का लावतात? पाणी दान का करतात, आणि ते इतरांसोबत का करतात?

भगवन्नाति वाहश्च नव पिण्डाः प्रदापयेत् । कथं देयं पितृभ्यश्च वाहस्यावाहनं कथम् ॥ २,१.

भगवंत, प्रवास लांब असेल तर नव पिंड द्यावेत का? ते पितरांना कसे द्यावेत, आणि प्रवासासाठी वाहन कसं मिळवावं?

इदञ्चेत्क्रियते देव कस्मात्पिण्डं प्रदापयेत् । किं तत्प्रदीयते तस्य पिण्डदानाद्यनन्तरम् ॥ २,१.

देवा, हे केल्यावर पिंड का द्यावा? पिंडदानानंतर लगेच काय द्यावं?

अस्थिसञ्चयनं चैव घटस्फोटं तथैव च । द्वितीयेऽह्नि कुतः स्नानं चतुर्थे साग्निके द्विजे ॥ २,१.

हाडं गोळा करणं आणि मडकं फोडणं का करतात? दुसऱ्या दिवशी स्नान का करतात, आणि चौथ्या दिवशी अग्निकर्म का करतात?

दशमे किं मलस्नानं कार्यं सर्वजनैः सह । कस्मात्तैलोद्वर्तनं च स्कन्धवाहगृहं नयेत् ॥ २,१.

दहाव्या दिवशी सगळ्यांनी एकत्र मलस्नान का करावं? तेल लावणं का करतात, आणि खांद्यावर नेणाऱ्याच्या घरी का जातात?

तैलोद्वर्तनकं चापि दधुः स्थूलजलाशये । दशमेऽहनि यत्पिण्डं तद्दद्या दामिषेण तु ॥ २,१.

तेल लावणं मोठ्या पाण्यात का करतात? दहाव्या दिवशी पिंड मातीच्या भांड्यात का द्यावा?

पिणाञ्चैकादशे कस्माद्वृषोत्सर्गादिपूर्वकम् । भाजनोपानहौ च्छत्रं वासांसि त्वङ्गुलीयकम् ॥ २,१.

अकराव्या दिवशी वृषोच्छ्रावणानंतर पिंड का द्यावा? भांडी, पादत्राणं, छत्री, वस्त्रं आणि अंगठी का द्यावी?

त्रयोदशेऽह्नि देयं स्यात्पददानं किमर्थकम् । श्राद्धानि षोडशैतानि अब्दं यावत्कुतो घटः ॥ २,१.

तेराव्या दिवशी पाद्य द्यावं, याचा काय अर्थ आहे? ही सोळा श्राद्धं वर्षभर का करावी लागतात, आणि या घटाचा काय उपयोग आहे?

अन्नाद्येनोदकेनैव षष्ट्याधिकशतत्रयम् । दिनेदिने च दातव्यं घटान्नं प्रेततृप्तये ॥ २,१.

अन्न आणि पाण्याने एकशे त्रेसष्ट घडे रोज रोज द्यावे, म्हणजे पितरांना तृप्ती मिळते.

प्राप्ते काले वै म्रियते अनित्या मानवाः प्रभो ॥ २,१.

ठरलेल्या वेळेला माणसं मरतात, प्रभो; माणसाचं आयुष्य चंचल आहे.

छिद्रं तु नैव पश्यामि कुतो जीवः स निर्गतः । कुतो गच्छन्ति भूतानि पृथिव्यापो मनस्तथा । तेजो वदस्व मे नाथ वायुराकाशमेव च ॥ २,१.

मला कुठेही छिद्र दिसत नाही, मग जीव कसा बाहेर पडतो? पृथ्वी, पाणी, मन, तेज, वायू आणि आकाश हे घटक कुठे जातात? हे मला सांगा, नाथा.

कुतः कर्मेन्द्रियाणीह पञ्चबुद्धीन्द्रियाणि च । वायवश्चैव पञ्चैते कथं गच्छन्ति चात्ययम् ॥ २,१.

कर्मेंद्रिये आणि पाच ज्ञानेद्रिये इथे कुठून येतात? आणि हे पाच वायू मृत्यूनंतर कसे निघून जातात?

लोभमोहादयः पञ्च शरीरे चैव तस्कराः । तृष्णा कामो ह्यहङ्कारः कुतो यान्ति जनार्दना ॥ २,१.

लोभ, मोह आणि शरीरातील हे पाच चोर—तृष्णा, काम, अहंकार—हे जनार्दना, कुठे जातात?

पुण्यं वाप्यथवापुण्यं यत्किञ्चित्सुकृतं तथा । नष्टे देहे कुतो यान्ति दानानि विविधानि च ॥ २,१.

पुण्य, पाप, जे काही चांगले कर्म आणि विविध दान, शरीर नष्ट झाल्यावर हे सर्व कुठे जातात?

सपिण्डनं किमर्थं च पूर्णे संवत्सरेऽपि वा । प्रेतस्य मेलनं केषां किंविधं तत्र कारयेत् ॥ २,१.

सपिंड करणं वर्षभरानंतर का करावं लागतं? हे कोणत्या पितरांसाठी आणि कशा प्रकारे केलं जातं?

मूर्छनात्पननाद्वापि विपत्तिर्यदि जायते । ये दग्धा ये त्वदग्धाश्च पतिता ये नरा भुवि ॥ २,१.

मूर्च्छा किंवा पडून मृत्यू आला तर, ज्या माणसांना जाळलं, ज्यांना जाळलं नाही, किंवा जे पृथ्वीवर पडले, त्यांचं पुढे काय होतं?

यानि चान्यानि भूतानि तेषामन्ते भवेच्च किम् । पापिनो ये दुराचारा ये चान्ये गतबुद्धयः ॥ २,१.

इतर जीवांचं शेवटी काय होतं? पापी, दुष्ट, आणि ज्यांची बुद्धी भरकटली आहे, त्यांचं काय?

आत्मघाती ब्रह्महा च स्तेयी विश्वासघातकः । कपिलायाः पिबेच्छूद्रो यः पठेदिदमक्षरम् ॥ २,१.

स्वतःचा जीव घेणारा, ब्राह्मणहत्यारा, चोर, विश्वासघात करणारा, कपिला गायीचं दूध पिणारा शूद्र किंवा हे अक्षर वाचणारा, यांचं पुढे काय होतं?

धारयेद्ब्रह्मसूत्रं वा का गतिस्तस्य माधव । शूद्रस्य ब्राह्मणी भार्या संगृहीता यदा भवेत् ॥ २,१.

शूद्राने जर जनेऊ घातलं किंवा ब्राह्मण स्त्रीला पत्नी म्हणून स्वीकारलं, माधवा, त्याचं पुढे काय होतं?

भीतोऽहं पापिनस्तस्मात्तन्मे वद जगत्प्रभो । अन्यच्च शृणु विश्वात्मन्मया कौतुकिना रयात् ॥ २,१.

माझ्या पापांमुळे मला भीती वाटते; जगाच्या प्रभो, मला सांगा. आणि विश्वात्मना, माझ्या कुतूहलापोटी मी जे विचारतो तेही ऐका.

लोकांल्लोकयता लोके जगाहे विश्वमण्डलम् । तत्राजनि जनान्दृष्ट्वा दुः खेष्वेव निमज्जतः ॥ २,१.

सर्व लोकांचा विचार करत मी विश्वमंडलात प्रवेश केला; तिथे लोकांना पाहिलं आणि त्यांना दुःखात बुडताना पाहिलं.

स्वान्ते मे दुर्धरा पीडा तत्पीडातो गरीयसी । त्रिदिवे दितिजातेभ्यो भूमौ मृत्युरुगादिभिः ॥ २,१.

माझ्या अंतःकरणात असह्य वेदना आहे, आणि त्या वेदनेपेक्षा मोठं दुःख म्हणजे—पृथ्वीवर मृत्यू आणि रोग, तर स्वर्गात दितीच्या संततीमुळे.

इष्टवस्तुवियो गैश्च पाताले मामकं भयम् । एवं न निर्भयं स्थानमन्यदीश भवत्पदात् ॥ २,१.

पाताळात मला इच्छित वस्तू गमावण्याची भीती आहे; म्हणून, प्रभो, तुमच्या पायाशिवाय दुसरी कुठेही सुरक्षित जागा नाही.

असत्यं स्वप्नमायावत्कालेन कवलीकृतम् । तत्रापि भारते वर्षे बहुदुः खस्य भागिनः ॥ २,१.

असत्य, स्वप्न, माया—हे सर्व काळाच्या ओघात नाहीसे होतात; तरीही भारतभूमीत दुःखाचा वाटा फार मोठा आहे.

जना दृष्टा मया रागद्वेषमोहादिविप्लुताः । केचिदन्धाः केकराक्षास्खलद्वाचस्तु पङ्गवः ॥ २,१.

मी पाहिलं की लोक राग, द्वेष, मोह यांच्याने व्यापलेले आहेत; काही अंध आहेत, काहींच्या डोळ्यांत दोष आहे, काही तोतरे आहेत, आणि काही लंगडे आहेत.

खञ्जाः काणाश्च बधिरा मूकाः कुष्ठाश्च लोमशाः । नानारोगपरीताश्च खपुष्पाच्चाभिमानिनः ॥ २,१.

पांगुळ, एका डोळ्याने अंध, बहिरे, मूक, कुष्ठरोगी, फार केसाळ, वेगवेगळ्या आजारांनी त्रस्त आणि नपुंसक — हे सगळे असूनही काही लोक गर्व करतात.

तेषां दोषस्य वैचित्र्यं मृत्योर्गोचरतामपि । दृष्ट्वा प्रसुमनाः प्राप्तः को मृत्युश्चित्रता कथम् ॥ २,१.

त्यांच्या दोषांची विविधता आणि तेही मृत्यूच्या अधीन आहेत हे पाहून, मन आनंदी झाल्यावर मृत्यूच्या विविधतेचं कोणाला आश्चर्य वाटेल?

मृतिर्यस्य विधानेन मरणादप्यनन्तरम् । विधिनाब्दक्रिया यस्य न स दुर्गतिमाप्नुयात् ॥ २,१.

ज्याचा मृत्यू योग्य विधीने होतो आणि ज्याच्यासाठी वार्षिक श्राद्ध केलं जातं, त्याला कधीही वाईट अवस्था येत नाही.

ऋषिभ्यस्तु मया पूर्वमिति सामान्यतः श्रुतम् । ज्ञानाय तद्द्विशेषस्य पृच्छामीदमिति प्रभो ॥ २,१.

हे प्रभो, ऋषींकडून मी हे सर्वसाधारणपणे ऐकलं आहे; आता मला नेमकं ज्ञान हवं म्हणून मी हे विचारतो.