गरुडपुराणम्

कामा नवाप्नुयात्कामी मोक्षार्थो मोक्षमाप्नुयात् । यद्यदिच्छति तत्सर्वं गारुडश्रवणाल्लभेत् ॥ १,२४०.

जो कामना करतो त्याला काम मिळते; जो मोक्षाची इच्छा करतो त्याला मोक्ष मिळतो; जो जे काही इच्छितो, ते सर्व गारुड पुराण ऐकून मिळते.

ब्राह्मणो वेदपारस्य गन्ता स्यान्नात्र संशयः । क्षत्त्रियो क्षत्त्रियस्यापि रक्षिता भवतीह च ॥ १,२४०.

जो ब्राह्मण वेदज्ञ आहे, तो नक्कीच सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतो; क्षत्रिय, क्षत्रियांमध्येही, या जगात रक्षक होतो.

नान्यस्य श्रवणं हि स्यात्पुराणं वेदसंमितम् । वदेद्यदि स मूढात्मा कीर्तिहानिमवाप्नुयात् ॥ १,२४०.

हे पुराण, जे वेदासमान आहे, इतर कुणीही ऐकू नये; जर एखादा मूढ माणूस ते सांगतो, तर त्याची कीर्ती कमी होते.

अन्यस्मै च वदेद्विद्वान् ब्राह्मणोन्तरितो य दि । ब्राह्मणान्तरितै सर्वैः श्रोतव्यं गारुडं त्विदम ॥ १,२४०.

विद्वान ब्राह्मणाने दुसऱ्या ब्राह्मणाला सांगितले तर, सर्व ब्राह्मणांनीच हे गारुड पुराण ऐकावे.

यथा विष्णुस्तथा तार्क्ष्यस्तार्क्ष्यस्तोत्राद्धरिः स्तुतः । गारुडं वसुराजश्च श्रुत्वा सर्वमवाप ह ॥ १,२४०.

जसे विष्णूला गरुड आणि गरुडस्तोत्रांनी स्तुती केली जाते, तसेच वसुराजाने हे गारुड पुराण ऐकून सर्व काही प्राप्त केले.

वरुरुवाच । नमस्यामि महाबाहुं खगेद्र हरिवाहनम् । विष्णोर्ध्वसंस्थानं वित्रासितमहासुरम् ॥ १,२४०.

वरुरु म्हणाले : मी त्या बलाढ्य बाहू असलेल्या, पक्षीराजाला वंदन करतो, जो हरिचा वाहन आहे, विष्णूच्या वरील स्थानावर विराजमान आहे आणि ज्याने मोठ्या असुरांना घाबरवले.

नमस्ते नागदर्पघ्न विनतानन्दवर्धन । सुपक्षपात निद्दभ दीनदैत्यनिरीक्षित ॥ १,२४०.

तुला नमस्कार, जो नागांचा गर्व मोडतोस, विनतेचा आनंद वाढवतोस, ज्याच्या पंखांनी सावली पडते, गर्जना दुमदुमते, आणि दुःखी दैत्य तुझ्याकडे पाहतात.

परस्परस्य शापेन सुप्रतीकविभावसू । गजकच्छपतां प्राप्तौ भ्रातरौचैव संयुतौ ॥ १,२४०.

एकमेकांच्या शापामुळे सुप्रतीक आणि विभावसु हे दोन भाऊ, हत्ती आणि कासव यांच्या रूपात आले आणि एकत्र बांधले गेले.

यदुच्छ्रितौ योजनानि जस्तद्द्विगुणायतः । कूर्मस्त्रियोजनोत्सोधा शतयोजनवमडलः ॥ १,२४०.

ते वर उचलले असता, त्यांची लांबी दोन योजनांइतकी होती; कासवाची खोली तीन योजनांची, आणि त्याचा घेर शंभर योजनांचा होता.

न खाद्यौ तौ त्वयानीचौ चतुर्भुजौ च पक्षिप? । परस्परकृताच्छापदोषाच्च परिमोचितौ ॥ १,२४०.

हे दोघे तुझ्यासाठी खाण्याजोगे नव्हते, ते नम्र आणि चार हातांचे होते, पक्षीराजा; आणि एकमेकांच्या शापाच्या दोषातून मुक्त झाले.

निषाददेशस्वादेन देवं ब्रूस्मानिदितम्? । विषादीशस्ततो मुक्तस्तत्रापि ब्राह्मणस्त्वया ॥ १,२४०.

निषादांच्या प्रदेशाचा स्वाद घेत मी देवाला सांगितले, जसे सांगितले होते; नंतर विषाचा स्वामी मुक्त झाला, आणि तिथेही, ब्राह्मण तुझ्यामुळे सोडवला गेला.

वटारोहिणवृक्षस्य योजनानां शतायुता । शाखा भिन्ना त्वया यत्र वालखिल्याः समास्थिताः ॥ १,२४०.

त्या वटवृक्षाच्या फांदीवर, ज्याच्या मुळ्या लक्ष योजनांपर्यंत पसरलेल्या आहेत, तिथे तू जी फांदी तोडलीस, तिथे वालखिल्य ऋषी वास करत होते.

त्वया यत्नकृता कृत्वानखस्थौ गजकच्छपौ । नभस्पपिनिरालंबे सर्वतः परिवारितौ ॥ १,२४०.

तुझ्या प्रयत्नाने, तू हत्ती आणि कासव यांना आपल्या नखांवर ठेवलेस, आकाशात लटकवलेस, आणि सर्व बाजूंनी त्यांना वेढलेस.

त्वया जिता रणे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । आहृतं तत्पुरा सोमं वाह्निं निर्वाप्य काश्यपे ॥ १,२४०.

तू युद्धात सर्व देवांना, इंद्रासह, जिंकलेस; नंतर सोमरस आणलेस आणि कश्यपासाठी अग्नी शांत केला.

नागौ दृष्टिविषौ कृत्वा रजसा तु विचक्षुषौ । तीक्ष्णाग्रेण न सा भङ्क्त्वाविक्रवेतौ मनोहतः? ॥ १,२४०.

तुझ्या कटाक्षाने आणि धुळीने नागांना अंध केलेस, आणि तिखट चोचीने त्यांना न मोडता, आपल्या निर्धाराने त्यांना वश केलेस.

आहृत्यापि त्वया सोमं नीतमेव न भक्तितः । तेन विष्णोर्ध्वजस्थानं वाहनत्वं गतो ह्यसि ॥ १,२४०.

सोमरस आणल्यानंतरही, तू तो स्वतःसाठी घेतला नाहीस; म्हणूनच, तू विष्णूच्या वरील स्थानावर वाहन झालास.

त्वया निः क्षिप्य दर्भेषु सोमं नागाश्च वञ्चिताः । जहार चामृतं पात्रं शीघ्रं वै ब्रह्मसूदन ॥ १,२४०.

तू सोमरस दर्भांमध्ये टाकून नागांना फसवलेस; आणि लगेचच अमृताचे पात्र उचललेस, हे ब्रह्महंता.

यत्र जिह्वाद्विधाभूताः पन्नगानां द्विजोत्तम । विनता मोचिता दास्यात्कद्वा पूर्वजिता रणे ॥ १,२४०.

जिथे नागांच्या जिभा विभागल्या गेल्या, हे श्रेष्ठ द्विजा, तिथे विनता दास्येतून मुक्त झाली, कारण ती पूर्वी युद्धात हरली होती.

उच्चैः श्रवाः स किंवर्णः शुक्ल इत्येव भाषते । कृष्णवर्णमहं मन्ये पूर्वदृष्टमुवाच ह ॥ १,२४०.

उच्चैःश्रवा हा पांढऱ्या रंगाचा आहे असे म्हटले जाते; पण मला तो काळा वाटतो, कारण पूर्वी तसे पाहिले आणि सांगितले गेले आहे.

त्वया वज्रपहारेण पक्षमुक्तं पुरा स्वतः? । दधीचवज्रशक्राणां मातुरर्थाय नान्यथा ॥ १,२४०.

वज्राच्या प्रहाराने तुझा पंख पूर्वी सुटला; दधीचिचा वज्र तुझ्या आईसाठीच होता, दुसऱ्या कारणासाठी नव्हता.

तस्य पक्षस्य देवेन्द्रो यदानीतं हि दृष्टवान् । तदा तव सुपर्णोति नाम स्थानं जगत्त्रये ॥ १,२४०.

इंद्राने तो पंख आणलेला पाहिला, तेव्हा तुझे 'सुपर्ण' हे नाव त्रैलोक्यात प्रसिद्ध झाले.

ध्यानमात्राद्विनश्येत्तु विषं स्थावरजङ्गमम् । पठेद्वा शृणुयाद्यश्च भुक्तिं मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ १,२४०.

फक्त ध्यान केल्याने स्थावर किंवा जंगम विष नष्ट होते; जो कोणी हे म्हणतो किंवा ऐकतो, त्याला भोग आणि मुक्ती दोन्ही मिळतात.

सूत उवाच । वसुराजो गारुडं वै श्रुत्वा सर्वमवाप्तवान् । गरुडो भगवान्विष्णुध्यांयन्सर्ववाप्तवान् ॥ १,२४०.

सूतम्हणाले : गारुड कथा ऐकून वसुराजाने सर्व काही प्राप्त केले; आणि भगवंत गरुडाने विष्णूचे ध्यान करून सर्व काही मिळवले.

तदुक्तं गारुडं पुण्यं पुराणं यः पठेन्नरः । सर्वकाममवाप्याथ प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १,२४०.

जो कोणी हे पुण्यवान आणि पवित्र गारुड पुराण वाचतो, त्याला सर्व इच्छा पूर्ण होतात आणि शेवटी तो सर्वोच्च स्थान प्राप्त करतो.

श्लोकपादं पठित्वा च सर्वपापक्षयो भवेत् । यस्येदं वर्तते गेह तस्य सर्वं भवेदिह ॥ १,२४०.

जरी एक श्लोक किंवा त्याचा एक भाग वाचला तरी सर्व पापे नष्ट होतात; ज्या घरात हे ग्रंथ आहे, तिथे सर्व काही शुभच घडते.

गारुडं यस्य हस्ते तु तस्य हस्तगतो नयः । यः पठेच्छृणुयादेतद्भुक्तिं मुक्तिं समाप्नुयात् ॥ १,२४०.

ज्याच्या हातात गारुड पुराण असते, त्याच्या हातातच नीती असते; जो हे वाचतो किंवा ऐकतो, त्याला भोग आणि मोक्ष दोन्ही मिळतात.

धर्मार्थकाममोक्षांश्च प्राप्नुयाच्छ्रवणादितः । पुत्रार्थो लभते पुत्रान् कामार्थो काममाप्नुयात् ॥ १,२४०.

हे ऐकून धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष मिळतात; ज्याला मुलांची इच्छा आहे त्याला मुले मिळतात, ज्याला इतर इच्छा आहेत त्याच्या त्या पूर्ण होतात.

विद्यार्थो लभते विद्यां जयार्थो लभते जयम् । ब्रह्महत्यादिना पापी पापशुद्धिमवाप्नुयात् ॥ १,२४०.

ज्याला विद्या हवी आहे त्याला विद्या मिळते, ज्याला विजय हवा आहे त्याला विजय मिळतो; अगदी ब्राह्मणहत्येसारखे पाप केलेल्याचेही पाप दूर होते.

वन्ध्यापि लभते पुत्त्रं कन्या विन्दति सत्पतिम् । क्षेमार्थो लभते क्षेमं बोगार्थो बोगमाप्नुयात् ॥ १,२४०.

ज्यांना मूल होत नाही त्यांनाही पुत्र मिळतो, कन्येला योग्य पती मिळतो; ज्याला सुरक्षितता हवी आहे त्याला ती मिळते, ज्याला सुखभोग हवा आहे त्याला तो मिळतो.