गरुडपुराणम्

जयस्तेऽस्तु निरालम्ब जय शान्त सनातन । जय नाथ जगत्पुष्ट (त्पूज्य) जय विष्णो नमोऽस्तूते ॥ १,२३४.

स्वतंत्र, आधाररहित, तुला विजय असो. शांत, सनातन, तुला विजय असो. जगाचा पोषक आणि पूज्यनाथ, तुला विजय असो. विष्णू, तुला नमस्कार असो.

त्वं गुरुस्त्वं हरे शिष्यस्त्वं दीक्षामन्त्रमण्डलम् । त्वं न्यासमुद्रासमयास्त्वं च पुष्पादिसाधनम् ॥ १,२३४.

तूच गुरु, तूच हरी, तूच शिष्य, तूच दीक्षेचे मंत्रमंडल. तूच न्यास, मुद्रा, संकल्प, आणि फुलांसारखी साधनेही तूच आहेस.

त्वमाधारस्त्वं ह्यनन्तस्त्वं कूर्मःस्त्वं धराम्बुजम् । धर्मज्ञानादयस्त्वं हि वेदिमण्डलशक्तयः ॥ १,२३४.

तूच आधार, तूच अनंत, तूच कूर्म, तूच पृथ्वीचा कमळ. तूच धर्म, ज्ञान आणि वेदीभोवतीच्या शक्तीही तूच आहेस.

त्वं प्रभो छलभृद्रामस्त्वं पुनः स खरान्तकः । त्वं ब्रह्मर्षिश्चदेवस्त्वं विष्णुः सत्यपराक्रमः ॥ १,२३४.

प्रभो, तूच धनुष्यधारी राम, पुन्हा तूच खराचा संहार करणारा. तूच ब्रह्मर्षी, तूच देव, तूच सत्यपराक्रमी विष्णू आहेस.

त्वं नृसिंहः परानन्दो वराहस्त्वं धराधरः । त्वं सुपर्णस्तथा चक्रं त्वं गदा शङ्ख एव च ॥ १,२३४.

तूच नरसिंह, परमानंद, तूच वराह, पृथ्वी उचलणारा. तूच सुपर्ण, तूच चक्र, तूच गदा आणि शंखसुद्धा आहेस.

त्वं श्रीः प्रभो त्वं मुष्टिसत्वं त्वं माला देव शावती । श्रीवत्सः कौस्तुभस्त्वं हि शार्ङ्गो त्वं च तथेषुधिः ॥ १,२३४.

प्रभो, तूच श्री, तूच मुष्टी, तूच माळा, देव. तूच श्रीवत्स, तूच कौस्तुभ, तूच शार्ङ्ग धनुष्य आणि तूच बाणांची तूटी आहेस.

त्वं खड्गचर्मणा सार्धं त्वं दिक्पालास्तथा प्रभो । त्वं वेधास्त्वं विधाता च त्वं यमस्त्वं हुताशनः ॥ १,२३४.

तूच तलवार आणि ढाल घेणारा, तूच दिशांचे रक्षक प्रभो. तूच सृष्टीकर्ता, तूच विधाता, तूच यम, तूच अग्निदेव आहेस.

त्वं धनेशस्त्वमीशानस्त्वमिन्द्रस्त्वमपांपतिः । त्वं रक्षोऽधिपतिः साध्यस्त्वं वायुस्त्वं निशाकरः ॥ १,२३४.

तूच धनाचा स्वामी, तूच सर्वांचा अधिपती, तूच इंद्र, तूच पाण्याचा स्वामी आहेस. तू राक्षसांचा प्रमुख, साध्य, वायू आणि चंद्रसुद्धा तूच आहेस.

आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ त्वं मरुद्गणाः । त्वं दैत्या दानवा नागास्त्वं यक्षा राक्षसाः खगाः ॥ १,२३४.

तू आदित्य, वसु, रुद्र, अश्विनी कुमार आणि मरुतांचा समूह आहेस. तू दैत्य, दानव, नाग, यक्ष, राक्षस आणि पक्षीसुद्धा आहेस.

गन्धर्वाप्यरसः सिद्धाः पितरस्त्वं महामराः । भूतानि विषयस्त्वं हि त्वमव्यक्तेन्द्रियाणि च ॥ १,२३४.

तू गंधर्व, अप्सरा, सिद्ध, पितर आणि महान मर आहेस. सर्व जीव, इंद्रिये आणि अजाणता शक्तीसुद्धा तूच आहेस.

मनोबुद्धिरहङ्कारः क्षेत्रज्ञस्त्वं हृदीश्वरः । त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमोङ्कारः समित्कुशाः ॥ १,२३४.

तू मन, बुद्धी, अहंकार, क्षेत्रज्ञ आणि हृदयाचा स्वामी आहेस. तू यज्ञ, वषट् उच्चार, ॐकार आणि समिधा-कुश आहेस.

त्वं वेदी त्वं हरे दीक्षा त्वं यूपस्त्वं हुताशनः । त्वं पत्नी त्वं पुरोडाशस्त्वं शाला स्त्रुक्च त्वं स्तुवः ॥ १,२३४.

तू वेदी, हरया, दीक्षा, यूप आणि अग्नी आहेस. तू पत्नी, पुरोडाश, शाळा, स्त्रुक आणि स्तोत्रसुद्धा आहेस.

ग्रावाणः सकलं त्वं हि सदस्यास्त्वं सदाक्षिणः । त्वं सूर्पादिस्त्वं च ब्रह्मा मुसलोलूखले ध्रुवम् ॥ १,२३४.

तू दगड, सर्व सभासद, दक्षिणा घेणारे, सूप वगैरे, ब्रह्मा, मुसळ, ओखळ आणि स्थिर आधार आहेस.

त्वं होता यजमानस्त्वं त्वं धान्यं पशुयाजकः । त्वमध्वर्युस्त्वमुद्गाता त्वं यज्ञः पुरुषोत्तमः ॥ १,२३४.

तू होतार, यजमान, धान्य, पशू यज्ञ करणारा आहेस. तू अध्वर्यु, उद्गाता आणि यज्ञरूप परमेश्वर आहेस.

दिक्पातालमहि व्योम द्यौस्त्वं नक्षत्रकारकः । देवतिर्यङ्मनुष्येषु जगदेतच्चराचरम् ॥ १,२३४.

तू दिशा राखणारे, पाताळ, पृथ्वी, आकाश, स्वर्ग आणि तारांचा निर्माता आहेस. देव, पशू, माणसांत तूच हे सर्व चराचर जग आहेस.

यत्किञ्चिद्दृश्यते देव ब्रह्माण्डमखिलं जगत् । तव रूपमिदं सर्वं दृष्ट्यर्थं संप्रकाशितम् ॥ १,२३४.

देवा, जे काही दिसते, हे अखंड ब्रह्मांड, सर्व जग — हे सर्व तुझंच रूप आहे, जे फक्त पाहण्यासाठी प्रकट झालं आहे.

नाथयन्ते परं ब्रह्म दैवेरपि दुरासदम् । कस्तञ्जानाति विमलं योगगम्यमतीन्द्रियम् ॥ १,२३४.

परब्रह्माला, जे दैवतांनाही सहज मिळत नाही, ते कोण जाणू शकतो? तू निर्मळ, योगानेच मिळणारा आणि इंद्रियांच्या पलीकडचा आहेस.

अक्षयं पुरुषं नित्यमव्यक्तमजमव्ययम् । प्रलयोत्पत्तिरहितं सर्वव्यापिनमीश्वरम् ॥ १,२३४.

तू अविनाशी पुरुष, शाश्वत, अप्रकट, अजन्मा, न बदलणारा, विनाश आणि उत्पत्तीपासून मुक्त, सर्वत्र व्यापलेला ईश्वर आहेस.

सर्वज्ञं निर्गुणं शुद्धमानन्दमजरं परम् । बोधरूपं ध्रुवं शान्तं पूर्णमद्वैतमक्षयम् ॥ १,२३४.

तू सर्वज्ञ, निर्गुण, शुद्ध, आनंदमय, अजरा, सर्वोच्च, ज्ञानस्वरूप, अचल, शांत, पूर्ण, अद्वितीय आणि अक्षय आहेस.

अवतारेषु या मूर्तिर्विदूरे देव दृश्यते । परं भावंमजानन्तस्त्वां भजन्ति दिवौकसः ॥ १,२३४.

अवतारांमध्ये जी मूर्ती दूरवरून दिसते, हे प्रभो, तुझ्या खऱ्या स्वरूपाची ओळख नसलेले देव तुला भक्तीने पूजतात.

कथं त्वामीदृशं सूक्ष्मं शक्नोमि पुरुषोत्तम । अराधयितुमीशान मनोगम्यमगोचरम् ॥ १,२३४.

हे पुरुषोत्तम, इतक्या सूक्ष्म स्वरूपात असलेल्या तुला, मनाने जरी जाणता येत असलास तरी, मी कसा पूजू?

इह यन्मण्डले नाथ पूज्यते विधिवत्क्रमैः । पुष्पधूपादिभिर्यत्र तत्र सर्वा विभूतयः ॥ १,२३४.

हे नाथा, या मंडळात जिथे तुला योग्य विधीने, फुलं, धूप इत्यादींनी पूजलं जातं, तिथे तुझ्या सर्व शक्ती असतात.

संकर्षणादिभेदेन तव यत्पूजिता मया । क्षन्तुमर्हसि तत्सर्वं यत्कृतं न कृतं मया ॥ १,२३४.

संक्रमण, संकर्षण वगैरे रूपांनी मी जी पूजा केली, ती पूर्ण झाली असो वा राहिली असो, हे सर्व तू मला माफ करावं.

न शक्नोमि विभो सम्यक्कर्तुं पूजां यथोदिताम् । यत्कृतं जपहोमादि असाध्यं पुरुषोत्तम ॥ १,२३४.

हे प्रभो, मी सांगितल्याप्रमाणे पूजा नीट करू शकत नाही. मी केलेली जप, होम वगैरे सर्व काही अपूर्णच आहे, हे पुरुषोत्तम.

विनिष्पादयितुं भक्त्या अत स्त्वां क्षमयाम्यहम् । दिवा रात्रौ च सन्ध्यायां सर्वावस्थासु चेष्टतः ॥ १,२३४.

हे सर्व भक्तीने पूर्ण करता आलं नाही म्हणून मी तुझी क्षमा मागतो. दिवस असो, रात्र असो, संध्याकाळ असो किंवा कोणत्याही अवस्थेत असो.

अचला तु हरे ! भक्तिस्तवाङ्घ्रियुगले मम । शरिरे न (ण) तथा प्रीतिर्न च धर्मादिकेषु च ॥ १,२३४.

हे हरि, तुझ्या दोन्ही पायांवर माझी भक्ती कधीही डळमळू नये. माझ्या शरीरावर, किंवा धर्म वगैरे गोष्टींवर मला तितकी माया नाही.

यथा त्वयि जगन्नाथ प्रीतिंरात्यन्तिकी मम । किं तेन न कृतं कर्म स्वर्गमोक्षादिसाधनम् ॥ १,२३४.

जसा मला तुझ्यावर, हे जगन्नाथा, अत्यंत प्रेम आहे, तसा प्रेमाचा अनुभव दुसऱ्या कुठल्याही कर्मात, किंवा स्वर्ग, मोक्ष मिळवण्याच्या साधनांत नाही.

यस्य विष्णौ दृढा भक्तिः सर्वकामफलप्रदे । पूजां कर्तुं तथा स्तोत्रं कः शक्नोति तवाच्युत ॥ १,२३४.

ज्याच्या मनात विष्णूवर ठाम भक्ती नाही, तो सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या अच्युताची पूजा किंवा स्तुती कशी करू शकेल?

स्तुतं तु पूजितं मेऽद्य तत्क्षमस्व नमोऽस्तु ते । इति चक्रधारस्तोत्रं मया सम्यगुदाहृतम् । स्तौहि विष्णुं मुने भक्त्या यदीच्छसि परं पदम् ॥ १,२३४.

आज मी जे काही तुझी स्तुती व पूजा केली, ते क्षमा कर. तुला नमस्कार असो. मी चक्रधारीची ही स्तुती योग्य रीतीने म्हटली आहे. हे मुनी, जर तुला परमपद हवे असेल तर भक्तीने विष्णूची पूजा कर.