गरुडपुराणम्

नारसिंहमिदं स्तोत्रं यः पठेन्नियतेन्द्रियः । मनोरथप्रदस्तस्य रुद्रस्येव न संशयः ॥ १,२३१.

जो कोणी नियंत्रित इंद्रियांनी हे नरसिंह स्तोत्र म्हणतो, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात, यात शंकेला जागा नाही, जशी रुद्राच्या झाल्या.

ध्यायेन्नृसिंहं तरुणार्कनेत्रं सिदाम्बुजातं ज्वलिताग्निवत्क्रम् । अनादिमध्यान्तमज पुराणं परापरेशं जगतां निधानम् ॥ १,२३१.

नरसिंहाचे ध्यान करावे, ज्याचे डोळे उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी आहेत, जो कमळावर बसलेला आहे, ज्वलंत अग्नीसारखा आहे, ज्याला सुरुवात, मध्य किंवा अंत नाही, जो अजन्मा, प्राचीन, परापरांचा स्वामी आणि जगाचा आधार आहे.

जपेदिदं सन्ततदुः खजालं जहाति नीहारमिवांशुमाली । समातृवर्गस्य करोति मूर्तिं यदा तदा तिष्ठति तत्समीपे ॥ १,२३१.

जो हा स्तोत्र सातत्याने जपतो, त्याचे दुःखांचे जाळे सूर्याच्या किरणांनी धुक्यासारखे नाहीसे होते; जेव्हा तो मातांचा स्वरूप आठवतो, तेव्हा तो त्यांच्याजवळ पोहोचतो.

देवेश्वरस्यापि नृसिंहमूर्तेः पूजां विधातुं त्रिपुरान्तकारी । प्रसाद्य तं देववरं स लब्ध्वा अव्याज्जगन्मातृगणेभ्य एव च ॥ १,२३१.

देवतांचा स्वामी, त्रिपुराचा संहार करणारा, नरसिंह रूपातील त्या श्रेष्ठ देवाची कृपा मिळवून, जगमातांच्या समूहाचे रक्षण करू शकला.

श्रीगरुडमहापुराणम् २३२ सूत उवाच । कुलामृतं प्रवक्ष्यामि स्तोत्रं यत्तु हरोऽब्रवीत् । पृष्टः श्रीनारदेनैव नारदाय तथा शृणु ॥ १,२३२.

सूतमुनी म्हणाले: आता मी वंशामृत, ते स्तोत्र सांगतो, जे हरिने नारदाच्या विचारल्यावर सांगितले; जसे नारदाला सांगितले, तसे तू ऐक.

नारद उवाच । यः संकारे सदा द्वन्द्वैः कामक्रोधैः शुभाशुभैः । शब्दादिविषयैर्बद्धः पीड्यमानः स दुर्मतिः ॥ १,२३२.

नारद म्हणाले: जो जन्ममरणाच्या गोंधळात नेहमी द्वंद्व, काम, क्रोध, शुभ-अशुभ आणि विषयांच्या बंधनात अडकलेला असतो, तो दुःखी आणि गोंधळलेल्या मनाचा असतो.

क्षणं विमुच्यते जन्तुर्मृत्युसंसारसागरात् । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि त्वत्तो हि त्रिपुरान्तक ॥ १,२३२.

क्षणभर तरी सुद्धा जीव मृत्यूच्या आणि संसाराच्या समुद्रातून मुक्त होतो; हे त्रिपुराचा नाश करणाऱ्या प्रभु, मला हे तुझ्याकडून ऐकायचं आहे.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदस्य त्रिलोचनः । उवाच तमृषिं शम्भुः प्रसन्नवदनो हरः ॥ १,२३२.

नारदाची ही वचने ऐकून, त्रिनेत्री शंकराने प्रसन्न चेहऱ्याने त्या ऋषीला बोलले.

महेश्वर उवाच । ज्ञानामृतं परं गुह्यं रहस्यमृषिसत्तम । वक्ष्यामि शृणु दुः खघ्नं भवबन्धभयामहम् ॥ १,२३२.

महेश्वर म्हणाले: मी तुला हे श्रेष्ठ, गुप्त ज्ञानरूप अमृत सांगतो, हे ऋषिश्रेष्ठ, ऐक, कारण हे दुःख आणि बंधनाची भीती दूर करते.

तृणादि चतुरास्यान्तं भूतग्रामं चतुर्विधम् । चराचरं जगत्सर्वं प्रसुप्तं यस्य मायया ॥ १,२३२.

गवतापासून ब्रह्मदेवापर्यंत, चार प्रकारच्या सर्व सजीव-निर्जीव जगाला, त्याच्या मायेमुळे झोप लागली आहे.

तस्य विष्णो प्रिसादेन यदि कश्चित्प्रबुध्यते । स निस्तरति संसारं देवानामपि दुस्तरम् ॥ १,२३२.

जो कोणी विष्णूच्या कृपेने जागृत होतो, तो देवांनाही कठीण असलेल्या संसारातून पार होतो.

भोगैश्वर्यमदोन्मत्तस्ततत्त्वज्ञानपराङ्मुखः । पुत्रदारकुटुम्बेषु मत्ताः सीदन्तिजन्तवः ॥ १,२३२.

भोग, संपत्ती आणि गर्व यात गुंतून, खरी ज्ञानाकडे पाठ फिरवून, मुले, पत्नी आणि घर यात मस्त झालेले जीव खाली बुडतात.

सर्व एकार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव । यस्त्वाननं निबध्नाति दुर्मतिः कोशकारवत् ॥ १,२३२.

सर्वजण एकाच समुद्रात बुडाले आहेत, जसे जुने जंगलातील हत्ती; पण गोंधळलेला जीव स्वतःच्या तोंडाने, रेशीम किड्यासारखा, स्वतःला बांधून घेतो.

तस्य मुक्तिं न पश्यामि जन्मकोटिशतैरपि । तस्मान्नारद सर्वेषां देवानां देवमव्ययम् । आराधयेत्सदा सम्यगध्यायेद्विष्णुं मुदान्वितः ॥ १,२३२.

त्याला कोट्यवधी जन्मांनीही मुक्ती मिळेल असे मला वाटत नाही. म्हणून, नारद, सर्व देवांचे देव असलेल्या अविनाशी विष्णूची नेहमी योग्य रीतीने भक्ती करावी आणि आनंदाने त्याचे ध्यान करावे.

यस्तु विश्वमनाद्यन्तमजमात्मनि संस्थितम् । सर्वज्ञमचलं विष्णुं सदा ध्यायेत्समुच्यते ॥ १,२३२.

जो कोणी सुरुवात आणि अंत नसलेल्या, जन्मरहित, आत्म्यात वास करणाऱ्या, सर्वज्ञ, अचल विष्णूचे नेहमी ध्यान करतो, तो मुक्त होतो.

देवं गर्भोचितं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते । अशिरीरं विधातारं सर्वज्ञानमनोरतिम् । अचलं सर्वगं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते ॥ १,२३२.

जो नेहमी गर्भात असणाऱ्या, देह नसलेल्या, सर्वज्ञ, मनाला आनंद देणाऱ्या, स्थिर, सर्वत्र असणाऱ्या विष्णूचे ध्यान करतो, तो मुक्त होतो.

निर्विकल्पं निराभासं निष्प्रपञ्चं निरामयम् । वासुदेवं गुरुं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते ॥ १,२३२.

जो नेहमी भेदरहित, रूपरहित, जगाच्या पलीकडील, दुःखरहित, वासुदेव, गुरु, विष्णूचे ध्यान करतो, तो मुक्त होतो.

सर्वात्मकञ्च वै यावदात्मचैतन्यरूपकम् । शुभमेकाक्षरं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते ॥ १,२३२.

जो नेहमी सर्वांचा आत्मा असलेल्या, आत्मचैतन्यस्वरूप, शुभ, एकाक्षर असलेल्या विष्णूचे ध्यान करतो, तो मुक्त होतो.

वाक्यातीतं त्रिकालज्ञं विश्वेशं लोकसाक्षिणम् । सर्वस्मादुत्तमं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते ॥ १,२३२.

जो नेहमी शब्दांच्या पलीकडील, तीन काळ जाणणारा, विश्वाचा स्वामी, सर्व लोकांचा साक्षी, सर्वांत श्रेष्ठ अशा विष्णूचे ध्यान करतो, तो मुक्त होतो.

ब्रह्मादिदेवगन्धर्वैर्मुनिभिः सिद्धचारणैः । योगिभिः सेवितं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते ॥ १,२३२.

जो नेहमी ब्रह्मा आणि इतर देव, गंधर्व, ऋषी, सिद्ध, चारण आणि योगी ज्यांची सेवा करतात अशा विष्णूचे ध्यान करतो, तो मुक्त होतो.

संसारबन्धनामुक्तिमिच्छंल्लोको ह्यशेषतः । स्तुत्वैवं वरदं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते ॥ १,२३२.

जो कोणी या जगात संसाराच्या बंधनातून पूर्ण मुक्तीची इच्छा करतो, तो वर देणाऱ्या विष्णूचे स्तवन करून आणि नेहमी त्याचे ध्यान करून मुक्त होतो.

संसारबन्धनात्कोऽपि मुक्तिमिच्छन्समाहितः । अनन्तमव्ययं देवं विष्णं विश्वप्रतिष्ठितम् । विश्वेश्वरमजं विष्णुं संदा ध्यायन्विमुच्यते ॥ १,२३२.

जो कोणी एकाग्रतेने संसारबंधनातून मुक्तीची इच्छा करतो आणि अनंत, अविनाशी, विश्वात स्थिर असलेल्या, विश्वस्वामी, जन्मरहित विष्णूचे नेहमी ध्यान करतो, तो मुक्त होतो.

सूत उवाच । नारदेन पुरा पृष्ट एवं स वृषभध्वजः । येत्तेन तस्मै व्याख्यातं तन्मया कथितं तव ॥ १,२३२.

सूतम्हणाले: पूर्वी नारदाने विचारले असता, वृषभध्वज (शिव) यांनी त्याला हे सांगितले होते; ते मी आता तुला सांगितले.

तमेव सततन्ध्यायन्निर्व्ययं ब्रह्म निष्कलम् । अवाप्स्यसि ध्रुवं तात ! शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ १,२३२.

जो नेहमी अविनाशी, निरुपाधी ब्रह्माचे ध्यान करतो, तो नक्कीच, प्रिय, शाश्वत आणि अविनाशी पदाला पोहोचतो.

अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च । क्षणमेकाग्रचित्तस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १,२३२.

एकाग्रचित्ताने एक क्षण केलेले ध्यान, हजार अश्वमेध यज्ञ किंवा शेकडो वाजपेय यज्ञ यांच्या सोळाव्या भागाइतकेही होत नाही.

श्रुत्वा सुरऋषिर्विष्णोः प्राधान्यमिदमीश्वरात् । स विष्णुं सम्यगाराध्य सिद्धः पदमवाप्तवान् ॥ १,२३२.

देवतांमधील ऋषीने प्रभूंकडून विष्णूचे हे श्रेष्ठत्व ऐकून, योग्य प्रकारे विष्णूची उपासना करून सिद्ध पद प्राप्त केले.

यः पठेच्छृणुयाद्वा पि नित्यमेव स्तवोत्तमम् । कोटिजन्मकृतं पापमपि तस्य प्रणश्यति ॥ १,२३२.

जो कोणी हा उत्तम स्तोत्र रोज वाचतो किंवा ऐकतो, त्याचे कोट्यवधी जन्मांचे पापही नष्ट होते.

विष्णोः स्तवमिदं दिव्यं महादेवेन कीर्तितम् । प्रयत्नाद्यः पठेन्नित्य ममृतत्वं स गच्छति ॥ १,२३२.

जो कोणी प्रयत्नपूर्वक महादेवांनी सांगितलेले हे दिव्य विष्णूस्तोत्र रोज वाचतो, तो अमरत्व प्राप्त करतो.

श्रीगरुडमहापुराणम् २३३ सूत उवाच । स्तोत्रं तत्सं प्रवक्ष्यामि मार्कण्डेयन भाषितम् । दामोदरं प्रपन्नोऽस्मि किन्नो मृत्युः करिष्यति ॥ १,२३३.

सूतम्हणाले: आता मी मार्कंडेयांनी सांगितलेले ते स्तोत्र सांगतो: 'मी दामोदराच्या शरण गेलो आहे—मृत्यू माझे काय करणार?''