गरुडपुराणम्

प्रदरं हरते रोगं नात्र कार्या विचारणा । द्विजयष्टी त्रिकटुकं चूर्णं पीतं हरेच्छिव ॥ १,२०२.

हे प्रदर नावाचा रोग दूर करते; यात शंका नाही. द्विजयष्टी आणि त्रिकटू यांचे चूर्ण प्यायल्यास तो रोग नाहीसा होतो.

तिलक्वाथेन संयुक्तं रक्तगुल्मं स्त्रिया हर । कुसुमस्य निबद्धञ्च तरुणीनां महेश्वर ॥ १,२०२.

तीळाच्या काढ्यात मिसळून हे स्त्रियांच्या रक्तगुल्मावर उपयोगी ठरते; फुलाची बनवलेली औषधी तरुण स्त्रियांसाठी दिली जाते.

रक्तोत्पलस्य वै कन्दंशर्करातिलसंयुतम् । पीतं सशर्करं स्त्रीणां धारयेद्गर्भपातनम् ॥ १,२०२.

रक्तकमळाच्या मुळात साखर आणि तीळ मिसळून, स्त्रियांनी साखरेसोबत प्यायल्यास गर्भपात होतो.

रक्तस्त्रावस्य नाशः स्याच्छीतोदकनिषेवणात् । पीतन्तु काञ्जिक रुद्र क्वथितं शरपुङ्खया ॥ १,२०२.

थंड पाणी घेतल्याने रक्तस्त्राव थांबतो; आणि शरपुंखा घालून उकळवलेले कांजी प्यायल्यास फायदा होतो.

हिङ्गुस्त्रैन्धवसंयुक्तं शीघ्रं स्त्रीणां प्रसूतिकृत् । मातुलुङ्गस्य वै मूलं कटिबद्धं प्रसूतिकृत् ॥ १,२०२.

हिंग आणि सेंधव मिसळल्याने स्त्रियांना लवकर प्रसूती होते; मातुलुंगाच्या मुळाला कमरेला बांधल्यासही प्रसूती होते.

अपामार्गस्य वै मूले गर्भवत्यास्तु नामतः । उत्पाट्यमाने सकले पुत्त्रः स्यादान्यथा सुता ॥ १,२०२.

अपामार्गाचे मूळ गर्भवती स्त्रीसाठी नाव घेऊन ठेवले, आणि ते पूर्णपणे उपटले, तर मुलगा होतो; अन्यथा मुलगी होते.

अपामार्गस्य वै मूले नारीणां शिरसि स्थिते । गर्भशूलं विनश्येत नात्र कार्या विचारणा ॥ १,२०२.

अपामार्गाचे मूळ स्त्रीच्या डोक्यावर ठेवले, तर गर्भातील वेदना नाहीशी होते; यात शंका नाही.

कर्पूरमदनफलमधुकैः पूरितः शिव । योनिः सुभा स्याद्वृद्धाया युवत्याः किं पुनर्हर ॥ १,२०२.

कर्पूर, मदनफळ आणि यष्टिमधू यांनी गर्भाशय भरल्यास वृद्ध स्त्रीचे गर्भाशय सुंदर होते; तर तरुण स्त्रीचे तर किती अधिक!

यस्य बालस्य तिलकः कृतो गौरोचनाख्यया । शर्कराकुष्ठपानञ्च दत्तं स स्याच्च निर्भयः । विषभूतग्रहादिभ्यो व्याधिभ्यो बालकः शिव ॥ १,२०२.

ज्या बालकाच्या कपाळावर गौरचंदन लावले जाते आणि त्याला साखर व कुष्ट दिले जाते, तो बालक विष, भूत, ग्रह आणि रोगांपासून निर्भय राहतो.

शङ्खनाभिवचाकुष्ठलोहानां धारणं सदा । बालानामुपसर्गेभ्यो रुद्र रक्षाकरं भवेत् ॥ १,२०२.

शंख, नाभी, वचा, कुष्ट आणि लोखंड नेहमी अंगावर घातल्याने बालकांना उपद्रवांपासून संरक्षण मिळते.

पलाशचूर्णं समधु गव्याज्यामलकान्वितम् । सविडङ्गं पीतमात्रं नरं कुर्यान्महामतिम् ॥ १,२०२.

पळसाचे चूर्ण, मध, गायीचे तूप, आवळा आणि विडंग यांचे मिश्रण प्यायल्याने मनुष्य अतिशय बुद्धिमान होतो.

मासैकेन महादेव जरामरणवर्जितः ॥ १,२०२.

हे महादेव, एका महिन्यात माणूस म्हातारपण व मृत्यूपासून मुक्त होतो.

पलाशबीजं सघृतं तिलमध्वन्वितं समम् । सप्ताहं भक्षितं रुद्र जरां नयति संक्षयम् ॥ १,२०२.

पळसाच्या बिया, तूप, तीळ आणि मध सारख्याच प्रमाणात मिसळून सात दिवस खाल्ल्यास, हे रुद्र, म्हातारपण नाहीसे होते.

रुद्रामलकचूर्णं वै मधुतैल घृतान्वितम् । जग्ध्वा मासं युवा स्याच्च नरो वागीश्वरी भवेत् ॥ १,२०२.

रुद्रामलकीचे चूर्ण, मध, तेल आणि तूप यांच्याबरोबर एक महिना घेतल्यास, माणूस तरुण आणि बोलण्यात पटाईत होतो.

शिवामलकचूर्णं वै मधुना उदकेन वा । बलानि कुर्यान्नासायाः प्रत्यूषे भक्षितं शिव ॥ १,२०२.

शिवामलकीचे चूर्ण, मध किंवा पाण्यात मिसळून, पहाटे घेतल्यास, हे शिवा, नाकाला बळ मिळते.

कुष्ठचूर्णं साज्यमधु प्रातर्जग्ध्वा भवेन्नरः । साक्षात्सुरभिदेहो वै जीवेद्वर्षसहस्रकम् ॥ १,२०२.

कुष्ठाचे चूर्ण, तूप आणि मध यांसह सकाळी खाल्ल्यास, माणसाचा देह सुगंधी होतो आणि तो हजार वर्षे जगतो.

माषस्य विदलान्ये वितुषाणि महेश्वर । घृतभावितशुष्काणि पयसा साधितानि वै ॥ १,२०२.

हे महेश्वर, उडीदाचे फोडलेले व सोललेले दाणे, तूपात वाळवून, दूधात शिजवावेत.

समाध्वाज्यपयोभिश्च भक्षयित्वा च कामयेत् । स्त्रीणां शतं महादेव तत्क्षणान्नात्र संशयः ॥ १,२०२.

मध, तूप आणि दूध यांसह ते खाल्ल्यास, हे महादेव, माणूस क्षणात शंभर स्त्रियांना तृप्त करू शकतो; याबद्दल शंका नाही.

रसश्चैरण्डतैलेन गन्धकेन शुभो भवेत् । त्रिकालोदकसंघुष्टो बलकृद्भक्षणाद्भवेत् ॥ १,२०२.

रसात एरंडेल तेल आणि गंधक मिसळल्यावर, ते दिवसभर तीन वेळा पाण्याने गुळण्या करून घेतल्यास, शरीराला बळ येते.

दुग्धं वितुषमाषैश्च शिम्बाबीजैश्च साधितम् । अपामार्गस्य तैलेन पीतं स्त्रीशतकामकृत् ॥ १,२०२.

दूधात सोललेले उडीद आणि शिंबीच्या बिया शिजवून, अपामार्ग तेलासह प्यायल्यास, शंभर स्त्रियांना तृप्त करण्याची शक्ती मिळते.

श्रीगरुडमहापुराणम् २०३ हरिरुवाच । या गौर्द्वेष्टिं स्वकं वत्सं तस्या देयं स्वकं पयः । लवणेन समायुक्तं तस्या वत्सः प्रियो भवेत् ॥ १,२०३.

हरी म्हणाले: जी गाय आपल्या वासराला नाकारते, तिला तिचेच दूध मीठ घालून द्यावे; मग वासरू तिला प्रिय होईल.

शुनोऽस्थि कण्ठबद्धं हि महिषाणां गवा तथा । कृमिजालं पातयति सकलं नात्र संशयः ॥ १,२०३.

म्हशी किंवा गायीच्या गळ्यात कुत्र्याची हाडे बांधल्यास, सर्व जंतू नष्ट होतात; याबद्दल शंका नाही.

गोजङ्गनाभिपातः स्याद्गुञ्जामूलस्य भक्षणात् ॥ १,२०३.

गुंजाच्या मुळाचे सेवन गायीला केल्यास, तिचा गर्भपात होतो.

वरुणफलस्यरसं करेण मथितं शिव । चतुष्पादद्विपदयोः कृमिजालं निपातयेत् ॥ १,२०३.

हे शिवा, वरुण फळाचा रस हाताने घोटून, चार पायांच्या व दोन पायांच्या प्राण्यांतील सर्व जंतू नष्ट करतो.

व्रणञ्च शमयेद्रुद्र जयायाः पूरणात्तथा । गजमूत्रस्य वै पानं गोमहिष्युपसर्गनुत् ॥ १,२०३.

हे रुद्र, जयाच्या भरण्याने जखम बरी होते; तसेच हत्तीचे मूत्र प्यायल्याने गायी व म्हशींचे आजार दूर होतात.

समसूर शालिबीजं पीतं तक्रेण घर्षितम् । क्षीरे गोमहीषस्यैव गोः पुंसश्च हितं भवेत् ॥ १,२०३.

बार्ली आणि तांदूळ ताकात वाटून, गायी, म्हशी किंवा बैलाच्या दुधात दिल्यास, ते उपयुक्त ठरते.

पत्रञ्च शरपुङ्खाया दत्तं सलवणं शिव । वारिस्फोटं हयानाञ्च केसराणां विनाशयेत् ॥ १,२०३.

हे शिवा, शरपुंख्याचे पान मीठ घालून दिल्यास, घोड्यांच्या अंगलातील पाण्याचे फोड नाहीसे होतात.

घृतकुमारीपत्रमेव दत्तं सलक्षणं हर । तुरगमकेसराणां कण्डूनंश्येन्न संशयः ॥ १,२०३.

हे हर, घृतकुमारीचे पान मीठ घालून दिल्यास, घोड्यांच्या अंगलातील खाज नक्कीच बरी होते.

श्रीगरुडमहापुराणम् २०४ सूत उवाच । एवं धन्वन्तरिः प्राह सुश्रुतायच वैद्यकम् । अत नामानि वक्ष्यामि ओषधीनां समासतः ॥ १,२०४.

सूत्र म्हणाले: अशा प्रकारे धन्वंतरी यांनी सुश्रुताला औषधांबद्दल सांगितले; आता मी औषधींची नावे थोडक्यात सांगतो.