गरुडपुराणम्

ज्वालामालाभिरुद्दीप्तं आब्रह्मभुवनान्तकम् । दशबाहुं चतुर्वक्त्रं पिङ्गाक्षं शूलपाणिनम् ॥ १,१९७.

ज्वाळांच्या माळांनी प्रखरतेने उजळलेला, ब्रह्मलोकापर्यंत विस्तारलेला, दहा हातांचा, चार तोंडांचा, पिंगट डोळ्यांचा आणि हातात शूळ असलेला.

दंष्ट्राकरालमत्युग्रं त्रिनेत्रं शशिशेखरम् । भैरवन्तु स्मरेत्सिद्ध्यै गरुडं सर्वकर्मसु ॥ १,१९७.

दातांनी भयंकर, अत्यंत उग्र, तीन डोळ्यांचा, शशिरूपी चंद्र मस्तकी असलेला, सिद्धीसाठी भैरवाचे आणि सर्व कार्यात गरुडाचे स्मरण करावं.

नागानां नाशनार्थाय गरुडं भीमभीषणम् । पादौ पातालं संस्थौ च दिशः पक्षास्तु संश्रिताः ॥ १,१९७.

नागांचा नाश करण्यासाठी भीषण आणि भयंकर गरुडाचे ध्यान करावं; त्याचे पाय पाताळात आहेत आणि त्याची पंखे सर्व दिशांना व्यापून आहेत.

सप्त स्वर्गा उरसि च ब्रह्माण्डं कण्ठमाश्रितम् । पूर्वादीशानपर्यन्तं शिरस्तस्य विचिन्तयेत् ॥ १,१९७.

सात स्वर्ग त्याच्या छातीवर आहेत, ब्रह्मांड त्याच्या गळ्यात आहे; पूर्वेपासून ईशान दिशेपर्यंत त्याचे डोके ध्यानात घ्यावे.

सदाशिवशिखान्तस्थं शक्तित्रितयमेव च । परात्परं शिवं साक्षात्तार्क्ष्यं भुवननायकम् ॥ १,१९७.

सदाशिवाच्या शिखेत आणि शक्तीच्या तीन रूपांत, परात्पर शिव स्वतः तक्षक म्हणजेच तार्क्ष्य, जगाचा स्वामी म्हणून प्रकट आहे.

त्रिनेत्रमुग्ररूपञ्च विषनागक्षयङ्करम् । ग्रसनं भीमवक्त्रं च गरुडं मन्त्रविग्रहम् ॥ १,१९७.

तीन डोळ्यांचा, उग्र रूपाचा, विष आणि नागांचा नाश करणारा, भयंकर तोंडाने गिळणारा, मंत्रमूर्त गरुड.

कालाग्निमिव दीप्तं च चिन्तयेत्सर्वकर्मसु । एवं न्यासविधिं कृत्वा यद्यन्मनसि चिन्तयेत् ॥ १,१९७.

तो काळाग्नीप्रमाणे प्रखरतेने जळणारा म्हणून सर्व कार्यात ध्यान करावं; असा न्यासविधी केल्यानंतर, मनात जे काही ठरवावं,

तत्तदेव भवेत्साध्यं नरो वै गरुडायते । प्रेता भूतास्तथा यक्षा नागा गन्धर्वराक्षसाः । दर्शनात्तस्य नश्यन्ति ज्वराश्चातुर्थिकादयः ॥ १,१९७.

तेच साध्य होतं; तो पुरुष गरुडासारखा होतो. त्याच्या दर्शनाने प्रेत, भूत, यक्ष, नाग, गंधर्व, राक्षस आणि चौथ्या प्रकारचे ताप वगैरे नष्ट होतात.

धन्वन्तरिरुवाच । एवं स गरुडं प्रोचे गरुडः कश्यपाय च । महेश्वरो यथा गौरीं प्राह विद्यां तथा शृणु ॥ १,१९७.

धन्वंतरी म्हणाले: अशा प्रकारे गरुडाने सांगितले, आणि गरुडाने कश्यपाला सांगितले, जसं महेश्वराने गौरीला विद्या सांगितली, तसंच तू ऐक.

पूर्वे कामरूपाय असिताङ्गाय भैरवाय नमो ब्रह्माण्यै । दक्षिणे चैव कन्दाय वै नमः रुरुभैरवाय माहेश्वर्या वा आवाहयेत् ॥ १,१९८.

पूर्व दिशेला कामरूप, असितांग, भैरव आणि ब्रह्माणीला नमस्कार करावी; दक्षिणेस कंद, रुरुभैरव आणि माहेश्वरी यांना आवाहन करावं.

तथा पश्चिमे चण्डाय वै नमः । कौमार्यै चोत्तरे चोल्काय क्रोधाय नमः वैष्णव्यै ॥ १,१९८.

तसेच पश्चिमेस चंडाला नमस्कार, उत्तर दिशेला चोल्का, क्रोध आणि वैष्णवीला नमस्कार करावी.

अग्निकोणे अघोरायोन्मत्तभैरवायेति वाराह्यै । रक्षः कोणे साराय कपालिने भैरवाय माहेन्द्र्यै ॥ १,१९८.

आग्नेय कोपऱ्यात अघोरा, उन्मत्त भैरव आणि वाराही यांना; नैऋत्य कोपऱ्यात सारा, कपालिन भैरव आणि माहेंद्रि यांना नमस्कार करावा.

वायुकोणे जालन्धराय भीषणाय भैरवाय चामुण्डायै । ईशकोणके वटुकाय संहारञ्चण्डिकाञ्च प्रपूजयेत् ॥ १,१९८.

वायव्य कोपऱ्यात जलंधर, भयंकर, भैरव आणि चामुंडा यांची पूजा करावी. ईशान्य कोपऱ्यात वटुक, संहार आणि चंडिका यांचीही पूजा करावी.

रतिप्रीतिकामदेवान्पञ्चबाणान्यजेदथ । ध्यानार्चनाज्जप्यहोमाद्देवी सिद्धा च सर्वदा ॥ १,१९८.

नंतर रती, प्रीती, काम आणि पाच बाण यांची उपासना करावी. ध्यान, पूजा, जप आणि होम यांद्वारे देवी नेहमी सिद्ध होते.

नित्या च त्रिपुरा व्याधिं हन्याज्ज्वालामुखीक्रमात् । ज्वालामुखीक्रमं वक्ष्ये सा पूज्या मध्यतः शुभा ॥ १,१९८.

नित्य आणि त्रिपुरा ज्वाळामुखीच्या क्रमाने रोगांचा नाश करतात. मी आता ज्वाळामुखीचा शुभ क्रम सांगतो, जिला मध्यभागी पूजावे.

नित्यारुणा मदनातुरा महामोहा प्रकृत्यपि । महेन्द्राणी च कलनाकर्षिणी भारती तथा ॥ १,१९८.

नित्यरुणा ही मदनाने व्यापलेली असून तिच्या स्वभावात मोठा मोह आहे. तसेच महेन्द्राणी, कलनाकर्षिणी आणि भारती ह्या आहेत.

ब्रह्माणी चैव माहेशी कौमारी वैष्णवी तथा । वाराही चैव माहेन्द्री चामुण्डा चापराजिता ॥ १,१९८.

त्याचप्रमाणे ब्राह्मणी, माहेश्वरी, कौमारी आणि वैष्णवी; तसेच वाराही, माहेन्द्राणी, चामुंडा आणि अपराजिता ह्या आहेत.

विजया चाजिता चैवमोहिनी त्वरिता तथा । स्तम्भिनी जृम्भिणी पूज्या कालिका पद्मबाह्यतः । ज्वालामुखीक्रमं चार्चेद्विषादिहरणं भवेत् ॥ १,१९८.

विजया, अजिता, मोहिनी आणि त्वरीता ह्याही आहेत; स्तंभिनी आणि जृंभिणी यांची पूजा करावी, आणि कमळाबाहेर काळिका पूजावी. ज्वाळामुखीच्या क्रमाने पूजा केल्यास विषादी दोष दूर होतात.

श्रीगरुडमहापुराणम् १९९ भैरव उवाच । अथ चूडामणिं वक्ष्ये शुभाशुभविशुद्धये । सूर्यं देवीं गणं सोम स्मृत्वा तु विलिखेन्नरः ॥ १,१९९.

भैरव म्हणाले: आता मी शुभ आणि अशुभ शुद्धीसाठी चूडामणी सांगतो. सूर्य, देवी, गण आणि सोम यांचा स्मरण करून मनुष्याने हे लिहावे.

त्रिरेखा गोमूर्त्रिकाभा अथवा प्रश्रवाक्यतः । दिशस्थानप्रसूतो वा ध्वजादीन्गणयेत्क्रमात् ॥ १,१९९.

तीन रेषा, ज्या गायीच्या मूत्रासारख्या दिसतात, किंवा वाहत्या प्रवाहातून, किंवा दिशा दर्शवणाऱ्या जागेत निर्माण झाल्या असतील, त्या क्रमाने ध्वज वगैरे मोजावेत.

ध्वजो धूमोऽथ सिंहश्च श्वा वृषः खरदन्तिनौ । ध्वाङ्क्षश्च अष्टमो ज्ञेयो नाम मन्त्रैश्च तान्न्यसेत् ॥ १,१९९.

ध्वज, धूर, सिंह, कुत्रा, वृषभ, गाढव, हत्ती आणि घार — ही आठ नावे ओळखावीत आणि मंत्रांनी त्यांची स्थापना करावी.

ध्वजस्थाने ध्वजं दृष्ट्वा राज्यचिन्ताधनादिकम् । ध्वजस्थाने स्थितो धूम्रो धातुचिन्ता च लाभकृत् ॥ १,१९९.

ध्वजाच्या जागी ध्वज दिसला तर राज्य, धन वगैरे विचार येतात. ध्वजाच्या जागी धूर असेल तर धातूंचा विचार आणि लाभ मिळतो.

ध्वजस्थाने स्थिते सिंहे धनलाभादिकं भवेत् । स्थिते शुनिध्वजस्थाने दासीचिन्तासुखादिकम् ॥ १,१९९.

ध्वजाच्या जागी सिंह असेल तर धनलाभ वगैरे होते. ध्वजाच्या जागी कुत्रा असेल तर दासी, सुख वगैरे विचार येतात.

ध्वजस्थाने वृषं दृष्ट्वा स्थानचिन्ता च लाभकम् । ध्वजस्थाने खरं दृष्ट्वा दुः खक्लेशादिकं भवेत् ॥ १,१९९.

ध्वजाच्या जागी वृषभ दिसला तर स्थानाचा विचार आणि लाभ मिळतो. ध्वजाच्या जागी गाढव दिसला तर दुःख, त्रास वगैरे येतात.

ध्वजस्थाने गजं दृष्ट्वा स्थानचिन्ताजयादिकम् । ध्वजस्थाने तथा ध्वाङ्क्षे क्लेशचिन्ता धनक्षयः ॥ १,१९९.

ध्वजाच्या जागी हत्ती दिसला तर स्थानाचा विचार, विजय वगैरे मिळतात. आणि ध्वजाच्या जागी घार असेल तर त्रास आणि धनाचा नाश होतो.

धूम्रस्थाने ध्वजं दृष्ट्वा पूर्वं दुः खं ततो धनम् । धूम्रे धूम्रं तथा दृष्ट्वा कलिदुः खादिकं भवेत् ॥ १,१९९.

धुराच्या जागी ध्वज दिसला तर आधी दुःख आणि नंतर धन मिळते. धुराच्या जागी धूर दिसला तर भांडण आणि दुःख येते.

धूम्रस्थाने स्थिते सिंहे मनश्चिन्ताधनादिकम् । धूम्रस्थाने शुनि स्थिते जयलाभादिकं भवेत् ॥ १,१९९.

धुराच्या जागी सिंह असेल तर मनाचे विचार, धन वगैरे येतात. धुराच्या जागी कुत्रा असेल तर विजय, लाभ वगैरे मिळतात.

धूम्रस्थाने वृषं दृष्ट्वा नारीगोऽश्वधनादिकम् । धूम्रस्थाने खरं दृष्ट्वा व्याधिश्चापि धनक्षयः ॥ १,१९९.

धुराच्या जागी वृषभ दिसला तर स्त्रिया, घोडे, धन वगैरे मिळतात. धुराच्या जागी गाढव दिसला तर रोग आणि धनाचा नाश होतो.