गरुडपुराणम्

आवाहयेत्ततो मर्ध्नि शिवमङ्गं ततः परम् । कर्णिकायां न्यसेद्देवं सांगं तत्र पुरः सरम् ॥ १,१९७.

मग, मस्तकावर शिवाचे आवाहन करावे. त्यानंतर, सर्व अंगांसह देवतेची स्थापना कमळाच्या मध्यभागी, आणि त्याच्या परिवाराची स्थापना समोर करावी.

पृतिवी पश्चिमे पत्रे आपश्चोत्तरसंस्थिताः । तेजस्तु दक्षिणे पत्रे वायुं पूर्वेण पूजयेत् ॥ १,१९७.

पश्चिमेकडील पाकळीवर पृथ्वी, उत्तरेकडील पाकळीवर पाणी, दक्षिणेकडील पाकळीवर अग्नी, आणि पूर्वेकडील पाकळीवर वायू यांची पूजा करावी.

स्वबीजं मूर्तिरूपन्तु प्रागुक्तं पारकल्पयेत् । यं वायुमूलं नैरृत्ये रेफस्त्वनलसंस्थितः ॥ १,१९७.

पूर्वी सांगितलेले बीजमंत्र व रूप यांची स्थापना करावी. वायूचे मूळ नैऋत्य दिशेला, आणि 'र' अग्नीमध्ये स्थापन करावे.

वं च त्वीशे सदा पूज्य ओं हृदिस्थञ्च पूजयेत् । तन्मात्रान्भूतमात्रांस्तान्बहिरेव प्रपूजयेत् ॥ १,१९७.

नेहमी 'वं' ईशान्य दिशेला, आणि 'ॐ' हृदयात स्थापन करून पूजा करावी. सूक्ष्म तत्त्वे आणि स्थूल तत्त्वे बाहेरून पूजावीत.

शिवाङ्गानि ततः पश्चाद्ध्यात्वा संपूजयेत्ततः । आग्नेय्यां हृदयं पूज्य शिर ईशानगोचरे ॥ १,१९७.

नंतर, शिवाच्या अंगांचे ध्यान करून त्यांची पूजा करावी. आग्नेय दिशेला हृदय, आणि ईशान्य क्षेत्रात शिर यांची पूजा करावी.

नैरृत्ये तु शिखां दद्याद्वायव्यां कवचं न्यसेत् । अस्त्रन्तु बाह्यतो दद्यान्नेत्रमुत्तरसंस्थितम् ॥ १,१९७.

दक्षिण-पश्चिम दिशेला शिखा ठेवावी, उत्तर-पश्चिमेस कवच ठेवावं. अस्त्र बाहेरच्या बाजूला ठेवावं आणि डोळा उत्तर दिशेला आहे असं मानावं.

पत्राग्रे कर्णिकग्रे तु बीजानि परिपूजयेत् । अनन्तादिकुलीरान्ता अष्टौ नागाः क्रमात्स्थिताः ॥ १,१९७.

पानाच्या टोकावर आणि मध्यभागी बीजांची पूजा करावी. अनंतापासून कुलीरापर्यंत आठ नाग क्रमाने बसवले आहेत.

पूर्वादिकक्रमेणैव त्वीशपर्यन्तमेव च । पूजयेच्च सदा मन्त्री विधानेन पृथक्पृथक् ॥ १,१९७.

पूर्व दिशेपासून ईशान दिशेपर्यंतच्या क्रमाने, प्रत्येकाची वेगवेगळी आणि योग्य पद्धतीने नेहमी पूजा करावी.

हृदि पद्मे विधानेन शिलादौ दत्तमण्डले । एतत्कार्यं समुद्दिष्टं नित्यनैमित्तिकेऽपि च ॥ १,१९७.

हृदयातील कमळात, ठरलेल्या पद्धतीने आणि सुरुवातीला दगडावर मंडळ ठेवून, हे सर्व कर्म नित्य आणि निमित्तिक पूजा दोन्हीसाठी सांगितले आहे.

आत्मानं चिन्तयेन्नित्यं कामरूपं मनोहरम् । प्लावयन्तं जगत्सर्वं सृष्टिसंहारकारकम् ॥ १,१९७.

नेहमी स्वतःला मनोहारी, इच्छित रूप असलेला, संपूर्ण जग व्यापणारा आणि सृष्टी-संहार करणारा म्हणून ध्यान करावं.

ज्वालामालाभिरुद्दीप्तं आब्रह्मभुवनान्तकम् । दशबाहुं चतुर्वक्त्रं पिङ्गाक्षं शूलपाणिनम् ॥ १,१९७.

ज्वाळांच्या माळांनी प्रखरतेने उजळलेला, ब्रह्मलोकापर्यंत विस्तारलेला, दहा हातांचा, चार तोंडांचा, पिंगट डोळ्यांचा आणि हातात शूळ असलेला.

दंष्ट्राकरालमत्युग्रं त्रिनेत्रं शशिशेखरम् । भैरवन्तु स्मरेत्सिद्ध्यै गरुडं सर्वकर्मसु ॥ १,१९७.

दातांनी भयंकर, अत्यंत उग्र, तीन डोळ्यांचा, शशिरूपी चंद्र मस्तकी असलेला, सिद्धीसाठी भैरवाचे आणि सर्व कार्यात गरुडाचे स्मरण करावं.

नागानां नाशनार्थाय गरुडं भीमभीषणम् । पादौ पातालं संस्थौ च दिशः पक्षास्तु संश्रिताः ॥ १,१९७.

नागांचा नाश करण्यासाठी भीषण आणि भयंकर गरुडाचे ध्यान करावं; त्याचे पाय पाताळात आहेत आणि त्याची पंखे सर्व दिशांना व्यापून आहेत.

सप्त स्वर्गा उरसि च ब्रह्माण्डं कण्ठमाश्रितम् । पूर्वादीशानपर्यन्तं शिरस्तस्य विचिन्तयेत् ॥ १,१९७.

सात स्वर्ग त्याच्या छातीवर आहेत, ब्रह्मांड त्याच्या गळ्यात आहे; पूर्वेपासून ईशान दिशेपर्यंत त्याचे डोके ध्यानात घ्यावे.

सदाशिवशिखान्तस्थं शक्तित्रितयमेव च । परात्परं शिवं साक्षात्तार्क्ष्यं भुवननायकम् ॥ १,१९७.

सदाशिवाच्या शिखेत आणि शक्तीच्या तीन रूपांत, परात्पर शिव स्वतः तक्षक म्हणजेच तार्क्ष्य, जगाचा स्वामी म्हणून प्रकट आहे.

त्रिनेत्रमुग्ररूपञ्च विषनागक्षयङ्करम् । ग्रसनं भीमवक्त्रं च गरुडं मन्त्रविग्रहम् ॥ १,१९७.

तीन डोळ्यांचा, उग्र रूपाचा, विष आणि नागांचा नाश करणारा, भयंकर तोंडाने गिळणारा, मंत्रमूर्त गरुड.

कालाग्निमिव दीप्तं च चिन्तयेत्सर्वकर्मसु । एवं न्यासविधिं कृत्वा यद्यन्मनसि चिन्तयेत् ॥ १,१९७.

तो काळाग्नीप्रमाणे प्रखरतेने जळणारा म्हणून सर्व कार्यात ध्यान करावं; असा न्यासविधी केल्यानंतर, मनात जे काही ठरवावं,

तत्तदेव भवेत्साध्यं नरो वै गरुडायते । प्रेता भूतास्तथा यक्षा नागा गन्धर्वराक्षसाः । दर्शनात्तस्य नश्यन्ति ज्वराश्चातुर्थिकादयः ॥ १,१९७.

तेच साध्य होतं; तो पुरुष गरुडासारखा होतो. त्याच्या दर्शनाने प्रेत, भूत, यक्ष, नाग, गंधर्व, राक्षस आणि चौथ्या प्रकारचे ताप वगैरे नष्ट होतात.

धन्वन्तरिरुवाच । एवं स गरुडं प्रोचे गरुडः कश्यपाय च । महेश्वरो यथा गौरीं प्राह विद्यां तथा शृणु ॥ १,१९७.

धन्वंतरी म्हणाले: अशा प्रकारे गरुडाने सांगितले, आणि गरुडाने कश्यपाला सांगितले, जसं महेश्वराने गौरीला विद्या सांगितली, तसंच तू ऐक.

पूर्वे कामरूपाय असिताङ्गाय भैरवाय नमो ब्रह्माण्यै । दक्षिणे चैव कन्दाय वै नमः रुरुभैरवाय माहेश्वर्या वा आवाहयेत् ॥ १,१९८.

पूर्व दिशेला कामरूप, असितांग, भैरव आणि ब्रह्माणीला नमस्कार करावी; दक्षिणेस कंद, रुरुभैरव आणि माहेश्वरी यांना आवाहन करावं.

तथा पश्चिमे चण्डाय वै नमः । कौमार्यै चोत्तरे चोल्काय क्रोधाय नमः वैष्णव्यै ॥ १,१९८.

तसेच पश्चिमेस चंडाला नमस्कार, उत्तर दिशेला चोल्का, क्रोध आणि वैष्णवीला नमस्कार करावी.

अग्निकोणे अघोरायोन्मत्तभैरवायेति वाराह्यै । रक्षः कोणे साराय कपालिने भैरवाय माहेन्द्र्यै ॥ १,१९८.

आग्नेय कोपऱ्यात अघोरा, उन्मत्त भैरव आणि वाराही यांना; नैऋत्य कोपऱ्यात सारा, कपालिन भैरव आणि माहेंद्रि यांना नमस्कार करावा.

वायुकोणे जालन्धराय भीषणाय भैरवाय चामुण्डायै । ईशकोणके वटुकाय संहारञ्चण्डिकाञ्च प्रपूजयेत् ॥ १,१९८.

वायव्य कोपऱ्यात जलंधर, भयंकर, भैरव आणि चामुंडा यांची पूजा करावी. ईशान्य कोपऱ्यात वटुक, संहार आणि चंडिका यांचीही पूजा करावी.

रतिप्रीतिकामदेवान्पञ्चबाणान्यजेदथ । ध्यानार्चनाज्जप्यहोमाद्देवी सिद्धा च सर्वदा ॥ १,१९८.

नंतर रती, प्रीती, काम आणि पाच बाण यांची उपासना करावी. ध्यान, पूजा, जप आणि होम यांद्वारे देवी नेहमी सिद्ध होते.

नित्या च त्रिपुरा व्याधिं हन्याज्ज्वालामुखीक्रमात् । ज्वालामुखीक्रमं वक्ष्ये सा पूज्या मध्यतः शुभा ॥ १,१९८.

नित्य आणि त्रिपुरा ज्वाळामुखीच्या क्रमाने रोगांचा नाश करतात. मी आता ज्वाळामुखीचा शुभ क्रम सांगतो, जिला मध्यभागी पूजावे.

नित्यारुणा मदनातुरा महामोहा प्रकृत्यपि । महेन्द्राणी च कलनाकर्षिणी भारती तथा ॥ १,१९८.

नित्यरुणा ही मदनाने व्यापलेली असून तिच्या स्वभावात मोठा मोह आहे. तसेच महेन्द्राणी, कलनाकर्षिणी आणि भारती ह्या आहेत.

ब्रह्माणी चैव माहेशी कौमारी वैष्णवी तथा । वाराही चैव माहेन्द्री चामुण्डा चापराजिता ॥ १,१९८.

त्याचप्रमाणे ब्राह्मणी, माहेश्वरी, कौमारी आणि वैष्णवी; तसेच वाराही, माहेन्द्राणी, चामुंडा आणि अपराजिता ह्या आहेत.

विजया चाजिता चैवमोहिनी त्वरिता तथा । स्तम्भिनी जृम्भिणी पूज्या कालिका पद्मबाह्यतः । ज्वालामुखीक्रमं चार्चेद्विषादिहरणं भवेत् ॥ १,१९८.

विजया, अजिता, मोहिनी आणि त्वरीता ह्याही आहेत; स्तंभिनी आणि जृंभिणी यांची पूजा करावी, आणि कमळाबाहेर काळिका पूजावी. ज्वाळामुखीच्या क्रमाने पूजा केल्यास विषादी दोष दूर होतात.