गरुडपुराणम्

श्रीधरोऽव्यादर्धरात्रे पद्मनाभो निशीथके । चक्रकौमोदकीबाणा घ्नन्तु शत्रूंश्च राक्षसान् ॥ १,१९६.

अर्ध्या रात्री श्रीधर, रात्रीच्या मध्यभागी पद्मनाभ रक्षा करो. चक्र, कौमुदकी आणि बाण शत्रू व राक्षसांचा नाश करो.

शङ्खः पद्मं च शत्रुभ्यः शार्ङ्गं वै गरुडस्तथा । बुद्धीन्द्रियमनः प्राणान्पान्तु पार्श्वविभूषणः ॥ १,१९६.

शंख व पद्म शत्रूंपासून, शार्ङ्ग धनुष्य व गरुड देखील रक्षा करो. बाजूच्या अलंकारांनी बुद्धी, इंद्रिये, मन व प्राण यांचे रक्षण व्हावे.

शेषः सर्पस्वरूपश्च सदा सर्वत्र पातु माम् । विदिक्षु दिक्षु च सदा नारसिंहश्च रक्षतु ॥ १,१९६.

सर्पस्वरूप शेष नेहमी सर्वत्र माझे रक्षण करो. सर्व दिशांना व उपदिशांना नरसिंह रक्षा करो.

एतद्धारयमाणश्च यं यं पश्यति चक्षुषा । स वशी स्याद्विपाप्मा च रोगमुक्तो दिवं व्रजेत् ॥ १,१९६.

जो हे धारण करतो, त्याने डोळ्यांनी जे काही पाहिले तरी तो सर्वांवर प्रभुत्व मिळवतो, पाप व रोगांपासून मुक्त होतो आणि स्वर्गाला जातो.

thumb|पञ्चमहाभूतानि धन्वन्तरिरुवाच । गारुडं संप्रवक्ष्यामि गरुडेन ह्युदीरितम् । कश्यपाय सुमित्रेण विषहृद्येन गारुडः ॥ १,१९७.

धन्वंतरी म्हणाले: मी गारुड शास्त्र सांगतो, जे गरुडाने कश्यप, सुमित्र आणि विषनाशक गरुड यांना सांगितले.

पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेवच । क्षित्यादिष्वेव वर्गाश्च ह्येते वै मण्डलाधिपाः ॥ १,१९७.

पृथ्वी, पाणी, तेज, वायु आणि आकाश ही पंचमहाभूत आहेत. त्यात विविध वर्ग असून, हेच त्या मंडळांचे अधिपती आहेत.

पञ्चतत्त्वे स्थिता देवाः प्राप्यन्ते विष्णुसेवकैः । दीर्घस्वरविभिन्नाश्च नपुंसकविवर्जिताः ॥ १,१९७.

पंचतत्त्वांत देवता वास करतात आणि त्या विष्णूभक्तांना प्राप्त होतात. त्या दीर्घ स्वरांनी वेगळ्या ओळखल्या जातात आणि नपुंसकलिंगी नसतात.

सषडङ्गः शिवः प्रोक्तो हृच्छिरश्च शिखा क्रमात् । कवचं नेत्रमस्त्रं स्यान्न्यासः स्वस्थलसंस्थितिः ॥ १,१९७.

शिवाला सहा अंगांनी वर्णन केले आहे: हृदय, शिर आणि शिखा याप्रमाणे; कवच, नेत्र आणि अस्त्र, आणि न्यास स्वतःच्या स्थानावर करावा.

सर्वसिद्धिप्रदस्यान्ते कालवह्निर धोऽनिलः । षष्ठस्वरसमायुक्तमर्धेन्दुसंयुतं परम् ॥ १,१९७.

सर्व सिद्धी देणाऱ्याच्या शेवटी काळाग्नी खाली आणि वायू असतो. सहावा स्वर अर्धचंद्रासह आणि श्रेष्ठ असा आहे.

परापरविभिन्नाश्च शिवस्योर्ध्वाध ईरिताः । रेफेणाङ्गेषु सर्वत्र न्यासं कुर्याद्यथाविधि ॥ १,१९७.

शिवांनी सांगितलेल्या वरच्या आणि खालच्या भेदांची, 'र' या अक्षराने चिन्हांकित सर्व अंगांवर योग्य पद्धतीने न्यास करावा.

हृदि पाणितले देहे कर्णे नेत्रे करोति च । जपात्तु सर्वसिद्धिः स्याच्चतुर्वक्त्रसमायुताम् ॥ १,१९७.

हृदयावर, हाताच्या तळव्यांवर, शरीरावर, कानांवर आणि डोळ्यांवर न्यास करावा; मंत्राचा जप केल्याने सर्व सिद्धी प्राप्त होतात आणि त्या ब्रह्मदेवासह मिळतात.

चतुरश्रां सुविस्तारं पीतवर्णान्तु चिन्तयेत् । पृथिवीं चेन्द्रदेवत्यां मध्ये वरुणमण्डलम् ॥ १,१९७.

पृथ्वीला मोठ्या, चौकोनी आणि पिवळ्या रंगाची म्हणून ध्यानात घ्यावे, तिची देवता इंद्र आहे आणि मध्यभागी वरुणाचे मंडळ आहे असे कल्पावे.

मध्ये पद्मं तथायुक्तमर्धचन्द्रं सुशीतलम् । इन्द्रनीलद्युतिं सौम्यमथवाग्नेयमण्डलम् ॥ १,१९७.

मध्यभागी कमळ आहे, त्यावर अर्धचंद्र शोभतो, ते अत्यंत शीतल आहे, निळ्या मणीसारखा तेजस्वी आणि शांत आहे, किंवा ते अग्नीचे मंडळ आहे असेही ध्यान करावे.

त्रिकोणं स्वस्थिकैर्युक्तं ज्वालामा लानलं स्मरेत् । भिन्नाञ्जननिभाकारं स्ववृत्तं बिन्दुभूषितम् ॥ १,१९७.

त्रिकोणात स्वस्तिकांची चिन्हे असलेले, ज्वाळांनी भरलेले, तुटलेल्या काजळासारखे काळे, गोल आणि बिंदूने सुशोभित असे ध्यान करावे.

क्षीरोर्मिसदृशाकारं शुद्धस्फटिकवर्चसम् । प्लावयन्तं जगत्सर्वं व्योमामृतमनुंस्मरेत् ॥ १,१९७.

आकाशाला दूधाच्या लाटेसारखे, शुद्ध स्फटिकासारखे तेजस्वी, संपूर्ण जगात पसरलेले आणि अमृतमय असे ध्यानात घ्यावे.

वासुकिः शङ्खपालश्च स्थितौ पार्थिवमण्डले । कर्कोटः पद्मनाभश्च वारुणे तौ व्यवस्थितौ ॥ १,१९७.

वसुकि आणि शंखपाल हे पृथ्वीच्या मंडळात स्थिर आहेत; कर्कोटक आणि पद्मनाभ हे जलमंडळात स्थिर आहेत.

आग्नेये चापि कुलिकस्तक्षश्चैव महाब्जकौ । वायुमण्डलसंस्थौ च पञ्च भूतानि विन्यसेत् ॥ १,१९७.

अग्नीच्या मंडळात कुलिक आणि तक्षक हे दोन महानाग आहेत; वायुमंडळात पाचही भूतांची स्थापना करावी.

अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तमनुलोमविलोमतः । पर्वसन्धिषु च न्यस्या जया च विजया तथा ॥ १,१९७.

अंगठ्यापासून ते लहान बोटापर्यंत, पुढे आणि उलट दोन्ही क्रमाने, आणि बोटांच्या सांध्यांवर जय आणि विजय यांचा न्यास करावा.

आस्यादिस्वपुरस्थाने न्यस्याच्छिवपडङ्गकम् । कनिष्ठादौ हृदादौ च शिखायां करयोर्न्यसेत् ॥ १,१९७.

मुख आणि इतर शरीराच्या ठिकाणी शिवाचे अक्षर न्यासावे; लहान बोट, हृदय, शिखा आणि हात यावरही न्यास करावा.

व्यापकन्तु तत्वपूर्वं क्रमादङ्गुलिपर्वसु । भूतानाञ्च पुनर्न्यासः शिवाङ्गानि तथैव च ॥ १,१९७.

सर्वव्यापी मंत्र, तत्त्वांनुसार, बोटांच्या सांध्यांवर एकामागोमाग एक न्यासावा; पुन्हा भूतांचा आणि शिवाच्या अंगांचा न्यास करावा.

प्रणवादिनमश्चान्ते नाम्नैव च समन्वितः । सर्वमन्त्रेषु कथितो विधिः स्थापनपूजने ॥ १,१९७.

शेवटी, प्रणव आणि इतर अक्षरांनी सुरू होणारे नाव आणि स्वतःचे नाव यासह, सर्व मंत्रांच्या स्थापनेच्या आणि पूजेच्या विधीत ही पद्धत सांगितली आहे.

आद्याक्षरं तन्नाम्नश्च मन्त्रोऽयं परिकीर्तितः । अष्टानां नागजातीनां मन्त्रः सान्निध्यकारकः ॥ १,१९७.

त्या नावाचा पहिला अक्षर हा मंत्र आहे असे सांगितले आहे; हा मंत्र आठ नागजातींना साक्षात आणतो.

ओं स्वाहा क्रमशश्चैव पञ्चभूतपुरोगतम् । एष साक्षाद्भवेत्तार्क्ष्यः सर्वकर्मप्रसाधकः ॥ १,१९७.

'ॐ स्वाहा' आणि पाचही भूतांच्या आधी, हा मंत्र प्रत्यक्ष प्रकट होतो, हे तार्क्ष्य, सर्व कर्मे सिद्ध करणारा आहे.

करन्यासं स्वरैः कृत्वा शरीरे तु पुनर्न्यसेत् । ज्वलन्तं चिन्तयेत्प्राणमात्मसंशुद्धिकारकम् ॥ १,१९७.

स्वरांनी करन्यास केल्यावर, पुन्हा शरीरावर न्यास करावा; प्राण तेजस्वी आहे आणि आत्म्याचे शुद्धीकरण करणारा आहे असे ध्यान करावे.

बीजन्तु चिन्तयेत्पश्चाद्वर्षान्तममृतात्मकम् । एवञ्चाप्यायनं कृत्वा मूर्ध्नि सञ्चिन्त्य चात्मनः ॥ १,१९७.

नंतर, बीज अक्षराचे, वर्षभर अमृतमय स्वरूपाचे ध्यान करावे; असे भरून, ते आपल्या डोक्यावर ध्यानात घ्यावे.

पृथिवीं पादयोर्दद्यात्तप्तकाञ्चनसप्रभाम् । अशेषभुवनाकीर्णां लोकपालसमन्विताम् ॥ १,१९७.

पायांवर पृथ्वी ठेवावी, ती तापलेल्या सोन्यासारखी तेजस्वी आहे, सर्व लोकांनी भरलेली आणि दिशांचे रक्षक तिच्यासोबत आहेत.

एतां भगवतीं पृथ्वीं स्वदेहे विन्यसेद्बुधः । श्यामवर्णमयं ध्यायेत्पृथिवीद्विगुणं भवेत् ॥ १,१९७.

ज्ञानी माणसाने ही भगवती पृथ्वी आपल्या शरीरात स्थापित करावी; ती काळसर रंगाची म्हणून ध्यान करावी आणि त्यामुळे पृथ्वीचे सामर्थ्य दुप्पट होते.

ज्वालामालाकुलं दीप्तमाब्रह्मभुवनान्तकम् । नाभिग्रीवान्तरे न्यस्य त्रिकोणं मण्डलं रवेः ॥ १,१९७.

नाभीपासून गळ्यापर्यंतच्या जागेत, ज्वाळांच्या माळेने वेढलेले, तेजस्वी, ब्रह्मलोकापर्यंत सगळ्या लोकांचा संहार करू शकणारे, त्रिकोणी सूर्यमंडल ठेवावे.

भिन्नाञ्जननिभाकारं निखिलं व्याप्य संस्थितम् । आत्ममूर्तिस्थितं ध्यायेद्वायव्यं तीक्ष्णमण्डलम् ॥ १,१९७.

फाटलेल्या काजळासारखा रंग असलेले, सर्वत्र पसरलेले, आत्मरूपात स्थित असलेले, वायूशी संबंधित तीक्ष्ण मंडल ध्यानात घ्यावे.