गरुडपुराणम्

नमो नारायणायेति विपर्यासमथापि च । करन्यासं ततः कुर्याद्द्वादक्षरविद्यया ॥ १,१९६.

‘नमो नारायणाय’ असे म्हणून, उलट क्रमानेही, द्वादशाक्षरी मंत्राने हातांवर न्यास करावा.

प्रणवादियकारान्तमङ्गुल्यं गुष्ठपर्वसु । न्यसेद्धृदय ओङ्कारं मनुं मूर्ध्नि समस्तकम् ॥ १,१९६.

प्रणवापासून 'य' पर्यंतची अक्षरे अंगठ्याच्या सांध्यांवर ठेवावीत. 'ॐ' हे हृदयात आणि मंत्र संपूर्ण डोक्यावर स्थापन करावे.

ओङ्कारन्तु भ्रुवोर्मध्ये शिकानेत्रादिमूर्धतः । ओं विष्णवे इति इमं मन्त्रन्यासमुदीरयेत् ॥ १,१९६.

'ॐ' हे भुवयांच्या मध्ये, शिखा, नेत्रे आणि डोक्याच्या टोकावर ठेवावे. 'ॐ विष्णवे' हा मंत्र न्यास म्हणून म्हणावा.

आत्मानं परमं ध्यायेच्छेषं यच्छक्तिभिर्युतम् । मम रक्षां हरिः कुर्यान्मत्स्यमूर्तिर्जलेऽवतु ॥ १,१९६.

सर्व शक्तींनी युक्त असा परमात्मा मनात ध्यान करावा. हरि माझी रक्षा करो, जलात मत्स्य रूपाने मला वाचवो.

त्रिविक्रमस्तथाकाशे स्थले रक्षतु वामनः । अटव्यां नरसिंहस्तु रामो रक्षतु पर्वते ॥ १,१९६.

आकाशात त्रिविक्रम, भूमीवर वामन, अरण्यात नरसिंह आणि पर्वतावर राम माझी रक्षा करो.

भूमौ रक्षतु वाराहौ व्योम्नि नारायणोऽवतु । कर्मबन्धाच्च कपिलो दत्तो रोगाच्च रक्षतु ॥ १,१९६.

पृथ्वीवर वाराह, आकाशात नारायण रक्षा करो. कपिल कर्मबंधनातून मुक्त करो, दत्तात्रेय रोगांपासून वाचवो.

हयग्रीवो देवताभ्यः कुमारो मकरध्वजात् । नारदोऽन्यार्चनाद्देवः कूर्मो वै नैरृते सदा ॥ १,१९६.

हयग्रीव देवतांपासून, कुमार मदनापासून, नारद इतर पूजा-विधींमधून, आणि कूर्म नेहमी नैऋत्य दिशेत रक्षा करो.

धन्वन्तीरश्चापथ्याच्च नागः क्रोधवशात्किल । यज्ञो रोगात्समस्ताच्च व्यासोऽज्ञानाच्च रक्षतु ॥ १,१९६.

धन्वंतरी अपथ्यापासून, नाग क्रोधापासून, यज्ञ रोग व सर्व संकटांपासून, आणि व्यास अज्ञानापासून रक्षा करो.

बुद्धः पाषण्डसंघातात्कल्की रक्षतु कल्मषात् । पायान्मध्यन्दिने विष्णुः प्रातर्नारायणोऽवतु ॥ १,१९६.

बुद्ध पाषंड्यांच्या समूहांपासून, कल्की पापापासून रक्षा करो. मध्यान्ही विष्णू, सकाळी नारायण माझी रक्षा करो.

मधुहा चापराह्ने च सायं रक्षतु माधवः । हृषीकेशः प्रदोषेऽव्यात्प्रत्यूषेऽव्याज्जनार्दनः ॥ १,१९६.

अपहरणेला मधुसूदन, संध्याकाळी माधव, प्रदोषकाळी हृषीकेश आणि प्रातःकाळी जनार्दन रक्षा करो.

श्रीधरोऽव्यादर्धरात्रे पद्मनाभो निशीथके । चक्रकौमोदकीबाणा घ्नन्तु शत्रूंश्च राक्षसान् ॥ १,१९६.

अर्ध्या रात्री श्रीधर, रात्रीच्या मध्यभागी पद्मनाभ रक्षा करो. चक्र, कौमुदकी आणि बाण शत्रू व राक्षसांचा नाश करो.

शङ्खः पद्मं च शत्रुभ्यः शार्ङ्गं वै गरुडस्तथा । बुद्धीन्द्रियमनः प्राणान्पान्तु पार्श्वविभूषणः ॥ १,१९६.

शंख व पद्म शत्रूंपासून, शार्ङ्ग धनुष्य व गरुड देखील रक्षा करो. बाजूच्या अलंकारांनी बुद्धी, इंद्रिये, मन व प्राण यांचे रक्षण व्हावे.

शेषः सर्पस्वरूपश्च सदा सर्वत्र पातु माम् । विदिक्षु दिक्षु च सदा नारसिंहश्च रक्षतु ॥ १,१९६.

सर्पस्वरूप शेष नेहमी सर्वत्र माझे रक्षण करो. सर्व दिशांना व उपदिशांना नरसिंह रक्षा करो.

एतद्धारयमाणश्च यं यं पश्यति चक्षुषा । स वशी स्याद्विपाप्मा च रोगमुक्तो दिवं व्रजेत् ॥ १,१९६.

जो हे धारण करतो, त्याने डोळ्यांनी जे काही पाहिले तरी तो सर्वांवर प्रभुत्व मिळवतो, पाप व रोगांपासून मुक्त होतो आणि स्वर्गाला जातो.

thumb|पञ्चमहाभूतानि धन्वन्तरिरुवाच । गारुडं संप्रवक्ष्यामि गरुडेन ह्युदीरितम् । कश्यपाय सुमित्रेण विषहृद्येन गारुडः ॥ १,१९७.

धन्वंतरी म्हणाले: मी गारुड शास्त्र सांगतो, जे गरुडाने कश्यप, सुमित्र आणि विषनाशक गरुड यांना सांगितले.

पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेवच । क्षित्यादिष्वेव वर्गाश्च ह्येते वै मण्डलाधिपाः ॥ १,१९७.

पृथ्वी, पाणी, तेज, वायु आणि आकाश ही पंचमहाभूत आहेत. त्यात विविध वर्ग असून, हेच त्या मंडळांचे अधिपती आहेत.

पञ्चतत्त्वे स्थिता देवाः प्राप्यन्ते विष्णुसेवकैः । दीर्घस्वरविभिन्नाश्च नपुंसकविवर्जिताः ॥ १,१९७.

पंचतत्त्वांत देवता वास करतात आणि त्या विष्णूभक्तांना प्राप्त होतात. त्या दीर्घ स्वरांनी वेगळ्या ओळखल्या जातात आणि नपुंसकलिंगी नसतात.

सषडङ्गः शिवः प्रोक्तो हृच्छिरश्च शिखा क्रमात् । कवचं नेत्रमस्त्रं स्यान्न्यासः स्वस्थलसंस्थितिः ॥ १,१९७.

शिवाला सहा अंगांनी वर्णन केले आहे: हृदय, शिर आणि शिखा याप्रमाणे; कवच, नेत्र आणि अस्त्र, आणि न्यास स्वतःच्या स्थानावर करावा.

सर्वसिद्धिप्रदस्यान्ते कालवह्निर धोऽनिलः । षष्ठस्वरसमायुक्तमर्धेन्दुसंयुतं परम् ॥ १,१९७.

सर्व सिद्धी देणाऱ्याच्या शेवटी काळाग्नी खाली आणि वायू असतो. सहावा स्वर अर्धचंद्रासह आणि श्रेष्ठ असा आहे.

परापरविभिन्नाश्च शिवस्योर्ध्वाध ईरिताः । रेफेणाङ्गेषु सर्वत्र न्यासं कुर्याद्यथाविधि ॥ १,१९७.

शिवांनी सांगितलेल्या वरच्या आणि खालच्या भेदांची, 'र' या अक्षराने चिन्हांकित सर्व अंगांवर योग्य पद्धतीने न्यास करावा.

हृदि पाणितले देहे कर्णे नेत्रे करोति च । जपात्तु सर्वसिद्धिः स्याच्चतुर्वक्त्रसमायुताम् ॥ १,१९७.

हृदयावर, हाताच्या तळव्यांवर, शरीरावर, कानांवर आणि डोळ्यांवर न्यास करावा; मंत्राचा जप केल्याने सर्व सिद्धी प्राप्त होतात आणि त्या ब्रह्मदेवासह मिळतात.

चतुरश्रां सुविस्तारं पीतवर्णान्तु चिन्तयेत् । पृथिवीं चेन्द्रदेवत्यां मध्ये वरुणमण्डलम् ॥ १,१९७.

पृथ्वीला मोठ्या, चौकोनी आणि पिवळ्या रंगाची म्हणून ध्यानात घ्यावे, तिची देवता इंद्र आहे आणि मध्यभागी वरुणाचे मंडळ आहे असे कल्पावे.

मध्ये पद्मं तथायुक्तमर्धचन्द्रं सुशीतलम् । इन्द्रनीलद्युतिं सौम्यमथवाग्नेयमण्डलम् ॥ १,१९७.

मध्यभागी कमळ आहे, त्यावर अर्धचंद्र शोभतो, ते अत्यंत शीतल आहे, निळ्या मणीसारखा तेजस्वी आणि शांत आहे, किंवा ते अग्नीचे मंडळ आहे असेही ध्यान करावे.

त्रिकोणं स्वस्थिकैर्युक्तं ज्वालामा लानलं स्मरेत् । भिन्नाञ्जननिभाकारं स्ववृत्तं बिन्दुभूषितम् ॥ १,१९७.

त्रिकोणात स्वस्तिकांची चिन्हे असलेले, ज्वाळांनी भरलेले, तुटलेल्या काजळासारखे काळे, गोल आणि बिंदूने सुशोभित असे ध्यान करावे.

क्षीरोर्मिसदृशाकारं शुद्धस्फटिकवर्चसम् । प्लावयन्तं जगत्सर्वं व्योमामृतमनुंस्मरेत् ॥ १,१९७.

आकाशाला दूधाच्या लाटेसारखे, शुद्ध स्फटिकासारखे तेजस्वी, संपूर्ण जगात पसरलेले आणि अमृतमय असे ध्यानात घ्यावे.

वासुकिः शङ्खपालश्च स्थितौ पार्थिवमण्डले । कर्कोटः पद्मनाभश्च वारुणे तौ व्यवस्थितौ ॥ १,१९७.

वसुकि आणि शंखपाल हे पृथ्वीच्या मंडळात स्थिर आहेत; कर्कोटक आणि पद्मनाभ हे जलमंडळात स्थिर आहेत.

आग्नेये चापि कुलिकस्तक्षश्चैव महाब्जकौ । वायुमण्डलसंस्थौ च पञ्च भूतानि विन्यसेत् ॥ १,१९७.

अग्नीच्या मंडळात कुलिक आणि तक्षक हे दोन महानाग आहेत; वायुमंडळात पाचही भूतांची स्थापना करावी.

अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तमनुलोमविलोमतः । पर्वसन्धिषु च न्यस्या जया च विजया तथा ॥ १,१९७.

अंगठ्यापासून ते लहान बोटापर्यंत, पुढे आणि उलट दोन्ही क्रमाने, आणि बोटांच्या सांध्यांवर जय आणि विजय यांचा न्यास करावा.

आस्यादिस्वपुरस्थाने न्यस्याच्छिवपडङ्गकम् । कनिष्ठादौ हृदादौ च शिखायां करयोर्न्यसेत् ॥ १,१९७.

मुख आणि इतर शरीराच्या ठिकाणी शिवाचे अक्षर न्यासावे; लहान बोट, हृदय, शिखा आणि हात यावरही न्यास करावा.