गरुडपुराणम्

अयं भगवतो मन्त्रो मन्त्राणां परमो महान् । विख्यातं कवचं गुह्यं सर्पपापप्रणाशनम् । स्वमायाकृतिनिर्माणं कल्पान्तगहनं महत् ॥ १,१९४.

हा भगवंताचा मंत्र सर्व मंत्रांमध्ये श्रेष्ठ आणि महान आहे. प्रसिद्ध आणि गुप्त कवच, सर्पदोष व पापांचा नाश करणारे, स्वतःच्या मायेतून निर्माण झालेले, कल्पाच्या शेवटासारखे अथांग आहे.

श्रीगरुडमहापुराणम् १९५ हरिरुवाच । सल्वकामप्रदां विद्यां सप्तरात्रेण तां शृणु । नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि ॥ १,१९५.

हरी म्हणाले: सात रात्रींमध्ये सर्व इच्छा पूर्ण करणारे हे ज्ञान ऐक. वासुदेव भगवंतास नमस्कार करून, त्याचे ध्यान करतो.

प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नमः सङ्गर्षणाय च । नमो विज्ञानमात्राय परमानन्दमूर्तये ॥ १,१९५.

प्रद्युम्न, अनिरुद्ध आणि संकर्षण यांना नमस्कार. शुद्ध ज्ञानस्वरूप आणि परमानंदमूर्तीला नमस्कार.

आत्मारामाय शान्ताय निवृत्तद्वैतदृष्टये । त्वद्रूपाणि च सर्वाणि तस्मात्तुभ्यं नमो नमः ॥ १,१९५.

स्वतःमध्ये रमणारे, शांत, द्वैताचा अभाव असणाऱ्या तुझ्या सर्व रूपांना, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

हृषीकेशाय महते नमस्तेऽनन्तमूर्तये । यस्मिन्निदं यतश्चैतत्तिष्ठत्यग्रेऽपि जायते ॥ १,१९५.

हृषीकेश, महान आणि अनंत रूप असणाऱ्या तुला नमस्कार. या सृष्टीचे अस्तित्व, उत्पत्ती आणि स्थिती ज्याच्यात आहे, त्या तुला वंदन.

मृन्मयीं वहसि क्षोणीं तस्मै ते ब्रह्मणे नमः । यन्न स्पृशन्ति न विदुः मनोबुद्धीन्द्रियासवः । अन्तर्बहिस्त्वं चरसि व्योमतुल्यं नमाम्यहम् ॥ १,१९५.

मृत्तिकेची ही पृथ्वी पाठीवर वाहणाऱ्या ब्रह्मा तुला नमस्कार. ज्याला मन, बुद्धी, इंद्रिये किंवा प्राण जाणू शकत नाहीत, जो आत-बाहेर आकाशासारखा सर्वत्र आहे, त्याला मी वंदन करतो.

ओं नमो भगवते महापुराषाय महाभूतपतये सकलसत्त्वभाविव्रीडनिकरकमलरेणूत्पलनिभधर्माख्यविद्यया? चरणारविन्दयुगल परमेष्ठिन्नमस्ते । अवाप विद्याधरतां चित्रकेतोश्च विद्यया ॥ १,१९५.

ॐ, भगवंत महापुरुष, महान भूतांचे अधिपती, सर्व सत्त्वांच्या धुळीने ज्या चरणकमळांची पूजा होते, कमळाच्या परागासारख्या स्वभावाचा, प्रसिद्ध ज्ञानरूप असणाऱ्या, त्या परमेठीच्या चरणकमळांना नमस्कार. या विद्येमुळे चित्रकेतूला विद्यााधरपद मिळाले.

श्रीगरुडमहापुराणम् १९६ हरिरुवाच । अवाप जप्त्वा चेन्द्रत्वं विष्णुधर्माख्यविद्यया । सर्वाञ्छत्रून्विनिर्जित्य ताञ्च वक्ष्ये महेश्वर ॥ १,१९६.

हरी म्हणाले: या विष्णुधर्म नावाच्या विद्येचा जप केल्याने, सर्व शत्रूंवर विजय मिळवून इंद्रपद प्राप्त होते. हे मी आता सांगतो, महेश्वरा.

पादयोर्जानुनोरूर्वोरुदरे हृद्यथोरसि । मुखे शिरस्यानुपूर्वमोङ्का रादीनि विन्यसेत् ॥ १,१९६.

पाय, गुडघे, मांडी, पोट, हृदय, छाती, तोंड आणि डोके या सर्वांवर अनुक्रमे ॐपासून सुरू होणारे अक्षर ठेवावेत.

नमो नारायणायेति विपर्यासमथापि च । करन्यासं ततः कुर्याद्द्वादक्षरविद्यया ॥ १,१९६.

‘नमो नारायणाय’ असे म्हणून, उलट क्रमानेही, द्वादशाक्षरी मंत्राने हातांवर न्यास करावा.

प्रणवादियकारान्तमङ्गुल्यं गुष्ठपर्वसु । न्यसेद्धृदय ओङ्कारं मनुं मूर्ध्नि समस्तकम् ॥ १,१९६.

प्रणवापासून 'य' पर्यंतची अक्षरे अंगठ्याच्या सांध्यांवर ठेवावीत. 'ॐ' हे हृदयात आणि मंत्र संपूर्ण डोक्यावर स्थापन करावे.

ओङ्कारन्तु भ्रुवोर्मध्ये शिकानेत्रादिमूर्धतः । ओं विष्णवे इति इमं मन्त्रन्यासमुदीरयेत् ॥ १,१९६.

'ॐ' हे भुवयांच्या मध्ये, शिखा, नेत्रे आणि डोक्याच्या टोकावर ठेवावे. 'ॐ विष्णवे' हा मंत्र न्यास म्हणून म्हणावा.

आत्मानं परमं ध्यायेच्छेषं यच्छक्तिभिर्युतम् । मम रक्षां हरिः कुर्यान्मत्स्यमूर्तिर्जलेऽवतु ॥ १,१९६.

सर्व शक्तींनी युक्त असा परमात्मा मनात ध्यान करावा. हरि माझी रक्षा करो, जलात मत्स्य रूपाने मला वाचवो.

त्रिविक्रमस्तथाकाशे स्थले रक्षतु वामनः । अटव्यां नरसिंहस्तु रामो रक्षतु पर्वते ॥ १,१९६.

आकाशात त्रिविक्रम, भूमीवर वामन, अरण्यात नरसिंह आणि पर्वतावर राम माझी रक्षा करो.

भूमौ रक्षतु वाराहौ व्योम्नि नारायणोऽवतु । कर्मबन्धाच्च कपिलो दत्तो रोगाच्च रक्षतु ॥ १,१९६.

पृथ्वीवर वाराह, आकाशात नारायण रक्षा करो. कपिल कर्मबंधनातून मुक्त करो, दत्तात्रेय रोगांपासून वाचवो.

हयग्रीवो देवताभ्यः कुमारो मकरध्वजात् । नारदोऽन्यार्चनाद्देवः कूर्मो वै नैरृते सदा ॥ १,१९६.

हयग्रीव देवतांपासून, कुमार मदनापासून, नारद इतर पूजा-विधींमधून, आणि कूर्म नेहमी नैऋत्य दिशेत रक्षा करो.

धन्वन्तीरश्चापथ्याच्च नागः क्रोधवशात्किल । यज्ञो रोगात्समस्ताच्च व्यासोऽज्ञानाच्च रक्षतु ॥ १,१९६.

धन्वंतरी अपथ्यापासून, नाग क्रोधापासून, यज्ञ रोग व सर्व संकटांपासून, आणि व्यास अज्ञानापासून रक्षा करो.

बुद्धः पाषण्डसंघातात्कल्की रक्षतु कल्मषात् । पायान्मध्यन्दिने विष्णुः प्रातर्नारायणोऽवतु ॥ १,१९६.

बुद्ध पाषंड्यांच्या समूहांपासून, कल्की पापापासून रक्षा करो. मध्यान्ही विष्णू, सकाळी नारायण माझी रक्षा करो.

मधुहा चापराह्ने च सायं रक्षतु माधवः । हृषीकेशः प्रदोषेऽव्यात्प्रत्यूषेऽव्याज्जनार्दनः ॥ १,१९६.

अपहरणेला मधुसूदन, संध्याकाळी माधव, प्रदोषकाळी हृषीकेश आणि प्रातःकाळी जनार्दन रक्षा करो.

श्रीधरोऽव्यादर्धरात्रे पद्मनाभो निशीथके । चक्रकौमोदकीबाणा घ्नन्तु शत्रूंश्च राक्षसान् ॥ १,१९६.

अर्ध्या रात्री श्रीधर, रात्रीच्या मध्यभागी पद्मनाभ रक्षा करो. चक्र, कौमुदकी आणि बाण शत्रू व राक्षसांचा नाश करो.

शङ्खः पद्मं च शत्रुभ्यः शार्ङ्गं वै गरुडस्तथा । बुद्धीन्द्रियमनः प्राणान्पान्तु पार्श्वविभूषणः ॥ १,१९६.

शंख व पद्म शत्रूंपासून, शार्ङ्ग धनुष्य व गरुड देखील रक्षा करो. बाजूच्या अलंकारांनी बुद्धी, इंद्रिये, मन व प्राण यांचे रक्षण व्हावे.

शेषः सर्पस्वरूपश्च सदा सर्वत्र पातु माम् । विदिक्षु दिक्षु च सदा नारसिंहश्च रक्षतु ॥ १,१९६.

सर्पस्वरूप शेष नेहमी सर्वत्र माझे रक्षण करो. सर्व दिशांना व उपदिशांना नरसिंह रक्षा करो.

एतद्धारयमाणश्च यं यं पश्यति चक्षुषा । स वशी स्याद्विपाप्मा च रोगमुक्तो दिवं व्रजेत् ॥ १,१९६.

जो हे धारण करतो, त्याने डोळ्यांनी जे काही पाहिले तरी तो सर्वांवर प्रभुत्व मिळवतो, पाप व रोगांपासून मुक्त होतो आणि स्वर्गाला जातो.

thumb|पञ्चमहाभूतानि धन्वन्तरिरुवाच । गारुडं संप्रवक्ष्यामि गरुडेन ह्युदीरितम् । कश्यपाय सुमित्रेण विषहृद्येन गारुडः ॥ १,१९७.

धन्वंतरी म्हणाले: मी गारुड शास्त्र सांगतो, जे गरुडाने कश्यप, सुमित्र आणि विषनाशक गरुड यांना सांगितले.

पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेवच । क्षित्यादिष्वेव वर्गाश्च ह्येते वै मण्डलाधिपाः ॥ १,१९७.

पृथ्वी, पाणी, तेज, वायु आणि आकाश ही पंचमहाभूत आहेत. त्यात विविध वर्ग असून, हेच त्या मंडळांचे अधिपती आहेत.

पञ्चतत्त्वे स्थिता देवाः प्राप्यन्ते विष्णुसेवकैः । दीर्घस्वरविभिन्नाश्च नपुंसकविवर्जिताः ॥ १,१९७.

पंचतत्त्वांत देवता वास करतात आणि त्या विष्णूभक्तांना प्राप्त होतात. त्या दीर्घ स्वरांनी वेगळ्या ओळखल्या जातात आणि नपुंसकलिंगी नसतात.

सषडङ्गः शिवः प्रोक्तो हृच्छिरश्च शिखा क्रमात् । कवचं नेत्रमस्त्रं स्यान्न्यासः स्वस्थलसंस्थितिः ॥ १,१९७.

शिवाला सहा अंगांनी वर्णन केले आहे: हृदय, शिर आणि शिखा याप्रमाणे; कवच, नेत्र आणि अस्त्र, आणि न्यास स्वतःच्या स्थानावर करावा.

सर्वसिद्धिप्रदस्यान्ते कालवह्निर धोऽनिलः । षष्ठस्वरसमायुक्तमर्धेन्दुसंयुतं परम् ॥ १,१९७.

सर्व सिद्धी देणाऱ्याच्या शेवटी काळाग्नी खाली आणि वायू असतो. सहावा स्वर अर्धचंद्रासह आणि श्रेष्ठ असा आहे.