गरुडपुराणम्

हंस एषाञ्च विण्मूत्रं मांसं वा रोम शोणितम् । धूपं दद्याज्ज्वरार्तेभ्य उन्मत्तेभ्यश्च शान्तये ॥ १,१९३.

या सर्वांची विष्ठा, मूत्र, मांस, केस किंवा रक्त, धूप म्हणून ताप किंवा वेड लागलेल्यांना दिलं, तर ते शांत होतं.

एतान्यौषधजातानि कथितानि उमापते । निघ्नन्ति ताश्च रोगांश्च वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा ॥ १,१९३.

हे सर्व औषधी द्रव्ये सांगितली आहेत, हे उमापती; ही रोगं तशीच नष्ट करतात जशी इंद्राची वज्राग्नी झाडं उध्वस्त करते.

औषधंभगवान्विष्णुः संस्मृतो रोगनुद्भवेत् । ध्यातोऽर्चितः स्तुतो वापि नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१९३.

भगवान विष्णूंचं औषध म्हणून स्मरण केलं, तर रोग नाहीसे होतात; ध्यान, पूजा किंवा स्तुती केली तरी, दुसरं काही विचारायची गरजच नाही.

श्रीगरुडमहापुराणम् १९४ हरिरुवाच । सर्वव्याधिहरं वक्ष्ये वैष्णवं कवचं शुभम् । येन रक्षा कृता शम्भोर्दैत्यान्क्षपयतः पुरा ॥ १,१९४.

हरि म्हणाले—सर्व रोग दूर करणारे, शुभ वैष्णव कवच मी सांगतो, ज्यामुळे शंभूने पूर्वी दैत्यांचा नाश करताना स्वतःचं रक्षण केलं होतं.

प्रणम्य देवमीशानमजं नित्यमनामयम् । देवं सर्वेश्वरं विष्णुं सर्वव्यापिनमव्ययम् ॥ १,१९४.

देव, ईशान, अजन्मा, नेहमी निरोगी, सर्वांचा स्वामी, सर्वव्यापी, अविनाशी विष्णू—त्यांना वंदन करून,

बध्नाम्यहं प्रतिसरं नमस्कृत्य जनार्दनम् । अमोघाप्रतिमं सर्वं सर्वदुः खनिवारणम् ॥ १,१९४.

मी जनार्दनाला वंदन करून हा रक्षाबंधनाचा दोरा बांधतो, जो कधीही निष्फळ होत नाही, सर्व प्रकारे अद्वितीय आहे आणि सर्व दुःख दूर करतो.

विष्णुर्मामग्रतः पातु कृष्णो रक्षतु पृष्ठतः । हरिर्मे रक्षतु शिरो हृदयञ्च जनार्दनः ॥ १,१९४.

माझ्या पुढे विष्णूने मला守वावे, मागून कृष्णाने रक्षा करावी, माझ्या डोक्याचे रक्षण हरिने करावे आणि हृदयाचे रक्षण जनार्दनाने करावे.

मनो मम हृषीकेशो जिह्वां रक्षतु केशवः । प्रातु नेत्रे वासुदेवः श्रोत्रे सङ्कर्षणो विभुः ॥ १,१९४.

माझ्या मनाचे रक्षण हृषीकेशाने करावे, जीभेचे केशवाने, पहाटे डोळ्यांचे वासुदेवाने आणि कानांचे रक्षण बलवान संकर्षणाने करावे.

प्रद्युम्नः पातु मे घ्राणमनिरुद्धस्तु चर्म च । वनमाली गलस्यान्तं श्रीवत्सो रक्षतामधः ॥ १,१९४.

माझ्या नाकाचे रक्षण प्रद्युम्नाने करावे आणि त्वचेचे अनिरुद्धाने. गळ्याच्या टोकाचे रक्षण वनमाळीने करावे आणि खालील भागाचे श्रीवत्साने करावे.

पार्श्वं रक्षतु मे चक्रं वामं दैत्यनिवारणम् । दक्षिणन्तु गदा देवी सर्वासुरनिवारिणी ॥ १,१९४.

माझ्या डाव्या बाजूचे रक्षण चक्राने करावे, जे दैत्यांना दूर करते, आणि उजव्या बाजूचे रक्षण गदा देवीने करावे, जी सर्व असुरांना परावृत्त करते.

उदरं मुसलं पातु पृष्ठं मे पातु लाङ्गलम् । ऊर्ध्वं रक्षतु मे शार्ङ्गं जङ्घे रक्षतु नन्दकः ॥ १,१९४.

माझ्या पोटाचे रक्षण मूसळाने करावे, पाठीचे लांगळाने, वरचे रक्षण शार्ङ्ग धनुष्याने करावे आणि पायांचे रक्षण नंदकाने करावे.

पार्ष्णो रक्षतु शङ्खश्च पद्मं मे चरणावुभौ । सर्वकार्यार्थसिद्ध्यर्थं पातु मां गरुडः सदा ॥ १,१९४.

माझ्या टाचांचे रक्षण शंखाने करावे आणि दोन्ही पायांचे कमळाने. माझ्या सर्व कार्यसिद्धीसाठी गरुडाने नेहमी माझे रक्षण करावे.

वराहो रक्षतु जले विषमेषु च वामनः । अटव्यां नरसिंहश्च सर्वतः पातु केशवः ॥ १,१९४.

पाण्यात माझे रक्षण वराहाने करावे, कठीण ठिकाणी वामनाने, जंगलात नरसिंहाने आणि सर्व बाजूंनी केशवाने माझे रक्षण करावे.

हिरण्यगर्भो भगवान्हिरण्यं मे प्रयच्छतु । सांख्याचार्यस्तु कपिलो धातुसाम्यं करोतु मे ॥ १,१९४.

भगवान हिरण्यगर्भ मला सोने देवो आणि सांख्याचार्य कपिल माझ्या शरीरातील घटकांचा समतोल साधो.

श्वेतद्वीपनिवासी च श्वेतद्वीपं नयत्वजः । सर्वान्सूदयतां शत्रून्मधुकैटभमर्दनः ॥ १,१९४.

श्वेतद्वीपात राहणारा मला श्वेतद्वीपात घेऊन जावो आणि मधु-कैटभाचा संहार करणारा माझ्या सर्व शत्रूंना नष्ट करो.

सदाकर्षतु विष्णुश्च किल्बिषं मम विग्रहात् । हंसो मत्स्यस्तथा कूर्मः पातु मां सर्वतोदिशम् ॥ १,१९४.

विष्णू नेहमी माझ्या शरीरातील पाप दूर करो. हंस, मत्स्य आणि कूर्म या सर्व दिशांनी माझे रक्षण करो.

त्रिविक्रमस्तु मे देवः सर्वपापानि कृन्ततु । तथा नारायणो देवो बुद्धिं पालयतां मम ॥ १,१९४.

त्रिविक्रम देव माझे सर्व पाप छाटो आणि नारायण देव माझी बुद्धी सुरक्षित ठेवो.

शेषो मे निर्मलं ज्ञानं करोत्वज्ञाननाशनम् । वडवामुखो नाशयतां कल्मषं यत्कृतं मया ॥ १,१९४.

शेष मला निर्मळ ज्ञान देवो, जे अज्ञानाचा नाश करते. वडवामुख माझ्या केलेल्या दोषांचा नाश करो.

पद्भ्यां ददातु परमं सुखं मूर्ध्नि मम प्रभुः । दत्तात्रेयः प्रकुरुतां सपुत्रपशुबान्धवम् ॥ १,१९४.

प्रभू माझ्या पायांना आणि डोक्याला परम सुख देवो. दत्तात्रेय मला पुत्र, पशू आणि नातेवाईक देवो.

सर्वानरीन्नाशयतु रामः परशुना मम । रक्षोघ्नस्तु दशरथिः पातु नित्यं महाभुजः ॥ १,१९४.

राम माझ्या सर्व शत्रूंना परशुने नष्ट करो. दशरथपुत्र, बलवान, राक्षसांचा संहार करणारा, नेहमी माझे रक्षण करो.

शत्रीन्हलेन मे हन्याद्रामो यादवनन्दनः । प्रलम्बकेशिचाणूरपूतनाकंसनाशनः । कृष्णस्य यो बालभावः स मे कामान्प्रयच्छतु ॥ १,१९४.

यादवनंदन राम हलाने माझ्या शत्रूंना ठार करो. जो प्रलंब, केशी, चाणूर, पूतना आणि कंसाचा नाश करणारा आहे, तो कृष्णाच्या बालपणीच्या सर्व इच्छा मला देवो.

अन्धकारतमोघोरं पुरुषं कृष्णषिङ्गलम् । पश्यामि भयसन्त्रस्तः पाशहस्तमिवान्तकम् ॥ १,१९४.

मी काळोख्या अंधाराने भरलेल्या, कृष्णशिंगल नावाच्या भयंकर पुरुषाला पाहतो आणि भीतीने थरथरत, जणू मृत्यूने फास धरला आहे असे दिसते.

ततोऽहं पुण्डरीकाक्षमच्युतं शरणं गतः । धन्योऽहं निर्भयो नित्यं यस्य मे भगवान्हरिः ॥ १,१९४.

म्हणून मी कमळलोचन अच्युताच्या शरण गेलो आहे. मी धन्य आहे आणि कायम निर्भय आहे, कारण भगवंत हरि माझा आहे.

ध्यात्वा नारायणं देवं सर्वोपद्रवनाशनम् । वैष्णवं कवचं बद्ध्वा विचरामि महीतले ॥ १,१९४.

सर्व संकटांचा नाश करणाऱ्या नारायण देवाचे ध्यान करून, वैष्णव कवच धारण करून मी या पृथ्वीवर मुक्तपणे वावरतो.

अप्रधृष्योऽस्मि भूतानां सर्वदेवमयो ह्यहम् । स्मरणाद्देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः ॥ १,१९४.

सर्व जीवांपासून मी अजिंक्य आहे, कारण मी सर्व देवांचा स्वरूप आहे. देवांचा देव, अमाप तेजाचा विष्णू याचे स्मरण केल्यामुळेच हे शक्य झाले आहे.

सिद्धिर्भवतु मे नित्यं यथामन्त्रमुदाहृतम् । यो मां पश्यति चक्षुर्भ्यां यञ्चः पश्यामि चक्षुषा । सर्वेषां पापदुष्टानां विष्णुर्बध्नातु चक्षुषी ॥ १,१९४.

मंत्र जसा उच्चारला तशी मला नेहमी यश मिळो. जो कोणी मला डोळ्यांनी पाहतो किंवा मी ज्याला पाहतो, त्या सर्व पापी आणि दुष्ट लोकांचे डोळे विष्णूने बांधून टाकावेत.

वासुदेवस्य यच्चक्रं तस्य चक्रस्य ये त्वराः । ते हि च्छिन्दन्तु पापान्मे मम हिंसन्तु हिंसकान् ॥ १,१९४.

वासुदेवाच्या चक्राच्या कडा माझ्या सर्व पापांना छाटून टाकोत आणि जे मला इजा करतात त्यांना नष्ट करोत.

राक्षसेषु पिशाचेषु कान्तारेष्वटवीषु च । विवादे राजमार्गेषु द्यूतेषु कलहेषु च ॥ १,१९४.

राक्षस, पिशाच्च, जंगल, अरण्य, वादविवाद, राजमार्ग, जुगार किंवा भांडण यांसारख्या प्रसंगी—

नदीसन्तारणे घोरे संप्राप्ते प्राणसंशये । अग्निचौरनिपातेषु सर्वग्रहनिवारणे ॥ १,१९४.

भयंकर नदी ओलांडताना, प्राणांना धोका असताना, आगीमध्ये, चोरांच्या हल्ल्यात किंवा सर्व ग्रहदोष टाळण्यासाठी—