गरुडपुराणम्

अपस्मारविषोन्मादशोषालक्ष्मीज्वरापहम् । भूतेभ्यश्चभयं हन्ति राजद्वारेषु योजनात् ॥ १,१९३.

हे औषध अपस्मार, विषबाधा, वेड, क्षय, दरिद्र्य, ताप दूर करतं; राजवाड्याच्या दाराशी ठेवलं तर भूतांचा भयंही नाहीसं होतं.

निम्बं कुष्ठं हरिद्रे द्वे शिग्रु सर्षपजं तथा । देवदारु पटोलञ्च धान्यं तक्रेण घर्षितम् ॥ १,१९३.

नीम, कुष्ट, दोन प्रकारच्या हळदी, शिग्रू, मोहरी, देवदारू, पटोळ आणि धान्य, हे सगळं ताकात वाटावं—

देहं तैलाक्त गात्रं वै नयेदुद्वर्तनेन च । पामाः कुष्ठानि नश्येयुः कण्डूं हन्ति च निश्चितम् ॥ १,१९३.

शरीराला तेल लावून हे मिश्रण अंगाला चोळलं, तर पामा, कुष्ठरोग आणि खाज पूर्णपणे नष्ट होतात.

सामुद्रं सैन्धवं क्षारो राजिका लवणं विडम् । कटुलोहरजश्चैवं त्रिवृत्सूरणकं समम् । दधिगोमूत्रपयसा मन्दपावकपाचितम् ॥ १,१९३.

सामुद्रिक मीठ, सैंधव, क्षार, राई, साधं मीठ, विड, लोखंडाचा गंज, त्रिवृत, सूरण—हे सगळं दही, गायीचं मूत्र आणि दूध यांच्यात मंद आचेवर शिजवावं—

बलाग्निवर्धकं चूर्णं पिबेदुष्णेन वारिणा । जीर्णेऽजीर्णे तु भुञ्जति मांस्यादिघृतमुत्तमम् ॥ १,१९३.

हे चूर्ण ताकद आणि पचनशक्ती वाढवतं; ते कोमट पाण्यात घ्यावं. पचन झालं असो वा नसो, उत्तम मांस आणि तूप खाता येतं.

नाभिशूलं मूत्रशूलं गुल्मप्लीहभवञ्च यत् । सर्वशूलहरं चूर्णं जठरानलदीपनम् । परिणामसमुत्थस्य शूलस्य च हितं परम् ॥ १,१९३.

हे चूर्ण नाभी, मूत्रमार्ग, गाठी, प्लीहा यांचं दुखणं दूर करतं; पचनशक्ती वाढवतं आणि अपचनामुळे होणाऱ्या वेदना यावर फारच उपयुक्त आहे.

अभयामलकं द्राक्षा पिप्पली कण्टकारिका । शृङ्गी पुनर्नवा शुण्ठी जग्धा कासं निहन्ति वै ॥ १,१९३.

हरितकी, आवळा, द्राक्ष, पिंपळी, कंटकारी, शृंगी, पुनर्नवा आणि सुंठ—हे खाल्लं की खोकला नक्कीच बरा होतो.

अभयामलकं द्राक्षा पाठा चैव विभीतकम् । शर्कराया समं चैव जग्धं ज्वरहरं भवेत् ॥ १,१९३.

हरितकी, आवळा, द्राक्ष, पाठा, विभीतक आणि साखर समप्रमाणात घेऊन खाल्लं, तर तापावर औषध ठरतं.

त्रिफला बदरं द्राक्षा पिप्पली च विरेककृत् । हरीतकी सोष्णानीरलवणञ्च विरेककृत् ॥ १,१९३.

त्रिफळा, बोर, द्राक्ष आणि पिंपळी हे रेचक आहेत; हरितकी कोमट पाणी आणि मीठासोबत घेतली तरी रेचक गुण मिळतो.

कूर्ममत्स्याश्वमहिषगोशृगालाश्च वानराः । विडालबर्हिकाकाश्च वराहोलूककुक्कुटाः ॥ १,१९३.

कासव, मासा, घोडा, म्हैस, गाय, कोल्हा, माकड, मांजर, मोर, कावळा, रानडुक्कर, घुबड आणि कोंबडा—

हंस एषाञ्च विण्मूत्रं मांसं वा रोम शोणितम् । धूपं दद्याज्ज्वरार्तेभ्य उन्मत्तेभ्यश्च शान्तये ॥ १,१९३.

या सर्वांची विष्ठा, मूत्र, मांस, केस किंवा रक्त, धूप म्हणून ताप किंवा वेड लागलेल्यांना दिलं, तर ते शांत होतं.

एतान्यौषधजातानि कथितानि उमापते । निघ्नन्ति ताश्च रोगांश्च वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा ॥ १,१९३.

हे सर्व औषधी द्रव्ये सांगितली आहेत, हे उमापती; ही रोगं तशीच नष्ट करतात जशी इंद्राची वज्राग्नी झाडं उध्वस्त करते.

औषधंभगवान्विष्णुः संस्मृतो रोगनुद्भवेत् । ध्यातोऽर्चितः स्तुतो वापि नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१९३.

भगवान विष्णूंचं औषध म्हणून स्मरण केलं, तर रोग नाहीसे होतात; ध्यान, पूजा किंवा स्तुती केली तरी, दुसरं काही विचारायची गरजच नाही.

श्रीगरुडमहापुराणम् १९४ हरिरुवाच । सर्वव्याधिहरं वक्ष्ये वैष्णवं कवचं शुभम् । येन रक्षा कृता शम्भोर्दैत्यान्क्षपयतः पुरा ॥ १,१९४.

हरि म्हणाले—सर्व रोग दूर करणारे, शुभ वैष्णव कवच मी सांगतो, ज्यामुळे शंभूने पूर्वी दैत्यांचा नाश करताना स्वतःचं रक्षण केलं होतं.

प्रणम्य देवमीशानमजं नित्यमनामयम् । देवं सर्वेश्वरं विष्णुं सर्वव्यापिनमव्ययम् ॥ १,१९४.

देव, ईशान, अजन्मा, नेहमी निरोगी, सर्वांचा स्वामी, सर्वव्यापी, अविनाशी विष्णू—त्यांना वंदन करून,

बध्नाम्यहं प्रतिसरं नमस्कृत्य जनार्दनम् । अमोघाप्रतिमं सर्वं सर्वदुः खनिवारणम् ॥ १,१९४.

मी जनार्दनाला वंदन करून हा रक्षाबंधनाचा दोरा बांधतो, जो कधीही निष्फळ होत नाही, सर्व प्रकारे अद्वितीय आहे आणि सर्व दुःख दूर करतो.

विष्णुर्मामग्रतः पातु कृष्णो रक्षतु पृष्ठतः । हरिर्मे रक्षतु शिरो हृदयञ्च जनार्दनः ॥ १,१९४.

माझ्या पुढे विष्णूने मला守वावे, मागून कृष्णाने रक्षा करावी, माझ्या डोक्याचे रक्षण हरिने करावे आणि हृदयाचे रक्षण जनार्दनाने करावे.

मनो मम हृषीकेशो जिह्वां रक्षतु केशवः । प्रातु नेत्रे वासुदेवः श्रोत्रे सङ्कर्षणो विभुः ॥ १,१९४.

माझ्या मनाचे रक्षण हृषीकेशाने करावे, जीभेचे केशवाने, पहाटे डोळ्यांचे वासुदेवाने आणि कानांचे रक्षण बलवान संकर्षणाने करावे.

प्रद्युम्नः पातु मे घ्राणमनिरुद्धस्तु चर्म च । वनमाली गलस्यान्तं श्रीवत्सो रक्षतामधः ॥ १,१९४.

माझ्या नाकाचे रक्षण प्रद्युम्नाने करावे आणि त्वचेचे अनिरुद्धाने. गळ्याच्या टोकाचे रक्षण वनमाळीने करावे आणि खालील भागाचे श्रीवत्साने करावे.

पार्श्वं रक्षतु मे चक्रं वामं दैत्यनिवारणम् । दक्षिणन्तु गदा देवी सर्वासुरनिवारिणी ॥ १,१९४.

माझ्या डाव्या बाजूचे रक्षण चक्राने करावे, जे दैत्यांना दूर करते, आणि उजव्या बाजूचे रक्षण गदा देवीने करावे, जी सर्व असुरांना परावृत्त करते.

उदरं मुसलं पातु पृष्ठं मे पातु लाङ्गलम् । ऊर्ध्वं रक्षतु मे शार्ङ्गं जङ्घे रक्षतु नन्दकः ॥ १,१९४.

माझ्या पोटाचे रक्षण मूसळाने करावे, पाठीचे लांगळाने, वरचे रक्षण शार्ङ्ग धनुष्याने करावे आणि पायांचे रक्षण नंदकाने करावे.

पार्ष्णो रक्षतु शङ्खश्च पद्मं मे चरणावुभौ । सर्वकार्यार्थसिद्ध्यर्थं पातु मां गरुडः सदा ॥ १,१९४.

माझ्या टाचांचे रक्षण शंखाने करावे आणि दोन्ही पायांचे कमळाने. माझ्या सर्व कार्यसिद्धीसाठी गरुडाने नेहमी माझे रक्षण करावे.

वराहो रक्षतु जले विषमेषु च वामनः । अटव्यां नरसिंहश्च सर्वतः पातु केशवः ॥ १,१९४.

पाण्यात माझे रक्षण वराहाने करावे, कठीण ठिकाणी वामनाने, जंगलात नरसिंहाने आणि सर्व बाजूंनी केशवाने माझे रक्षण करावे.

हिरण्यगर्भो भगवान्हिरण्यं मे प्रयच्छतु । सांख्याचार्यस्तु कपिलो धातुसाम्यं करोतु मे ॥ १,१९४.

भगवान हिरण्यगर्भ मला सोने देवो आणि सांख्याचार्य कपिल माझ्या शरीरातील घटकांचा समतोल साधो.

श्वेतद्वीपनिवासी च श्वेतद्वीपं नयत्वजः । सर्वान्सूदयतां शत्रून्मधुकैटभमर्दनः ॥ १,१९४.

श्वेतद्वीपात राहणारा मला श्वेतद्वीपात घेऊन जावो आणि मधु-कैटभाचा संहार करणारा माझ्या सर्व शत्रूंना नष्ट करो.

सदाकर्षतु विष्णुश्च किल्बिषं मम विग्रहात् । हंसो मत्स्यस्तथा कूर्मः पातु मां सर्वतोदिशम् ॥ १,१९४.

विष्णू नेहमी माझ्या शरीरातील पाप दूर करो. हंस, मत्स्य आणि कूर्म या सर्व दिशांनी माझे रक्षण करो.

त्रिविक्रमस्तु मे देवः सर्वपापानि कृन्ततु । तथा नारायणो देवो बुद्धिं पालयतां मम ॥ १,१९४.

त्रिविक्रम देव माझे सर्व पाप छाटो आणि नारायण देव माझी बुद्धी सुरक्षित ठेवो.

शेषो मे निर्मलं ज्ञानं करोत्वज्ञाननाशनम् । वडवामुखो नाशयतां कल्मषं यत्कृतं मया ॥ १,१९४.

शेष मला निर्मळ ज्ञान देवो, जे अज्ञानाचा नाश करते. वडवामुख माझ्या केलेल्या दोषांचा नाश करो.

पद्भ्यां ददातु परमं सुखं मूर्ध्नि मम प्रभुः । दत्तात्रेयः प्रकुरुतां सपुत्रपशुबान्धवम् ॥ १,१९४.

प्रभू माझ्या पायांना आणि डोक्याला परम सुख देवो. दत्तात्रेय मला पुत्र, पशू आणि नातेवाईक देवो.