गरुडपुराणम्

पलाशस्य च बीजानि श्रावणे वितुषाणि च । गृहीत्वा नवनीतेन तेषां चूर्णं च भक्षयेत् ॥ १,१८७.

श्रावण महिन्यात पलाशाच्या बिया आणि वितुष धान्य घेऊन, त्यांचे चूर्ण ताज्या लोण्यासोबत खावे.

कर्षार्धमेकं सेवेत नत्वा नित्यं हरिं प्रभुम् । पुराणषष्टिधान्यस्य पथ्यमम्बु पिबन्हर । जीवेद्वर्षसहस्राणि वलीपलितवर्जितः ॥ १,१८७.

दररोज अर्धा किंवा एक कर्ष प्रमाण घेऊन, नेहमी श्रीहरीला वंदन करावे; जुने आणि साठ धान्यांचे पथ्य अन्न खावे, पाणी प्यावे, म्हणजे हजार वर्षे सुरकुत्या आणि पांढरे केस न येता आयुष्य लाभते.

भृङ्गराजस्य वै मूलं पुष्यर्क्षे तु समाहृतम् । विधाय तस्य चूर्णं वै ससौवीरञ्च भक्षयेतं ॥ १,१८७.

पुष्य नक्षत्रात आणलेली भृंगराजाची मुळे, त्याचे चूर्ण करून सौवीरासोबत घ्यावे.

मासमात्रप्रयोगेण वलीपलितवर्जितः । शतानि पञ्च जीवेच्च नरो नागबलो भवेत् । भवेच्छ्रुतिधरो रुद्र पुष्यर्क्षे चैव भक्षणात् ॥ १,१८७.

फक्त एक महिना हे घेतल्याने माणूस सुरकुत्या आणि पांढऱ्या केसांपासून मुक्त होतो, पाचशे वर्षे जगतो, हत्तीइतकी ताकद मिळते आणि पुष्य नक्षत्रात हे खाल्ल्यास विद्वत्ता येते, हे रुद्र.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८८ हरिरुवाच । निर्व्रणः स्यात्पूयंहीनो प्रहारो घृपूरितः । अपामार्गस्य वै मूलं हस्ताभ्याञ्च विमर्दितम् । तद्रसेन प्रहारस्य रक्तस्त्रावो न पूरणात् ॥ १,१८८.

श्रीहरी म्हणाले: जखमांमध्ये तुप भरल्याने ती भरून येते, पू राहत नाही. अपामार्गाच्या मुळाचा रस हाताने चोळून जखमेवर लावल्यास रक्तस्त्राव थांबतो आणि पू होत नाही.

रुद्र लाङ्गलिकामूलं चेक्षुदर्भस्तथैव च । तेन व्रणमुखं लिप्तं शल्यं निः स रति व्रणात् । चिरकालप्रविष्टोऽपि तेन मार्गेण शङ्कर ॥ १,१८८.

शंकरा, रुद्रलांगलीचे मूळ आणि कुशा गवत, हे जखमेवर लावल्यास, जखमेत कितीही जुना काटा किंवा परका पदार्थ असला तरी बाहेर पडतो.

बालमूलं मेषशृङ्गीमूलं वा वारिघर्षितम् । तेन लिप्तं चिरं जातं व्रणं नाड्याः प्रशाम्यति ॥ १,१८८.

बालमूळ किंवा मेंढ्याच्या शिंगाचे मूळ पाण्यात चोळून जखमेवर लावल्यास, जुनी नाडीची जखम बरी होते.

जग्धं माहिषपध्ना च युक्तं कोद्रवभक्तकम् । हिङ्गुमूलस्य वै चूर्णं दत्तं नाडीव्रणापहम् ॥ १,१८८.

हिंगाच्या मुळाचा चूर्ण, म्हशीच्या दह्यात आणि कोद्रवाच्या भातासोबत दिल्यास, नाडीच्या जखमा बऱ्या होतात.

ब्रह्मयष्टिफलं पिष्टं वारिणा तेनलेपितम् । तेन घृष्टं रक्तदोषः प्रणश्यति न संशयः ॥ १,१८८.

ब्रह्मयष्टीचे फळ पाण्यात वाटून लावल्यास, रक्तदोष निःसंशय नष्ट होतो.

यवभस्म विडङ्गञ्च गन्धपाषाणमेव च । शुण्ठिरेषाञ्चैव चूर्णं भ्वितं रुधिरेणवै ॥ १,१८८.

यवाची राख, विडंग, गंधपाषाण आणि सुंठ, यांचे चूर्ण रक्तात मिसळून लावावे.

कृकलासस्य तल्लिप्तं विद्रधिं नाशयेच्छिव । सौभाञ्जनस्य बीजानि त्वतसीमसिना सह ॥ १,१८८.

हे चूर्ण जखमेवर लावल्यास फोड नाहीसे होतात; सौभाग्यजनाच्या बिया अतसी आणि चिचिंगी बरोबर घ्याव्यात.

सौरसर्षपयुक्तानि सर्वाण्येतानि शङ्कर । पिष्टान्यनम्लतक्रेण ग्रन्थिकं नाशयेद्धि वै ॥ १,१८८.

शंकरा, या सर्व औषधींना गायीच्या लघवीत आणि मोहरीच्या दाण्यांत मिसळून, बारीक वाटून, पोटरीवर लावल्यास गाठी पूर्णपणे नाहीशा होतात.

श्वेतापराजितामूलं पिष्टं तण्डुलवारिणा । तेन नस्यप्रदानात्स्याद्भूतवृन्दस्य विद्रवः ॥ १,१८८.

श्वेत अपराजितेचे मूळ तांदळाच्या पाण्यात वाटून, ते नाकात घातल्यास भुते दूर पळतात.

अगस्त्यपुष्पनस्यं वै समरीचं तु शूलहृत् । भुजङ्गचर्म वै हिङ्गु निम्बपत्रं तथा यवाः । गौरसर्षम एभिः स्याल्लेपो भूतहरः शिव ॥ १,१८८.

अगस्त्याचे फूल, मिरी, सापाची कात, हिंग, निमाची पाने आणि ज्वारी, हे सर्व गायीच्या लघवीत वाटून लेप केल्यास, शंकरा, भुते पळून जातात.

गोरोचना मरीचानि पिप्पली सैन्धवं मधु । अञ्जनं कृतमेभिः स्याद्ग्रहभूतहरं शिव ॥ १,१८८.

गायीची हळद, मिरी, पिंपळी, सैंधव मीठ, मध आणि अंजन यांचा लेप केल्यास, शंकरा, ग्रह आणि भुते यांचे त्रास नाहीसे होतात.

गुग्गुलूलूकपुच्छाभ्यां धूपो ग्रहहरो भवेत् । चातुर्थिकज्वरैर्मुक्तो कृष्णवस्त्रावगुण्ठितः ॥ १,१८८.

गुग्गुळ आणि घुबडाच्या शेपटीचा धूप दिल्यास ग्रहदोष दूर होतो; चौथ्या दिवशीचा ताप गेलेल्याने काळ्या वस्त्रात गुंडाळावे.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८९ हरिरुवाच । श्वेतापराजितापुष्परसेनाक्ष्णोश्च पूरणे । पटलं नाशमायाति नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८९.

श्रीहरी म्हणाले: श्वेत अपराजितेचे मूळ आणि फूल डोळ्यात घातल्यास, डोळ्यांचा आजार नाहीसा होतो; यात शंका नाही.

मूलं गोक्षुरकस्यैव चर्वित्वा नीललोहित । दन्तकीटव्यथा नश्येत्सुरासुरविमर्दन् ॥ १,१८९.

गोक्षुरकाचे मूळ चावल्यास, निळ्या-लाल रंगाच्या प्रभू, दातातील कीड आणि वेदना नाहीशी होते, हे सुरासुरांचा संहार करणारा.

नारी पुष्पादिने पीत्वा गोक्षीरेणोपवासतः । श्वेतार्कस्य तु वै मूलं तस्यास्तद्गुल्मशूलनुत् ॥ १,१८९.

स्त्रीने पुष्पादिनीचे रस गायीच्या दूधात उपवास करून प्यायल्यास आणि श्वेत अर्काचे मूळ घेतल्यास, तिच्या पोटातील गाठ व वेदना कमी होते.

श्वेतार्कपुष्पं विधिना गृहीतं पूर्वमन्त्रितम् । ऋतुशुद्धा च ललना कटौ बद्ध्वा प्रसूयते ॥ १,१८९.

श्वेत अर्काचे फूल विधीपूर्वक, मंत्राने सिद्ध करून, ऋतूनंतर शुद्ध झालेल्या स्त्रीने कमरेला बांधल्यास, तिला संतती होते.

हस्तबद्धं पलाशस्य अपामार्गस्य वा हर । मूलं सर्वज्वरहरं भूतप्रेतादिनुद्भवेत् ॥ १,१८९.

पलाश किंवा अपामार्गाचे मूळ हाताला बांधल्यास, हे हर, सर्व ताप दूर होतात आणि भुते, प्रेतादी त्रास नाहीसे होतात.

पीतं वृश्चिकमूलञ्च प्रातः पर्युषिताम्बुना । सार्धं विनाशयेद्दाहज्वरञ्च परमेश्वर ॥ १,१८९.

वृश्चिकाचे मूळ सकाळी रात्रभर ठेवलेल्या पाण्यात मिसळून प्यायल्यास, परमेश्वरा, ज्वराचा दाह नाहीसा होतो.

शिखायाञ्चैव तद्बद्धं भवेदैकाहिकाहिनुत् । पीतं पर्युषिताद्भिश्च भवेत्सर्वविषापहृत् ॥ १,१८९.

तेच मूळ शिखेत बांधल्यास, एकदिवसीय व द्विदिवसीय ताप दूर होतो; आणि रात्रभर ठेवलेल्या पाण्यात मिसळून प्यायल्यास सर्व विष उतरते.

यस्य लज्जालुकामूलं दीयते च स्वरेतसा । सार्धं स वैरं संयाति पुमान्स्त्री वा न संशयः ॥ १,१८९.

जो कोणी लज्जालुचे मूळ स्वतःच्या वीर्यासह घेतो, तो पुरुष असो वा स्त्री, शत्रूशी मैत्री करतो, यात शंका नाही.

पिष्ट्वा गव्यघृतेनैव पाठामूलं पिबेत्तु यः । सर्वं विषं विनश्येच्च नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८९.

जो कोणी पाट्याचे मूळ गायीच्या तुपात वाटून पितो, त्याचे सर्व विष नाहीसे होते; यात विचार करण्याची गरज नाही.

मूलं पर्युषितोदेन शिरीषस्य यथा तथा । रक्तचित्रकमूलस्य रसस्य भरणाद्धर । कर्णयोः कामलाव्याधिनाशः स्यान्नात्र संशयः ॥ १,१८९.

शिरीषाचे मूळ रात्रभर ठेवलेल्या पाण्यात, तसेच रक्तचित्रकाच्या रसाचे कानात टाकल्यास, कावीळ पूर्णपणे बरी होते, यात शंका नाही.

श्वेतकोकिलाक्षमूलं छागीक्षीरेण संयुतम् । त्रिसप्ताहेन वै पीतं क्षयरोगं क्षयं नयेत् ॥ १,१८९.

श्वेत कोकिळाक्षाचे मूळ शेळीच्या दुधात मिसळून, एकवीस दिवस प्यायल्यास क्षयरोग नाहीसा होतो.

नारिकेलस्य वै पुष्पं छागक्षीरेण संयुतम् । पिबेच्च त्रिविधस्तस्य रक्तवातो विनश्यति ॥ १,१८९.

नारळाचे फूल शेळीच्या दुधात मिसळून तीन वेळा प्यायल्यास, रक्त व वाताचे विकार नाहीसे होतात.

कुर्यात्सुदर्शनामूलं माल्येन सुसमाहृतम् । कण्ठबद्ध त्र्याहिकादिग्रहभूतविनाशनम् ॥ १,१८९.

सुदर्शनाचे मूळ फुलांच्या हारात नीट गोळा करून, गळ्यात बांधल्यास, तीन दिवस किंवा त्याहून अधिक काळ ग्रह-भूतांचे त्रास नाहीसे होतात.