गरुडपुराणम्

रसाञ्जनं हरीतक्याश्चूर्णं तेनैव गुण्ठनात् । नाशयेत्पुरुषो व्याधीन्नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८६.

रसांजन आणि हरितकीचे चूर्ण एकत्र करून लेप लावल्याने सर्व रोग नाहीसे होतात; यात शंका ठेवू नका.

करवीरमूललेपाद्वै लेपात्पूगफलस्य च । पुंव्याधिर्नश्यते रुद्र योगमन्यं वदाम्यहम् ॥ १,१८६.

करवीराचे मूळ किंवा सुपारीच्या फळाचा लेप लावल्याने पुरुषांचे विकार नाहीसे होतात, रुद्रा; मी तुला अजून एक उपाय सांगतो.

दन्तीमूलं हरिद्रा च चित्रकं तस्य लेपनात् । भगन्दरविनाशः स्यादन्यं योगं वदाम्यहम् । जलौकाजग्धरक्तञ्च भगन्दरमुमापते ॥ १,१८६.

दंतीचे मूळ, हळद आणि चित्रक यांचा लेप लावल्याने भगंदर बरे होतो; मी तुला दुसरा उपाय सांगतो — भगंदरावर जळू लावून रक्त काढावे, उमापती.

त्रिफलाजलघृष्टञ्च मार्जारास्थि विलेपितम् । ततो न प्रस्त्रवेद्रक्तं नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८६.

त्रिफळेच्या पाण्यात मांजरीचे हाड घासून लावल्यास भगंदरातून रक्त येणे थांबते; यात काहीच शंका नाही.

हरिद्रानेकवारञ्च स्नुहीक्षीरेण भाविता । वटिकार्ऽशोविनाशाय तल्लेपाद्वृषभध्वज । घोषाफलं सैन्धवञ्च पिष्ट्वा चार्शोहरं परम् ॥ १,१८६.

हळद वारंवार स्नुहीच्या दुधात भिजवून लेप लावल्याने मूळव्याध नाहीशी होते, वृषभध्वज. घोषाचे फळ आणि सैंधव मिठ वाटून लावल्यानेही मूळव्याधीवर उत्तम परिणाम होतो.

गव्याज्यं साधितं पीतं पलाशक्षारवारिणा । त्रिगुणेन त्रिकटुकं अर्शांसि क्षपयेच्छिव ॥ १,१८६.

गायीचे तूप पलाशाच्या क्षाराच्या पाण्यात मिसळून, त्यात तिप्पट त्रिकटू घालून प्यायल्याने मूळव्याध नष्ट होते, शिवा.

बिल्वस्य च फलं दग्धं रक्तार्शः प्रविनाशनम् । जग्धवा कृष्णतिलानेव नवनीतयुतानपि ॥ १,१८६.

बिल्वाचे फळ भाजून घेतल्यास रक्तमूळव्याध बरी होते; तसेच काळे तीळ नवनीतासोबत खाल्ल्यासही फायदा होतो.

शुण्ठीचूर्णं यवक्षारयुक्तं तुल्यगुडान्वितम् । अग्निवृद्धिं करोत्येव प्रत्यूषे वृषभध्वज ॥ १,१८६.

सुंठीचे चूर्ण, जवाच्या क्षारासोबत आणि सारखा गूळ घालून सकाळी घेतल्यास पचनशक्ती वाढते, वृषभध्वज.

शुण्ठ्या च क्वथितं वारि पीतं चाग्निं करोति वै । हरीतकीं सैन्धवञ्च चित्रकं रुद्र पिप्पली ॥ १,१८६.

सुंठ टाकून केलेले काढा प्यायल्याने पचनशक्ती वाढते; हरितकी, सैंधव मिठ, चित्रक आणि पिंपळी, हे रुद्रा—

चूर्णमुष्णोदकेनैषां पीतं चातिक्षुधाकरम् । साज्यं सूकरमांसं वै पीतं चातिक्षुधाकरम् ॥ १,१८६.

ही सर्व औषधी उष्ण पाण्यात मिसळून घेतल्यास भूक खूप वाढते; तसेच तुपात शिजवलेले डुकराचे मांस खाल्ल्यासही भूक फार वाढते.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८७ हरिरुवाच । हस्तिकर्णपलाशस्य पत्राणि? चूर्णयेद्धर । सर्वरोगविनिर्मुक्तं चूर्णं पलशतं शिव ॥ १,१८७.

श्रीहरी म्हणाले — हस्तिकर्णपलाशाची पाने वाटून, शंकरा, शंभर पल वजनाचे चूर्ण तयार केल्यास सर्व रोग दूर होतात.

सक्षीरं भक्षीतं कुर्यात्सप्ताहेन वृषध्वज । नरं श्रुतिधरं रुद्र मृगेन्द्रगतिविक्रमम् ॥ १,१८७.

हे वृषध्वज, हे चूर्ण दुधासोबत सात दिवस खाल्ल्यास मनुष्याला तीक्ष्ण ऐकू येते आणि सिंहासारखी चाल व ताकद मिळते, रुद्रा.

पद्मरागप्रतीकाशंयुक्तं दशशतायुषा । षोडशाब्दाकृतिं रुद्र सततं दुग्धभोजनात् ॥ १,१८७.

पद्मराग मण्यासारखा तेजस्वी, हजार वर्षांचे आयुष्य लाभलेला आणि सोळा वर्षांच्या तरुणासारखा दिसणारा, रुद्रा, सतत दूध घेतल्याने होतो.

मधुसर्पिःसमायुक्तं दुग्धमायुष्करं भवेत् । तज्जग्धं मधुना सार्धं दशवर्ष सहस्रिणम् ॥ १,१८७.

दूधात मध आणि तूप मिसळून प्यायल्याने आयुष्य वाढते. हे दूध मधासोबत घेतल्यास माणसाला दहा हजार वर्षे आयुष्य मिळते.

कुर्यान्नरं श्रुतिधरं प्रमदाजनवल्लभम् । दध्ना नित्यं भक्षितन्तु वज्रदेहकरं भवेत् ॥ १,१८७.

जो माणूस दररोज दही खातो, तो विद्वान बनतो, स्त्रियांमध्ये प्रिय होतो आणि त्याचे शरीर वज्रासारखे कणखर होते.

केशराजिसमायुक्तं नरं वर्षसहस्रिणम् । तच्च काञ्जिकसंयुक्तं नरं कुर्याच्च भक्षितम् ॥ १,१८७.

केशर मिसळलेले अन्न खाल्ल्याने माणसाला हजार वर्षांचे आयुष्य मिळते; आणि तेच अन्न आंबट पाण्यात मिसळून खाल्ले तर ते अधिक लाभदायक ठरते.

शतवर्षं दिव्यदेहं वलीपलितवर्जितम् । जग्धं त्रिफलया क्षौद्रं चक्षुष्मन्तं करोति वै ॥ १,१८७.

त्रिफळा आणि मध एकत्र घेतल्याने शंभर वर्षे दिव्य शरीर मिळते, सुरकुत्या आणि पांढरे केस राहत नाहीत, आणि डोळ्यांची दृष्टी तेजस्वी होते.

अन्धः पश्येत्तु चूर्णस्य साज्यस्यैव तु भक्षणात् । महिषीक्षीरसंयुक्तस्तल्लेपः कृष्णकेशकृत् ॥ १,१८७.

मध आणि तुपाचा चूर्ण खाल्ल्याने अंध माणसालाही दृष्टी येते; हेच चूर्ण म्हशीच्या दुधात मिसळून केसांना लावल्यास केस काळे होतात.

खल्वाटस्य च वै केशा भवन्ति वृषभध्वज । तैलयुक्तेन चूर्णेन वलीपलितनाशनम् ॥ १,१८७.

वृषध्वज, तेलात मिसळलेले हे चूर्ण लावल्याने टक्कल असलेल्या माणसालाही केस येतात; तसेच सुरकुत्या आणि पांढरे केस नाहीसे होतात.

तदुद्वर्तनमात्रेण सर्वरागः प्रमुच्यते । सच्छागक्षीरचूर्णेन दृष्टिः स्यान्मासतोऽञ्जनात् ॥ १,१८७.

फक्त हे चूर्ण अंगाला चोळल्याने सर्व रंगदोष दूर होतात; शेळीच्या दुधाच्या चूर्णाचा अंजन डोळ्यांना लावल्यास महिन्याभरात दृष्टी सुधारते.

पलाशस्य च बीजानि श्रावणे वितुषाणि च । गृहीत्वा नवनीतेन तेषां चूर्णं च भक्षयेत् ॥ १,१८७.

श्रावण महिन्यात पलाशाच्या बिया आणि वितुष धान्य घेऊन, त्यांचे चूर्ण ताज्या लोण्यासोबत खावे.

कर्षार्धमेकं सेवेत नत्वा नित्यं हरिं प्रभुम् । पुराणषष्टिधान्यस्य पथ्यमम्बु पिबन्हर । जीवेद्वर्षसहस्राणि वलीपलितवर्जितः ॥ १,१८७.

दररोज अर्धा किंवा एक कर्ष प्रमाण घेऊन, नेहमी श्रीहरीला वंदन करावे; जुने आणि साठ धान्यांचे पथ्य अन्न खावे, पाणी प्यावे, म्हणजे हजार वर्षे सुरकुत्या आणि पांढरे केस न येता आयुष्य लाभते.

भृङ्गराजस्य वै मूलं पुष्यर्क्षे तु समाहृतम् । विधाय तस्य चूर्णं वै ससौवीरञ्च भक्षयेतं ॥ १,१८७.

पुष्य नक्षत्रात आणलेली भृंगराजाची मुळे, त्याचे चूर्ण करून सौवीरासोबत घ्यावे.

मासमात्रप्रयोगेण वलीपलितवर्जितः । शतानि पञ्च जीवेच्च नरो नागबलो भवेत् । भवेच्छ्रुतिधरो रुद्र पुष्यर्क्षे चैव भक्षणात् ॥ १,१८७.

फक्त एक महिना हे घेतल्याने माणूस सुरकुत्या आणि पांढऱ्या केसांपासून मुक्त होतो, पाचशे वर्षे जगतो, हत्तीइतकी ताकद मिळते आणि पुष्य नक्षत्रात हे खाल्ल्यास विद्वत्ता येते, हे रुद्र.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८८ हरिरुवाच । निर्व्रणः स्यात्पूयंहीनो प्रहारो घृपूरितः । अपामार्गस्य वै मूलं हस्ताभ्याञ्च विमर्दितम् । तद्रसेन प्रहारस्य रक्तस्त्रावो न पूरणात् ॥ १,१८८.

श्रीहरी म्हणाले: जखमांमध्ये तुप भरल्याने ती भरून येते, पू राहत नाही. अपामार्गाच्या मुळाचा रस हाताने चोळून जखमेवर लावल्यास रक्तस्त्राव थांबतो आणि पू होत नाही.

रुद्र लाङ्गलिकामूलं चेक्षुदर्भस्तथैव च । तेन व्रणमुखं लिप्तं शल्यं निः स रति व्रणात् । चिरकालप्रविष्टोऽपि तेन मार्गेण शङ्कर ॥ १,१८८.

शंकरा, रुद्रलांगलीचे मूळ आणि कुशा गवत, हे जखमेवर लावल्यास, जखमेत कितीही जुना काटा किंवा परका पदार्थ असला तरी बाहेर पडतो.

बालमूलं मेषशृङ्गीमूलं वा वारिघर्षितम् । तेन लिप्तं चिरं जातं व्रणं नाड्याः प्रशाम्यति ॥ १,१८८.

बालमूळ किंवा मेंढ्याच्या शिंगाचे मूळ पाण्यात चोळून जखमेवर लावल्यास, जुनी नाडीची जखम बरी होते.

जग्धं माहिषपध्ना च युक्तं कोद्रवभक्तकम् । हिङ्गुमूलस्य वै चूर्णं दत्तं नाडीव्रणापहम् ॥ १,१८८.

हिंगाच्या मुळाचा चूर्ण, म्हशीच्या दह्यात आणि कोद्रवाच्या भातासोबत दिल्यास, नाडीच्या जखमा बऱ्या होतात.

ब्रह्मयष्टिफलं पिष्टं वारिणा तेनलेपितम् । तेन घृष्टं रक्तदोषः प्रणश्यति न संशयः ॥ १,१८८.

ब्रह्मयष्टीचे फळ पाण्यात वाटून लावल्यास, रक्तदोष निःसंशय नष्ट होतो.