गरुडपुराणम्

नश्यते पटलं काचं पुष्पञ्च तिमिरादिकम् । विभीतकस्य वै चूर्णं समधु श्वासनाशनम् ॥ १,१८५.

डोळ्यांवरील पटल, काचबिंदू आणि अंधुकपणा नाहीसे होतात. विभीतकाचे चूर्ण मधात मिसळून घेतल्यास श्वासाचा त्रास दूर होतो.

पिप्पलीत्रिफलाचूर्णं मधुसैन्धवसंयुतम् । सर्वरोगज्वरश्वासशोषपीनसहृद्भवेत् ॥ १,१८५.

पिंपळी आणि त्रिफळेचे चूर्ण, मध आणि सैंधव लवणासोबत घेतल्यास, सर्व रोग, ताप, श्वास, क्षय, सर्दी आणि हृदयाचे विकार यांना आराम मिळतो.

देवदारोश्च वै चूर्णं अजामत्रेण भावयेत् । एकविंशतिवारंवैत्वक्षिणी तेन चाञ्जयेत् । रात्र्यन्धता पटलता नश्येन्निर्लोमता तथा ॥ १,१८५.

देवदारूचे चूर्ण, एकवीस वेळा शेळीच्या दुधात भिजवून, डोळ्यांत लावल्यास, रातांधळेपणा, पटल आणि पापण्यांची गळती नाहीशी होते.

पिप्पलीकेतकं रुद्र हरिद्रामलकं वचा । सर्वाक्षिरोगा नश्येयुः सक्षीरादञ्जनात्ततः ॥ १,१८५.

पिंपळी, केतकी, हळद, आवळा आणि वचा—हे सर्व दूधासोबत अंजन म्हणून वापरल्यास, हे रुद्र, डोळ्यांचे सर्व रोग नाहीसे होतात.

काकजङ्घाशिग्रुमूले मुखेन विधृते शिव । चर्वित्वा दन्तकीटानां विनाशो हि भवेद्धर ॥ १,१८५.

काकजंघा आणि शिग्रूचे मूळ तोंडात धरून चावल्यास, हे शिवा, दातातील कीड नष्ट होते, हे गिरिधर.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८६ हरिरुवाच । पीतः सारो गुडूच्याश्च मधुना च प्रमेहनुत् । पीतं गोहालिकामूलं तिलदध्याज्यसंयुतम् ॥ १,१८६.

श्रीहरी म्हणाले — गुळवेलाचा रस मधासोबत प्यायल्याने मूत्रविकार बरे होतात. तसेच गोहाळिकेचे मूळ तिळाचे दही आणि तूप यासोबत घेतल्यानेही फायदा होतो.

निरुद्धमूत्रं क्वथितं निवर्तयति शङ्कर । तथा हिक्कां हरेत्पीतं सौवर्चलयुतञ्च वै ॥ १,१८६.

शंकरा, हे काढा करून प्यायल्याने मूत्रधारणा दूर होते. तसेच, काळ्या मिठासोबत घेतल्यास हिक्का थांबते.

गोरक्षकर्कटीमूलं पिष्टं शीतोदकेन च । पीतं दिनत्रयेणैव नाशयेद्रुद्र शर्कराम् ॥ १,१८६.

रुद्रा, गोरक्षकर्कटीचे मूळ थंड पाण्यात वाटून तीन दिवस प्यायल्यास मूत्रातील खडे नाहीसे होतात.

पिष्ट्वा वै मालतीमूलं ग्रीष्मकाले समाहितम् । साधितं छागदुग्धेन पतिं शर्कस्यान्वितम् । हरेन्मूत्रनिरोधञ्च हरेद्वै पाण्डुशर्कराम् ॥ १,१८६.

मोगऱ्याचे मूळ उन्हाळ्यात वाटून, शेळीच्या दुधात शिजवून साखर मिसळून घेतल्यास मूत्रधारणा आणि पांढरे खडे दोन्हीही बरे होतात.

द्विजयष्ट्याश्च वै मूलं पिष्टं तण्डुलवारिणा । गण्डमालां हरेल्लेपादसाध्यं गलगण्डकम् ॥ १,१८६.

द्विजयष्टीचे मूळ तांदळाच्या पाण्यात वाटून लेप लावल्यास गंडमाळा आणि अगदी कठीण गळगंडही बरे होतो.

रसाञ्जनं हरीतक्याश्चूर्णं तेनैव गुण्ठनात् । नाशयेत्पुरुषो व्याधीन्नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८६.

रसांजन आणि हरितकीचे चूर्ण एकत्र करून लेप लावल्याने सर्व रोग नाहीसे होतात; यात शंका ठेवू नका.

करवीरमूललेपाद्वै लेपात्पूगफलस्य च । पुंव्याधिर्नश्यते रुद्र योगमन्यं वदाम्यहम् ॥ १,१८६.

करवीराचे मूळ किंवा सुपारीच्या फळाचा लेप लावल्याने पुरुषांचे विकार नाहीसे होतात, रुद्रा; मी तुला अजून एक उपाय सांगतो.

दन्तीमूलं हरिद्रा च चित्रकं तस्य लेपनात् । भगन्दरविनाशः स्यादन्यं योगं वदाम्यहम् । जलौकाजग्धरक्तञ्च भगन्दरमुमापते ॥ १,१८६.

दंतीचे मूळ, हळद आणि चित्रक यांचा लेप लावल्याने भगंदर बरे होतो; मी तुला दुसरा उपाय सांगतो — भगंदरावर जळू लावून रक्त काढावे, उमापती.

त्रिफलाजलघृष्टञ्च मार्जारास्थि विलेपितम् । ततो न प्रस्त्रवेद्रक्तं नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८६.

त्रिफळेच्या पाण्यात मांजरीचे हाड घासून लावल्यास भगंदरातून रक्त येणे थांबते; यात काहीच शंका नाही.

हरिद्रानेकवारञ्च स्नुहीक्षीरेण भाविता । वटिकार्ऽशोविनाशाय तल्लेपाद्वृषभध्वज । घोषाफलं सैन्धवञ्च पिष्ट्वा चार्शोहरं परम् ॥ १,१८६.

हळद वारंवार स्नुहीच्या दुधात भिजवून लेप लावल्याने मूळव्याध नाहीशी होते, वृषभध्वज. घोषाचे फळ आणि सैंधव मिठ वाटून लावल्यानेही मूळव्याधीवर उत्तम परिणाम होतो.

गव्याज्यं साधितं पीतं पलाशक्षारवारिणा । त्रिगुणेन त्रिकटुकं अर्शांसि क्षपयेच्छिव ॥ १,१८६.

गायीचे तूप पलाशाच्या क्षाराच्या पाण्यात मिसळून, त्यात तिप्पट त्रिकटू घालून प्यायल्याने मूळव्याध नष्ट होते, शिवा.

बिल्वस्य च फलं दग्धं रक्तार्शः प्रविनाशनम् । जग्धवा कृष्णतिलानेव नवनीतयुतानपि ॥ १,१८६.

बिल्वाचे फळ भाजून घेतल्यास रक्तमूळव्याध बरी होते; तसेच काळे तीळ नवनीतासोबत खाल्ल्यासही फायदा होतो.

शुण्ठीचूर्णं यवक्षारयुक्तं तुल्यगुडान्वितम् । अग्निवृद्धिं करोत्येव प्रत्यूषे वृषभध्वज ॥ १,१८६.

सुंठीचे चूर्ण, जवाच्या क्षारासोबत आणि सारखा गूळ घालून सकाळी घेतल्यास पचनशक्ती वाढते, वृषभध्वज.

शुण्ठ्या च क्वथितं वारि पीतं चाग्निं करोति वै । हरीतकीं सैन्धवञ्च चित्रकं रुद्र पिप्पली ॥ १,१८६.

सुंठ टाकून केलेले काढा प्यायल्याने पचनशक्ती वाढते; हरितकी, सैंधव मिठ, चित्रक आणि पिंपळी, हे रुद्रा—

चूर्णमुष्णोदकेनैषां पीतं चातिक्षुधाकरम् । साज्यं सूकरमांसं वै पीतं चातिक्षुधाकरम् ॥ १,१८६.

ही सर्व औषधी उष्ण पाण्यात मिसळून घेतल्यास भूक खूप वाढते; तसेच तुपात शिजवलेले डुकराचे मांस खाल्ल्यासही भूक फार वाढते.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८७ हरिरुवाच । हस्तिकर्णपलाशस्य पत्राणि? चूर्णयेद्धर । सर्वरोगविनिर्मुक्तं चूर्णं पलशतं शिव ॥ १,१८७.

श्रीहरी म्हणाले — हस्तिकर्णपलाशाची पाने वाटून, शंकरा, शंभर पल वजनाचे चूर्ण तयार केल्यास सर्व रोग दूर होतात.

सक्षीरं भक्षीतं कुर्यात्सप्ताहेन वृषध्वज । नरं श्रुतिधरं रुद्र मृगेन्द्रगतिविक्रमम् ॥ १,१८७.

हे वृषध्वज, हे चूर्ण दुधासोबत सात दिवस खाल्ल्यास मनुष्याला तीक्ष्ण ऐकू येते आणि सिंहासारखी चाल व ताकद मिळते, रुद्रा.

पद्मरागप्रतीकाशंयुक्तं दशशतायुषा । षोडशाब्दाकृतिं रुद्र सततं दुग्धभोजनात् ॥ १,१८७.

पद्मराग मण्यासारखा तेजस्वी, हजार वर्षांचे आयुष्य लाभलेला आणि सोळा वर्षांच्या तरुणासारखा दिसणारा, रुद्रा, सतत दूध घेतल्याने होतो.

मधुसर्पिःसमायुक्तं दुग्धमायुष्करं भवेत् । तज्जग्धं मधुना सार्धं दशवर्ष सहस्रिणम् ॥ १,१८७.

दूधात मध आणि तूप मिसळून प्यायल्याने आयुष्य वाढते. हे दूध मधासोबत घेतल्यास माणसाला दहा हजार वर्षे आयुष्य मिळते.

कुर्यान्नरं श्रुतिधरं प्रमदाजनवल्लभम् । दध्ना नित्यं भक्षितन्तु वज्रदेहकरं भवेत् ॥ १,१८७.

जो माणूस दररोज दही खातो, तो विद्वान बनतो, स्त्रियांमध्ये प्रिय होतो आणि त्याचे शरीर वज्रासारखे कणखर होते.

केशराजिसमायुक्तं नरं वर्षसहस्रिणम् । तच्च काञ्जिकसंयुक्तं नरं कुर्याच्च भक्षितम् ॥ १,१८७.

केशर मिसळलेले अन्न खाल्ल्याने माणसाला हजार वर्षांचे आयुष्य मिळते; आणि तेच अन्न आंबट पाण्यात मिसळून खाल्ले तर ते अधिक लाभदायक ठरते.

शतवर्षं दिव्यदेहं वलीपलितवर्जितम् । जग्धं त्रिफलया क्षौद्रं चक्षुष्मन्तं करोति वै ॥ १,१८७.

त्रिफळा आणि मध एकत्र घेतल्याने शंभर वर्षे दिव्य शरीर मिळते, सुरकुत्या आणि पांढरे केस राहत नाहीत, आणि डोळ्यांची दृष्टी तेजस्वी होते.

अन्धः पश्येत्तु चूर्णस्य साज्यस्यैव तु भक्षणात् । महिषीक्षीरसंयुक्तस्तल्लेपः कृष्णकेशकृत् ॥ १,१८७.

मध आणि तुपाचा चूर्ण खाल्ल्याने अंध माणसालाही दृष्टी येते; हेच चूर्ण म्हशीच्या दुधात मिसळून केसांना लावल्यास केस काळे होतात.

खल्वाटस्य च वै केशा भवन्ति वृषभध्वज । तैलयुक्तेन चूर्णेन वलीपलितनाशनम् ॥ १,१८७.

वृषध्वज, तेलात मिसळलेले हे चूर्ण लावल्याने टक्कल असलेल्या माणसालाही केस येतात; तसेच सुरकुत्या आणि पांढरे केस नाहीसे होतात.