गरुडपुराणम्

ब्रह्मदण्ड्यास्तु मूलानि सर्वकर्माणि कारयेत् । त्रिफलायास्तु चूर्णं हि साज्यं कुष्ठविनाशनम् ॥ १,१८४.

ब्रह्मदंडीची मुळे सर्व कामे साध्य करतात. त्रिफळेचे चूर्ण तुपासह घेतल्यास कुष्ठरोग नाहीसा होतो.

आज्यं पुनर्नवाबिल्वैः पिप्पलीभि साधितम् । हरेद्धक्कां श्वासकासौ पीतं स्त्रीणाञ्च गर्भकृत् ॥ १,१८४.

पुनर्नवा, बेल आणि पिंपळी यांसोबत तुप शिजवून प्यायल्यास हिक्का, दमा आणि खोकला बरे होतो, तसेच स्त्रियांना गर्भधारणा होते.

भक्षयेद्वा नरीबीजं पयसाज्येन पाचितम् । घृतशर्करया युक्तं शुक्रः स्यादक्षयस्ततः ॥ १,१८४.

किंवा नारीबीज दूध आणि तुपात शिजवून, त्यात साखर व तुप मिसळून खाल्ल्यास वीर्य कधीही कमी होत नाही.

विडङ्गं मधुकं पाठां मांसीं सर्जरसं तथा । रहिद्रां त्रिफलाञ्चैव मपामार्गं मनः शिलाम् ॥ १,१८४.

विडंग, मधुक, पाठा, मांसी, सर्जरसा, हळद, त्रिफळा, अपामार्ग आणि मन:शिला —

उदुम्बरं धातकीञ्च तिलतैलेन पषेयेत् । योनिं लिङ्गं च म्रक्षेत स्त्रीपुसोः स्यात्प्रियं मिथः ॥ १,१८४.

उदुंबर आणि धातकी तिळाच्या तेलात वाटून, योनी व लिंगाला लावल्यास स्त्री-पुरुषांना परस्पर आनंद मिळतो.

नमस्ते ईशवरदाय आकर्षिणि विकर्षिणि मुग्धे स्वाहा इति । योनिलङ्गस्य तैलेन शङ्कर म्लक्षणात्ततः ॥ १,१८४.

'नमस्ते ईश्वरवरदाय आकर्षिणि विकर्षिणि मुग्धे स्वाहा' असे म्हणावे. हे तेल योनी व लिंगावर लावल्यास, शंकरा, तसेच गुण दिसतात.

पुनर्नवामृता दूर्वा कनकञ्चैन्द्रवारुणी । बीजे नैषां जातिकाया रसेन रसमर्दनम् ॥ १,१८४.

पुनर्नवा, अमृता, दुर्वा, सोने आणि इंद्रवारुणी — यांची बियांची रस काढून दाबल्यास अर्क तयार होतो.

मूषाय मध्यगं कृत्वा रसं मारणमीरितम् । मध्वाज्यसहितं दुग्धं वलीपलितनाशनम् ॥ १,१८४.

तो अर्क मूसामध्ये ठेवून जाळल्यास त्याचे मरण होते असे सांगितले आहे. मध, तुप आणि दूध यांसोबत घेतल्यास सुरकुत्या व पांढरे केस नाहीसे होतात.

मध्वाज्यं गुडताम्रञ्च कारवेल्लरसस्तथा । दहनाच्च भवेद्रौप्यं सुवर्णकरणं शृणु ॥ १,१८४.

मध, तुप, गूळ, तांबे आणि कारलेाचा रस — हे जाळल्यास चांदी मिळते; सोने तयार करण्याची कृती ऐक.

पीतं धरत्तूपुष्पञ्च सीसकञ्च पलं मतम् । लाङ्गलिकायाः शाखा च स्वर्णञ्च दहनाद्भवेत् ॥ १,१८४.

धत्तुराचे फूल आणि शिसे प्रत्येकी एक पळ प्रमाणात, तसेच लांगलीच्या फांदीचे सेवन केल्यावर जाळल्यास सोने तयार होते.

धत्तूरबीजतैलेन दीपप्रज्वलनाद्धर । समाधावुपविष्टन्तु गगनस्थो न पश्यति ॥ १,१८४.

धत्तुराच्या बियांच्या तेलाचा दिवा लावल्यास, ध्यानात बसलेला माणूस आकाशात असला तरी काहीच पाहू शकत नाही.

वृषस्य मृन्मयस्यैव युक्तो भेको निगृह्यते । शङ्करावयवैर्युक्तो धूपं घ्रात्वा च गर्जति । विस्मयं कुरुते चैव वृषवन्नात्र संशयः ॥ १,१८४.

मृत्तिकेच्या बैलाला बेडूक बांधला तर तो शांत राहतो. पण जर त्याला शंखाचे काही भाग लावले आणि धूपाचा वास दिला, तर तो बेडूक बैलासारखा गडगडाट करतो आणि आश्चर्याने वागतो—यात काहीच शंका नाही.

रात्रौ च सार्षपं तैलं कीटं खद्यो तनामकम् । ताभ्यां दीपः प्रज्वलितो वाग्मिज्वालकलापवत् ॥ १,१८४.

रात्री जर मोहरीचे तेल आणि 'खद्य' नावाचा किडा वापरून दिवा पेटवला, तर त्या दिव्याची ज्वाळा अग्नीप्रमाणे तेजस्वी होते.

चूर्णं छुच्छुन्दरीधं दग्ध्वा रुद्र प्रलेपयेत् । तप्यते तक्षणाद्दग्धो यदि सम्यक्प्रलेपयेत् । चन्दनेन भवेन्मोक्षः पानाल्लेपात्सुखी भवेत् ॥ १,१८४.

चुचुंदराचा चूर्ण जाळून रुद्रासोबत लावल्यावर, जखम व्यवस्थित लावली तर ती लगेच बरी होते; चंदन लावल्याने किंवा प्यायल्याने आराम मिळतो.

कुञ्जरस्य मदाक्तस्य स्वयं नेत्रे शिववाञ्जयेत् । युद्धे विजयते सोऽपि महाशूरश्च जायते ॥ १,१८४.

हत्तीच्या मदाने डोळ्यांना स्वतः लावले, तर युद्धात विजय मिळतो आणि माणूस फार धाडसी होतो.

दन्तं डुण्डुभसर्पस्य मुखे संगृह्य वै क्षिपेत् । तिष्ठते च जलान्तस्तु निर्विकल्पं स्थले यथा ॥ १,१८४.

डुंडुभ सापाचा दात तोंडात धरून पाण्यात गेल्यास, जशी माणूस जमिनीवर असतो तशीच तो पाण्यातही निर्धास्त राहू शकतो.

कुम्भीरनेत्रदंष्ट्राश्च अस्थीनि रुधिरं तथा । वसातैलसमायुक्तमेकत्र तन्नियोजयेत् । आत्मानं म्लक्षयेत्तेन जले तिष्ठेद्दिनत्रयम् ॥ १,१८४.

मगराची डोळे, दात, हाडे आणि रक्त, तसेच चरबी व तेल एकत्र करून ते अंगाला लावल्यास, माणूस पाण्यात तीन दिवस राहू शकतो.

कुम्भीरकस्य नेत्राणि हृदयं कच्छपस्य च । मूषिकस्य वसास्थीनि शिशुमारवसा तथा । एतान्येकत्र संलेपाज्जले तिष्ठेद्यथा गृहे ॥ १,१८४.

मगराची डोळे, कासवाचे हृदय, उंदराची चरबी व हाडे आणि शिशुमाराची चरबी हे सर्व एकत्र करून अंगाला लावल्यास, माणूस पाण्यात घरासारखा राहू शकतो.

लोहचूर्णं तक्रपीतं पाण्डुरोगहरं भवेत् । तण्डुलीय कगोक्षूरमूलं पीतं पयोन्वितम् ॥ १,१८४.

लोखंडाचे चूर्ण ताकासोबत घेतल्यास पांडुरोग बरा होतो; तांदुळी आणि गोक्षुराची मुळे दूधासोबत घेतल्यासही फायदा होतो.

कमलादिहरंपितं मुखरोगहरं तथा । जातीमूलं तक्रपीतं कोलमूलं त्वजीर्णनुत् ॥ १,१८४.

कमळ वगैरे वनस्पतींच्या रसासोबत घेतल्यास तोंडाचे रोग बरे होतात; जातीमधाची मुळे ताकासोबत, आणि कोलाची मुळे अपचनावर उपयोगी पडतात.

सतक्रं कुशमलं वा मर्कटी मूलमेव वा । काञ्जिकेन च वाकुच्या मूलं वै दन्तरोगनुत् ॥ १,१८४.

सतक, कुशमळ किंवा मर्कटीची मुळे, तसेच वाकुचीची मुळे कांजीसोबत घेतल्यास दातांचे रोग बरे होतात.

तथेन्द्रवारुणीमूलं वारिपीतं विषादिहृत् । सुरभिकामूलपा नाद्वा तन्नाशो भवेच्छिव ॥ १,१८४.

इंद्रवारीणीची मुळे पाण्यासोबत घेतल्यास विषारी पदार्थ दूर होतात; किंवा सुरभिकेची मुळे प्यायल्याने असे सर्व विकार नष्ट होतात, हे शुभ आहे.

शिरोरोगहरं लेपाद्गुञ्जाचूर्णं सकाञ्जिकम् । बला चातिबला यष्टी शर्करा मधुसंयुता ॥ १,१८४.

गुंजेचे चूर्ण कांजीसोबत डोक्याला लावल्यास डोकेदुखी बरी होते; बला, अतिबला, यष्टिमधू साखर आणि मधासोबत घेतल्यासही फायदा होतो.

वन्ध्यागर्भकरी पीता नात्र कार्या विचारणा । श्वेतापराजितामूलं पिप्पलीशुण्ठिकायुतम् ॥ १,१८४.

हे प्यायल्याने वंध्येला गर्भधारणा होते—यात शंका नाही; पांढऱ्या अपराजितेची मुळे, पिंपळी आणि सुंठ यांचा उपयोग करावा.

परिपिष्टं शिरोलेपाच्छिरः शूलविनाशनम् । निर्गुण्डिकाशिखां पीत्वा गण्डमालां विनाशयेत् ॥ १,१८४.

हे दळून डोक्याला लावल्यास डोकेदुखी नाहीशी होते; निर्गुंडीच्या टोकाचा रस प्यायल्यास गंडमाळा नष्ट होते.

केतकीपत्रजं क्षारं गुडेन सह भक्षयेत् । तक्रेण शरपुङ्खां वा पीत्वा प्लीहां विनाशयेत् ॥ १,१८४.

केतकीच्या पानांचा क्षार गुळासोबत खाल्ल्यास, किंवा शरपुंखा ताकासोबत प्यायल्यास प्लीहाचे विकार नाहीसे होतात.

मातुलङ्गस्य निर्यासं गुडाज्येन समन्वितम् । वातपित्तजशूलानि हन्ति वै पानयोगतः । शुण्ठी सौवर्चलं हिङ्गु पीतं हृदयरोगनुत् ॥ १,१८४.

मातुलुंगाचा रस गूळ आणि तुपासोबत घेतल्यास वात-पित्तामुळे होणारे वेदना दूर होतात; सुंठ, सैंधव आणि हिंग प्यायल्याने हृदयाचे रोग बरे होतात.

श्रीगरुडमहापुराणम्

श्रीगरुडमहापुराण

हरिरुवाच । आं गणपतये इति अयं गणपतेर्न्मन्त्रो धनविद्याप्रदायकः ॥ १,१८५.

हरि म्हणाला: 'आं गणपतये'—हा गणपतीचा मंत्र धनविद्या देणारा आहे.