गरुडपुराणम्

हरीतकीकुष्ठचूर्णं कृत्वा आस्यं च पूरयेत् । शीतं पीत्वाथ पानीयं सर्वच्छर्दिनिवारणम् ॥ १,१८३.

हरीतकी आणि कुष्ट यांची पूड करून तोंडात भरावी, नंतर थंड पाणी प्यावे; यामुळे सर्व उलट्या थांबतात.

गडूचीपद्मकारिष्टधान्याकं रक्तचंन्दनम् । पित्तश्लेष्मज्वरच्छर्दिदाहतृष्णाघ्नमग्निकृत् । ओं हुं नम इति ॥ १,१८३.

गुळवेल, पद्मक, अरिष्ट, धान्यका आणि रक्तचंदन यांचा उपाय पित्त आणि कफजन्य ताप, उलटी, जळजळ, तहान यांना कमी करतो आणि पचनशक्ती वाढवतो. ॐ हुं नमः.

श्रोत्रे बद्ध्वा शङ्खपुष्पीं ज्वरं मन्त्रेण वै हरेत् । ओं जम्भिनी स्तम्भिनी मोहय सर्वव्याधीन्मे वज्रेण ठः ठः सर्वव्याधीन्मे वज्रेण फटिति ॥ १,१८३.

शंखपुष्पी कानात बांधावी आणि मंत्राने ताप दूर करावा: ॐ जम्भिनी स्तम्भिनी, सर्व रोग माझ्यासाठी वज्राने मोहित कर, ठ ठ, सर्व रोग माझ्यासाठी वज्राने फट.

पुष्पमष्टशतं जप्त्वा हस्ते दत्त्वा नखं स्पृशेत् । चातुर्थिको ज्वरो रुद्र अन्ये चैव ज्वरास्तथा ॥ १,१८३.

फुलावर एकशेआठ वेळा मंत्र म्हणून, ते फुल हातातील नखाला स्पर्श करावे; चौथ्या दिवशी येणारा ताप, रुद्र आणि इतर तापही दूर होतात.

ज्म्बूफलं हरिद्रा च सर्पस्यैव तु कञ्चुकम् । सर्वज्वराणां धूपोऽयं हरश्चातुर्थिकस्य च ॥ १,१८३.

जांभूळ, हळद आणि सापाची कात यांचा धूर दिल्यास सर्व ताप, विशेषतः चौथ्या दिवशी येणारा ताप, नाहीसा होतो.

करवीरं भृङ्गपत्रं लवणं कुष्ठकर्कटे । चतुर्गुणेन मूत्रेण पचेत्तैलं हरेच्च तत् । पामां विचर्चिकां कुष्ठमभ्यङ्गाद्धि व्रणानि वै ॥ १,१८३.

करवीर, भृंगराजाची पाने, मीठ आणि कुष्टकर्कटा हे चारपट मूत्रात उकळून त्याचे तेल तयार करावे; हे तेल लावल्याने पामा, खरुज, कुष्ठ आणि जखमा बऱ्या होतात.

पिप्पलीमधुपानाच्च तथा मधुरभोजनात् । प्लीहा विनश्यते रुद्र तथा सूरणसेवनात् ॥ १,१८३.

पिंपळी मधासोबत प्यावी आणि गोड पदार्थ खावेत, तसेच सूरण घेतल्यानेही, रुद्रा, प्लीहा रोग नाहीसा होतो.

पिप्पलीञ्च हरिद्राञ्च गोमूत्रेण समन्विताम् । प्रक्षिपेच्च गुदद्वारे अर्शांसि विनिवारयेत् ॥ १,१८३.

पिंपळी आणि हळद गायीच्या मूत्रात मिसळून गुदद्वाराला लावावी; त्यामुळे मूळव्याध दूर होते.

अजादुग्धमार्द्रकञ्च पीतं प्लीहादिनाशनम् । सैन्धवञ्च विडङ्गानि सोमराजी तु सर्षपाः ॥ १,१८३.

बकरीचे दूध आणि ओले आले प्यायल्याने प्लीहा वगैरे रोग नाहीसे होतात; सैंधव मीठ, विडंग, सोमराजी आणि मोहरीही उपयुक्त आहेत.

रजनी द्वे विषञ्चैव गोमूत्रेणैव पेषयेत् । कुष्ठनाशश्च तल्लेपान्निम्बपत्रादिना तथा ॥ १,१८३.

दोन भाग हळद आणि विष गायीच्या मूत्रात वाटावे; हे लावल्याने कुष्ठ रोग नाहीसा होतो, तसेच निमाची पाने वगैरे लावल्यानेही तो दूर होतो.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८४ हरिरुवाच । रजनीकदलीक्षारलेपः सिध्मविनाशनः । कुष्ठस्य भागमेकन्तु पथ्याभागद्वयं तथा । उष्णोदकेन संपीय कटिशूलविनाशनम् ॥ १,१८४.

हळद, केळीच्या देठाचा चूर्ण आणि क्षार यांचा लेप लावल्याने सिध्मा नष्ट होतो; कुष्ठासाठी याचा एक भाग आणि पथ्याचे दोन भाग घेऊन, गरम पाण्यात मिसळून प्यावे, त्यामुळे कंबरेच्या दुखण्यावरही आराम मिळतो.

अभया नवनीतञ्च शर्करापिप्पलीयुतम् । पानादर्शोहरं स्याच्च नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८४.

अभया, ताजे लोणी, साखर आणि पिंपळी एकत्र घेऊन प्यायल्यास मूळव्याध दूर होते; यात शंका नाही.

आटरूषकपत्रेण घृतं मृद्वग्निना पचेत् । चूर्णं कृत्वा तु लेपोऽयं अर्शरोगहरः परः ॥ १,१८४.

आटरूषकाची पाने आणि तूप मंद आचेवर शिजवावे, नंतर त्याची पूड करून लेप तयार करावा; हा लेप मूळव्याधावर उत्तम आहे.

गुग्गुलुत्रिफलायुक्तं पीत्वा नश्येद्भगन्दरम् । अजाजीशृङ्गवेरञ्च दथा मण्डं विपाचयेत् ॥ १,१८४.

गुग्गुळ आणि त्रिफळा घालून केलेला काढा प्यायल्याने भगंदर नाहीसे होते. अजवाइन आणि आले घालून मांड तयार करावा.

लवणेन तु संयुक्तं मूत्रकृच्छ्रविनाशनम् । यवक्षारं शर्करा च मूत्रकृच्छ्रविनाशकृत् ॥ १,१८४.

मीठ मिसळून घेतल्यास लघवीच्या त्रासावर गुणकारी ठरते. यवक्षार आणि साखरही लघवीचे विकार दूर करतात.

चिताग्निः खञ्जरीटस्य विष्ठा फेनो हयस्य च । सौभाञ्जनं वासनेत्रं नर एतैस्तु धूपितः । अदृश्यस्त्रिदशैः सर्वैः किं पुनर्मानवैः शिव ॥ १,१८४.

श्मशानातील राख, खंजनरिटाची विष्ठा, घोड्याचा फेस, सौभाग्यजन्य आणि वासनेत्र — या सर्वांनी धुप दिल्यास मनुष्य सर्व देवांना अदृश्य होतो; मग माणसांना तर सहजच दिसत नाही, हे शिवा.

तिलतैलं यवान्दग्ध्वा मषीं कृत्वा तु लेपयेत् । तेनैव सह तैलेन अग्निदग्धः सुखी भवेत् ॥ १,१८४.

तिळाच्या तेलात जव भाजून त्याची शाई तयार करून ती लावावी; त्या तेलासह वापरल्यास अग्नीने भाजलेला माणूस सुखी होतो.

लज्जालोः शरपुङ्खाया लेपः साज्योऽग्निनाशनः । ओं नमो भगवते ठ ठ छिन्धि छिन्धि ज्वलनं प्रज्वलितं नाशय नाशय हुं फट् ॥ १,१८४.

लाजाळू आणि शरपुंखा यांचा लेप तुपासह लावल्यास भाजल्याचे दुखणं नाहीसं होतं. 'ॐ नमो भगवते ठ ठ छिंदि छिंदि ज्वलनं प्रज्वलितं नाशय नाशय हुं फट' असे म्हणावे.

करे बद्धं तु निर्गुण्ड्या मूलं ज्वरहरं द्रुतम् । मूलञ्च श्वेतगुञ्जायाः कृत्वा तत्सप्तखण्डकम् ॥ १,१८४.

निर्गुंडीचे मूळ हातात बांधल्यास ताप लवकर उतरतो. तसेच पांढऱ्या गुंजेचे मूळ घेऊन ते सात तुकडे करावेत.

हस्ते बध्वा नाशयेच्च अर्शांस्येव न संशयः । विष्णुक्रान्ताजमूत्रेण चौरव्याघ्नादिरक्षणम् ॥ १,१८४.

हातात बांधल्यास मूळ गाठी नष्ट होतात, यात शंका नाही. विष्णुक्रांतीच्या मूत्राने चोर व वन्य प्राण्यांपासून संरक्षण मिळते.

ब्रह्मदण्ड्यास्तु मूलानि सर्वकर्माणि कारयेत् । त्रिफलायास्तु चूर्णं हि साज्यं कुष्ठविनाशनम् ॥ १,१८४.

ब्रह्मदंडीची मुळे सर्व कामे साध्य करतात. त्रिफळेचे चूर्ण तुपासह घेतल्यास कुष्ठरोग नाहीसा होतो.

आज्यं पुनर्नवाबिल्वैः पिप्पलीभि साधितम् । हरेद्धक्कां श्वासकासौ पीतं स्त्रीणाञ्च गर्भकृत् ॥ १,१८४.

पुनर्नवा, बेल आणि पिंपळी यांसोबत तुप शिजवून प्यायल्यास हिक्का, दमा आणि खोकला बरे होतो, तसेच स्त्रियांना गर्भधारणा होते.

भक्षयेद्वा नरीबीजं पयसाज्येन पाचितम् । घृतशर्करया युक्तं शुक्रः स्यादक्षयस्ततः ॥ १,१८४.

किंवा नारीबीज दूध आणि तुपात शिजवून, त्यात साखर व तुप मिसळून खाल्ल्यास वीर्य कधीही कमी होत नाही.

विडङ्गं मधुकं पाठां मांसीं सर्जरसं तथा । रहिद्रां त्रिफलाञ्चैव मपामार्गं मनः शिलाम् ॥ १,१८४.

विडंग, मधुक, पाठा, मांसी, सर्जरसा, हळद, त्रिफळा, अपामार्ग आणि मन:शिला —

उदुम्बरं धातकीञ्च तिलतैलेन पषेयेत् । योनिं लिङ्गं च म्रक्षेत स्त्रीपुसोः स्यात्प्रियं मिथः ॥ १,१८४.

उदुंबर आणि धातकी तिळाच्या तेलात वाटून, योनी व लिंगाला लावल्यास स्त्री-पुरुषांना परस्पर आनंद मिळतो.

नमस्ते ईशवरदाय आकर्षिणि विकर्षिणि मुग्धे स्वाहा इति । योनिलङ्गस्य तैलेन शङ्कर म्लक्षणात्ततः ॥ १,१८४.

'नमस्ते ईश्वरवरदाय आकर्षिणि विकर्षिणि मुग्धे स्वाहा' असे म्हणावे. हे तेल योनी व लिंगावर लावल्यास, शंकरा, तसेच गुण दिसतात.

पुनर्नवामृता दूर्वा कनकञ्चैन्द्रवारुणी । बीजे नैषां जातिकाया रसेन रसमर्दनम् ॥ १,१८४.

पुनर्नवा, अमृता, दुर्वा, सोने आणि इंद्रवारुणी — यांची बियांची रस काढून दाबल्यास अर्क तयार होतो.

मूषाय मध्यगं कृत्वा रसं मारणमीरितम् । मध्वाज्यसहितं दुग्धं वलीपलितनाशनम् ॥ १,१८४.

तो अर्क मूसामध्ये ठेवून जाळल्यास त्याचे मरण होते असे सांगितले आहे. मध, तुप आणि दूध यांसोबत घेतल्यास सुरकुत्या व पांढरे केस नाहीसे होतात.

मध्वाज्यं गुडताम्रञ्च कारवेल्लरसस्तथा । दहनाच्च भवेद्रौप्यं सुवर्णकरणं शृणु ॥ १,१८४.

मध, तुप, गूळ, तांबे आणि कारलेाचा रस — हे जाळल्यास चांदी मिळते; सोने तयार करण्याची कृती ऐक.