गरुडपुराणम्

पञ्चरक्तानि पुष्पाणि पृथग्जात्या समालभेत् । कुङ्कुमेन समायुक्तमात्मरक्तसमन्वितम् ॥ १,१८२.

पाच वेगवेगळ्या जातींची लाल फुले गोळा करावीत, त्यात कुंकू आणि स्वतःचे रक्त मिसळावे.

पुष्पेण तु समं पिष्ट्वा रोचनायाः पलैकतः । स्त्रिया पुंसा कृतो रुद्र ! तिलकोऽयं वशीकरः ॥ १,१८२.

ही फुले आणि एक पळा रोचना एकत्र वाटून, हे लेप स्त्री किंवा पुरुषाच्या कपाळावर लावल्यास आकर्षण निर्माण होते, हे रुद्रा.

ब्रह्मदण्डी तु पुष्येण भक्ष्ये पाने वशीकरः । यष्टि मधु पलैकेन पक्वमुष्णोदकं पिबेत् ॥ १,१८२.

ब्रह्मदंडी फुलांसह अन्नात किंवा पाण्यात मिसळून खाल्यास आकर्षण होते; तसेच एक पळा मध गरम पाण्यात उकडून प्यावे.

विष्टम्भिकाञ्च हृच्छूलं हरत्येव महेश्वर ! । ओं ह्रूं जः । मन्त्रोऽयं हरते रुद्र ! सर्ववृश्चिकजं विषम् ॥ १,१८२.

विष्टंभिका वनस्पती आणि हृदयदुखी दूर होते, हे महेश्वरा! 'ॐ ह्रूं जः' हा मंत्र म्हणल्याने, हे रुद्रा, सर्व विंचवाच्या विषाचा नाश होतो.

पिप्पली नवनीतञ्च शृङ्गवेरं च सैन्धवम् । मरिचं दधि कुष्ठञ्च नस्ये पाने विषं हरेत् ॥ १,१८२.

पिंपळी, ताजे लोणी, आले, सैंधव मीठ, मिरी, दही आणि कुष्ट — हे नस्य किंवा पिण्यास वापरल्यास विष दूर होते.

त्रिफलार्द्रककुष्ठं च चन्दनं घृतसंयुतम् । एतत्पानाच्च लेपाच्च विषनाशो भवेच्छिव ! ॥ १,१८२.

त्रिफळा, ताजे आले, कुष्ट, चंदन आणि तूप एकत्र करून प्यावे किंवा लावावे, हे शिवा, याने विष नष्ट होते.

पारावतस्य चाक्षीणि हरितालं मनः शिला । एतद्योगाद्विषं हन्ति वैनतेय इवोरगान् ॥ १,१८२.

कबुतराची डोळे, हरिताल आणि अभ्रक — हे एकत्र केल्यास विषाचा नाश होतो, जसे गरुडाने सर्पांचा नाश केला.

सैन्धवं त्र्यूषणं चैव दधिमध्वाज्यसंयुतम् । वृश्चिकस्य विषं हन्ति लेपोऽयं वृषभध्वज ! ॥ १,१८२.

सैंधव मीठ, त्र्यूषण, दही, मध आणि तूप — हे मिश्रण लेप म्हणून लावल्यास, हे वृषध्वजा, विंचवाच्या विषाचा नाश होतो.

ब्रह्मदण्डीतिलान्क्वाथ्य चूर्णं त्रिकटुकं पिबेत् । नाशयेद्रुद्र ! गुल्मानि निरुद्धं रक्तमेव च ॥ १,१८२.

ब्रह्मदंडी आणि तीळ उकडून, त्रिकटूचे चूर्ण प्यावे; हे रुद्रा, याने गाठ आणि रक्ताची अडथळा दूर होते.

पीत्वा क्षीरं क्षौद्रयुतं नाशयेदसृजः स्त्रुतिम् । आटरूपकमूलेन भगं नाभिं च लेपयेत् । सुखं प्रसूयते नारी नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८२.

दूधात मध मिसळून प्यायल्याने रक्तस्त्राव थांबतो; आटरुपकाच्या मुळाचा लेप भग आणि नाभीवर लावल्यास स्त्रीला सहज प्रसूती होते — यात शंका नाही.

शर्करां मधुसंयुक्तां पीत्वा तण्डुलवारिणा । रक्तातिसारशमनं भवतीति वृषध्वज ! ॥ १,१८२.

साखर आणि मध तांदळाच्या पाण्यात मिसळून प्यायल्याने, हे वृषध्वजा, जास्त रक्तस्त्राव शांत होतो.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८३ हरिरुवाच । मरिचं शृङ्गवेरं च कुटजत्वचमेव च । पानाच्च ग्रहणी नश्येच्छशाङ्काङ्कितशेखर ! ॥ १,१८३.

हरी म्हणाले: मिरी, आले आणि कुडजाच्या सालीचे सेवन केल्याने, हे चंद्रचूडा, पचनदोष नष्ट होतो.

पिप्पली पिप्पलीमूलं मरिचं तगरं वचा । देवदारुरसं पाठां क्षीरेण सह पेषयेत् ॥ १,१८३.

पिंपळी, पिंपळीचे मूळ, मिरी, तगर, वचा, देवदारूचा रस आणि पाठा — हे सर्व दूधात वाटावे.

अनेनैव प्रयोगेण ह्यतिसारो विनश्यति । मरीचतिलपुष्पाभ्या मञ्जनं कामलापहम् ॥ १,१८३.

हेच औषध घेतल्याने अतिसार दूर होतो; मिरी आणि तीळफुलांचे अंजन डोळ्यांना लावल्यास कामला नष्ट होते.

हरीतकी समगुडा मधुना सह योजिता । विरेचनकरी रुद्र ! भवतीति न संशयः ॥ १,१८३.

हरितकी गूळ आणि मधासोबत मिसळून घेतल्यास, हे रुद्रा, ती उत्तम रेचक होते — यात शंका नाही.

त्रिफला चित्रकं चित्रं तथा कटुकरोहिणी । उरुस्तम्भहरं ह्येतदुत्तमन्तु विरेचनम् ॥ १,१८३.

त्रिफळा, चित्रक, चित्र आणि कटुकरोहिणी हे एकत्र घेतल्यास, हे उत्तम रेचक आहे आणि मांडींना जडपणा येणे दूर करते.

हरीतकी शृङ्गवेरं देवदारु च चन्दनम् । क्वाथयेच्छागदुग्धेन अपामार्गस्य मूलकम् । ऊरुस्तम्भं जयन्त्या वा सप्तरात्रेण नाशयेत् ॥ १,१८३.

हरीतकी, आले, देवदारू आणि चंदन हे बकरीच्या दूधात उकळावे, त्यात अपामार्गाचे मूळ घालावे; हे किंवा जयंतिका वापरल्यास सात दिवसांत मांडींचा जडपणा नाहीसा होतो.

अनन्ताशृङ्गवेरस्य सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् । गुग्गुलं गुडतुल्यं च गुटिकामुपयुज्यच । वायुः स्नायुगतं चैव अग्निमान्द्यं च नाशयेत् ॥ १,१८३.

अनंत आणि आले यांचे बारीक पूड करून, गूगुळ आणि गूळ याच्या प्रमाणात एकत्र करून गोळी तयार करावी; हे घेतल्याने वात, स्नायूंमध्ये अडकलेला वायू आणि पचनशक्ती कमी होणे दूर होते.

सङ्खपुष्पीन्तु पुष्पेण समुद्धृत्य सपत्रिकाम् । समूलां छागदुग्धेन अपस्मारहरं पिबेत् ॥ १,१८३.

शंखपुष्पीचे फूल, पान आणि मूळ एकत्र घेऊन, बकरीच्या दूधासोबत प्यावे; हे अपस्मार रोग दूर करते.

अश्वगन्धाभये चैव उदकेन समं पिबेत् । रक्तपित्तं विनश्येत्तु नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८३.

अश्वगंधा आणि अभया हे पाण्यासोबत एकत्र प्यावे; रक्तपित्ताचा नाश होतो, यात शंका नाही.

हरीतकीकुष्ठचूर्णं कृत्वा आस्यं च पूरयेत् । शीतं पीत्वाथ पानीयं सर्वच्छर्दिनिवारणम् ॥ १,१८३.

हरीतकी आणि कुष्ट यांची पूड करून तोंडात भरावी, नंतर थंड पाणी प्यावे; यामुळे सर्व उलट्या थांबतात.

गडूचीपद्मकारिष्टधान्याकं रक्तचंन्दनम् । पित्तश्लेष्मज्वरच्छर्दिदाहतृष्णाघ्नमग्निकृत् । ओं हुं नम इति ॥ १,१८३.

गुळवेल, पद्मक, अरिष्ट, धान्यका आणि रक्तचंदन यांचा उपाय पित्त आणि कफजन्य ताप, उलटी, जळजळ, तहान यांना कमी करतो आणि पचनशक्ती वाढवतो. ॐ हुं नमः.

श्रोत्रे बद्ध्वा शङ्खपुष्पीं ज्वरं मन्त्रेण वै हरेत् । ओं जम्भिनी स्तम्भिनी मोहय सर्वव्याधीन्मे वज्रेण ठः ठः सर्वव्याधीन्मे वज्रेण फटिति ॥ १,१८३.

शंखपुष्पी कानात बांधावी आणि मंत्राने ताप दूर करावा: ॐ जम्भिनी स्तम्भिनी, सर्व रोग माझ्यासाठी वज्राने मोहित कर, ठ ठ, सर्व रोग माझ्यासाठी वज्राने फट.

पुष्पमष्टशतं जप्त्वा हस्ते दत्त्वा नखं स्पृशेत् । चातुर्थिको ज्वरो रुद्र अन्ये चैव ज्वरास्तथा ॥ १,१८३.

फुलावर एकशेआठ वेळा मंत्र म्हणून, ते फुल हातातील नखाला स्पर्श करावे; चौथ्या दिवशी येणारा ताप, रुद्र आणि इतर तापही दूर होतात.

ज्म्बूफलं हरिद्रा च सर्पस्यैव तु कञ्चुकम् । सर्वज्वराणां धूपोऽयं हरश्चातुर्थिकस्य च ॥ १,१८३.

जांभूळ, हळद आणि सापाची कात यांचा धूर दिल्यास सर्व ताप, विशेषतः चौथ्या दिवशी येणारा ताप, नाहीसा होतो.

करवीरं भृङ्गपत्रं लवणं कुष्ठकर्कटे । चतुर्गुणेन मूत्रेण पचेत्तैलं हरेच्च तत् । पामां विचर्चिकां कुष्ठमभ्यङ्गाद्धि व्रणानि वै ॥ १,१८३.

करवीर, भृंगराजाची पाने, मीठ आणि कुष्टकर्कटा हे चारपट मूत्रात उकळून त्याचे तेल तयार करावे; हे तेल लावल्याने पामा, खरुज, कुष्ठ आणि जखमा बऱ्या होतात.

पिप्पलीमधुपानाच्च तथा मधुरभोजनात् । प्लीहा विनश्यते रुद्र तथा सूरणसेवनात् ॥ १,१८३.

पिंपळी मधासोबत प्यावी आणि गोड पदार्थ खावेत, तसेच सूरण घेतल्यानेही, रुद्रा, प्लीहा रोग नाहीसा होतो.

पिप्पलीञ्च हरिद्राञ्च गोमूत्रेण समन्विताम् । प्रक्षिपेच्च गुदद्वारे अर्शांसि विनिवारयेत् ॥ १,१८३.

पिंपळी आणि हळद गायीच्या मूत्रात मिसळून गुदद्वाराला लावावी; त्यामुळे मूळव्याध दूर होते.

अजादुग्धमार्द्रकञ्च पीतं प्लीहादिनाशनम् । सैन्धवञ्च विडङ्गानि सोमराजी तु सर्षपाः ॥ १,१८३.

बकरीचे दूध आणि ओले आले प्यायल्याने प्लीहा वगैरे रोग नाहीसे होतात; सैंधव मीठ, विडंग, सोमराजी आणि मोहरीही उपयुक्त आहेत.