गरुडपुराणम्

सुधा च हरितालञ्च शङ्खभस्म मनः शिला । सैन्धवेन सहैकत्र छागमूत्रेण पेषयेत् ॥ १,१८१.

सुधा, हरताल, शंखभस्म आणि मनःशिला, हे सैंधव मीठ आणि शेळीच्या मूत्रासोबत एकत्र वाटावे.

तत्क्षणोद्वर्तनादेव लोमशातनमुत्तमम् । शङ्खमामलकं पत्रं धातक्याः कुसुमानि च ॥ १,१८१.

हे लेप लगेच लावल्यास केस काढण्यासाठी फारच प्रभावी आहे. तसेच, शंख, आवळ्याची पाने आणि धातकीची फुलेही वापरावीत.

पिष्ट्वा तत्पयसा सार्धं सप्ताहं धारयेन्मुखे । स्निग्धाः श्वेताश्च दन्ताश्च भवन्ति विमलप्रभाः ॥ १,१८१.

ही सर्व द्रव्ये दूधासोबत वाटून, सात दिवस तोंडात धरावीत. त्यामुळे दात गुळगुळीत, पांढरे आणि चमकदार होतात.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८२ हरिरुवाच । शरद्ग्रीष्मवसन्तेषु प्रायशो दधि गर्हितम् । हेमन्ते शिशिरे चैव वर्षासु दधि शस्यते ॥ १,१८२.

श्रीहरि म्हणाले: शरद, उन्हाळा आणि वसंत ऋतूत दही टाळावे. हिवाळा, शिशिर आणि पावसाळ्यात मात्र दही खाणे योग्य आहे.

भुक्ते तु शर्करा पीता नवनीतेन बुद्धिकृत् । गुडस्य तु पुराणस्य पलमेकन्तु भक्षयेत् । स्त्रीसहस्रञ्च संगच्छेत्पुमान्बलयुतो हर ! ॥ १,१८२.

जेवल्यावर साखर आणि ताजे लोणी मिसळून प्यायल्याने बुद्धी वाढते. जुना गूळ एक तोळा खावा, मग बलवान पुरुष हजार स्त्रियांबरोबर संग करू शकतो, हे हरांनो.

कुष्ठं संचूर्णितं कृत्वा घृतमाक्षिकसंयुतम् । भक्षयेत्स्वप्नवेलायां बलीपलितनाशनम् ॥ १,१८२.

कुष्ठाचे चूर्ण तूप आणि मधासोबत मिसळून झोपण्यापूर्वी खावे. त्यामुळे ताकद वाढते आणि पांढरे केस नाहीसे होतात.

अतसीमाषगोधूमचूर्णं कृत्वा तु पिप्पली । घृतेन लेपयेद्गत्रमोभिः सार्धं विचक्षणः । कन्दर्पसदृशो मर्त्यो नित्यं भवति शङ्कर ! ॥ १,१८२.

अळशी, माष आणि गहू यांचे चूर्ण, पिंपळी घालून, तूप व पाण्यात मिसळून अंगाला लावावे. हे नेहमी केल्यास मनुष्य कामदेवासारखा देखणा होतो, शंकरा.

यवास्तिलाश्वगन्धा च मुशली सरला गुडम् । एभिश्च रचितां जग्ध्वा तरुणो बलवान्भवेत् ॥ १,१८२.

जव, तीळ, अश्वगंधा, मुषळी, सरळ आणि गूळ यांचे मिश्रण खाल्ल्यास तरुण आणि बलवान होतो.

हिङ्गु सौवर्चलं शुण्ठीं पीत्वा तु क्वथितोदकैः । परिणामाख्यशूलञ्च अजीर्णञ्चैव नश्यति ॥ १,१८२.

हिंग, सौम्य मीठ आणि सुंठ उकळलेल्या पाण्यात घालून प्यायल्यास पचनाचा त्रास आणि पोटदुखी दूर होते.

धातकीं सोमराजीञ्च क्षीरेण सह पेषयेत् । दुर्बलश्च भवेत्स्थूलो नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८२.

धातकी आणि सोमराजी दूधासोबत वाटून घ्यावे. हे घेतल्याने अशक्त माणूस स्थूल होतो, यात शंका नाही.

शर्करामधुसंयुक्तं नवनीतं बली लिहेत् । क्षीराशी च क्षयी पुष्टिं मेधाञ्चैवातुलां व्रजेत् ॥ १,१८२.

बलवान माणसाने साखर आणि मध मिसळलेले ताजे लोणी चाटावे. दूध घेतल्याने शरीर पुष्ट होते आणि अतुलनीय बुद्धी मिळते.

कुलीरचूर्णं सक्षीरं पीतञ्च क्षयरेगनुत् । भल्लातकं विडङ्गञ्च यवक्षारञ्च सैन्धवम् ॥ १,१८२.

कुलीराचे चूर्ण दूधासोबत घेतल्यास क्षयरोग बरा होतो. भल्लातक, विडंग, यवक्षार आणि सैंधव यांचा वापर करावा.

मनः शिला शङ्खचूर्णं तैलपक्वं तथैव च । लोमानि शातयत्येव नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८२.

मनःशिला आणि शंखाचे चूर्ण तेलात शिजवून लावल्यास केस सहजपणे निघतात, यात शंका नाही.

मालूरस्य रसं गृह्य जलौकां तत्र पेषयेत् । हस्तौ संलेपयेत्तेन त्वग्निस्तम्भनमुत्तमम् ॥ १,१८२.

मालूर फळाचा रस घेऊन त्यात जळू घासावी आणि तो रस हातावर लावावा. त्यामुळे जळण्याचा त्रास थांबतो.

शाल्मलीरसमादाय खरमूत्रे निधाय तम् । अग्नयादौ विक्षिपेत्तेन ह्यग्निस्तम्भनमुत्तमम् ॥ १,१८२.

शालमलीचे रस घेऊन तो गाढवाच्या मूत्रात ठेवावा आणि नंतर तो रस आगीत टाकावा. त्यामुळे ज्वाळा लगेच थांबतात.

वायस्या उदरं गृह्य मण्डूकवसया सह । गुटिकां कारयेत्तेन ततोऽग्नौ संक्षैपेत्सुधीः । एवमेतत्प्रयोगेण ह्यग्निस्तम्भनमुत्तमम् ॥ १,१८२.

गिधाडाचे पोट आणि बेडकाचे मेद एकत्र करून गोळी तयार करावी आणि ती आगीत टाकावी. या उपायाने अग्नी लगेच शांत होतो.

मुण्डीत्वक्च वचा मुस्तं मरिचं तगरं तथा । चर्वित्वा च त्विमं सद्यो जिह्वया ज्वलनं लिहेत् ॥ १,१८२.

मुंडीची साल, वचा, मुस्ता, मिरी आणि तगर हे सर्व चघळून घेतल्यावर लगेचच जिव्हेने ज्वाळा विझवता येतात.

गोरोचनां भृङ्गराजं चूर्णोकृत्यघृतं समम् । दिव्याम्भसः स्तम्भनं स्यान्मन्त्रेणानेन वै तथा । ओं अग्निस्तम्भनं कुरु कुरु ॥ १,१८२.

गायीच्या पित्तास आणि भृंगराजाच्या चूर्णास तूपात सम प्रमाणात मिसळून, दिव्य पाण्यासह हे मिश्रण मंत्र म्हणत वापरावे — 'ॐ, अग्नीचे स्थंभन कर, कर, कर.' असे केल्याने अग्नी स्थिर होतो.

ओं नमो भगवते जलं स्तम्भय सं सं सं केक केकः चरचर । जलस्तम्भनमन्त्रोऽयं जलं स्तम्भयते शिव ! ॥ १,१८२.

'ॐ, भगवंतास नमस्कार, पाणी स्थिर कर, सं सं सं, केक केक, जड आणि सजीव.' हे जलस्थंभनाचे मंत्र आहे, हे शिवा, आणि याने पाणी स्थिर होते.

गृध्रास्थिञ्च गवास्थिञ्च तथा निर्माल्यमेव च । अरेर्यो निखनेद्द्वारे पञ्चत्वमु पयाति सः ॥ १,१८२.

जर कोणी गिधाडाची हाडे, गायीची हाडे आणि देवळातील उरलेले फूल किंवा वस्तू शत्रूच्या दारात पुरली, तर तो शत्रू मृत्युमुखी पडतो.

पञ्चरक्तानि पुष्पाणि पृथग्जात्या समालभेत् । कुङ्कुमेन समायुक्तमात्मरक्तसमन्वितम् ॥ १,१८२.

पाच वेगवेगळ्या जातींची लाल फुले गोळा करावीत, त्यात कुंकू आणि स्वतःचे रक्त मिसळावे.

पुष्पेण तु समं पिष्ट्वा रोचनायाः पलैकतः । स्त्रिया पुंसा कृतो रुद्र ! तिलकोऽयं वशीकरः ॥ १,१८२.

ही फुले आणि एक पळा रोचना एकत्र वाटून, हे लेप स्त्री किंवा पुरुषाच्या कपाळावर लावल्यास आकर्षण निर्माण होते, हे रुद्रा.

ब्रह्मदण्डी तु पुष्येण भक्ष्ये पाने वशीकरः । यष्टि मधु पलैकेन पक्वमुष्णोदकं पिबेत् ॥ १,१८२.

ब्रह्मदंडी फुलांसह अन्नात किंवा पाण्यात मिसळून खाल्यास आकर्षण होते; तसेच एक पळा मध गरम पाण्यात उकडून प्यावे.

विष्टम्भिकाञ्च हृच्छूलं हरत्येव महेश्वर ! । ओं ह्रूं जः । मन्त्रोऽयं हरते रुद्र ! सर्ववृश्चिकजं विषम् ॥ १,१८२.

विष्टंभिका वनस्पती आणि हृदयदुखी दूर होते, हे महेश्वरा! 'ॐ ह्रूं जः' हा मंत्र म्हणल्याने, हे रुद्रा, सर्व विंचवाच्या विषाचा नाश होतो.

पिप्पली नवनीतञ्च शृङ्गवेरं च सैन्धवम् । मरिचं दधि कुष्ठञ्च नस्ये पाने विषं हरेत् ॥ १,१८२.

पिंपळी, ताजे लोणी, आले, सैंधव मीठ, मिरी, दही आणि कुष्ट — हे नस्य किंवा पिण्यास वापरल्यास विष दूर होते.

त्रिफलार्द्रककुष्ठं च चन्दनं घृतसंयुतम् । एतत्पानाच्च लेपाच्च विषनाशो भवेच्छिव ! ॥ १,१८२.

त्रिफळा, ताजे आले, कुष्ट, चंदन आणि तूप एकत्र करून प्यावे किंवा लावावे, हे शिवा, याने विष नष्ट होते.

पारावतस्य चाक्षीणि हरितालं मनः शिला । एतद्योगाद्विषं हन्ति वैनतेय इवोरगान् ॥ १,१८२.

कबुतराची डोळे, हरिताल आणि अभ्रक — हे एकत्र केल्यास विषाचा नाश होतो, जसे गरुडाने सर्पांचा नाश केला.

सैन्धवं त्र्यूषणं चैव दधिमध्वाज्यसंयुतम् । वृश्चिकस्य विषं हन्ति लेपोऽयं वृषभध्वज ! ॥ १,१८२.

सैंधव मीठ, त्र्यूषण, दही, मध आणि तूप — हे मिश्रण लेप म्हणून लावल्यास, हे वृषध्वजा, विंचवाच्या विषाचा नाश होतो.

ब्रह्मदण्डीतिलान्क्वाथ्य चूर्णं त्रिकटुकं पिबेत् । नाशयेद्रुद्र ! गुल्मानि निरुद्धं रक्तमेव च ॥ १,१८२.

ब्रह्मदंडी आणि तीळ उकडून, त्रिकटूचे चूर्ण प्यावे; हे रुद्रा, याने गाठ आणि रक्ताची अडथळा दूर होते.