गरुडपुराणम्

बला चैव सर्जरसं सौवीरसर्षपास्तथा । सर्पयूकामक्षिकाणां धूमो मशकनाशनः ॥ १,१८०.

बला, सर्जरसाय, सौवीर मीठ आणि मोहरी यांच्या धुरीने साप, उवा, माशी आणि डास नष्ट होतात.

भूतलायाश्च चूर्णेन स्तम्भः स्याद्योनिपूरणात् । तेन लेपनतो योनौ भगस्तम्भस्तु जायते ॥ १,१८०.

भूतलाच्या चूर्णाने योनी भरल्यास आकुंचन येते; तेच चूर्ण योनीला लावल्यास भग आकुंचित होते.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८१ हरिरुवाच । ताम्बूलञ्च घृतं क्षौद्रं लवणं ताम्रभाजने । तथा पयः समायुक्तं चक्षुः शूलहरं परम् ॥ १,१८१.

श्रीहरी म्हणाले: तांबूल, तूप, मध, मीठ तांब्याच्या भांड्यात दूधासह एकत्र केल्यास डोळ्यांच्या वेदनेवर उत्तम उपाय होतो.

हरीतकी वचा कुष्ठं व्योषं हिङ्गु मनः शिला । कासे श्वासे च हिक्कायां लिह्यात्क्षौद्रं घृप्लुतम् ॥ १,१८१.

हरीतकी, वचा, कुष्ट, त्रिकटू, हिंग आणि मनःशिला हे मध व तुपासह चाटल्यास खोकला, दमा आणि हिक्का यावर लाभ होतो.

पिप्पलीत्रिफलाचूर्णं मधुना लेहयेन्नरः । नश्यते पीनसः कासः श्वासश्च बलवत्तरः ॥ १,१८१.

पिंपळी, त्रिफळा चूर्ण आणि मध एकत्र करून चाटल्यास पिनस, खोकला नाहीसा होतो आणि श्वास मजबूत होतो.

समूलचित्रकं भस्मपिप्पलीचूर्णकं लिहेत् । श्वासं कासञ्च हिक्काञ्च मधुमिश्रं वृषध्वज ! ॥ १,१८१.

समूळ चित्रक, त्याची भस्म आणि पिंपळी चूर्ण मधात मिसळून चाटल्यास, वृषध्वज, दमा, खोकला आणि हिक्का यावर आराम मिळतो.

नीलोत्पलं शर्करा च मधुकं पद्मकं समम् । तण्डुलोदकसंमिश्रं प्रशमेद्रक्तविक्रियाः ॥ १,१८१.

नील कमळ, साखर, मधुक आणि पद्मक हे समप्रमाणात घेऊन तांदळाच्या पाण्यात मिसळल्यास रक्ताचे विकार शांत होतात.

शुण्ठी च शर्करा चैव तथा क्षौद्रेण संयुता । कोकिलस्वर एव स्याद्गुटिका भुक्तिमात्रतः ॥ १,१८१.

सुंठ आणि साखर मधात मिसळून, जेवणाच्या प्रमाणात गोळी करून घेतल्यास, आवाज कोकिळेसारखा मधुर होतो.

हरितालं शङ्खचूर्णं कदलीदलभस्मना । एतद्द्रव्येण चोद्वर्त्य लोमशातनमुत्तमम् ॥ १,१८१.

हरिताल, शंखचूर्ण आणि केळीच्या पानांची भस्म या द्रव्याने चोळल्यास, केस उत्तम प्रकारे निघून जातात.

लवणं हरितालञ्च तुम्बिन्याश्च फलानि च । लाक्षारससमायुक्तं लोमशातनमुत्तम् ॥ १,१८१.

मीठ, हरताल आणि तुंबिनीच्या फळांना लाक्षारस मिसळून बनवलेले लेप केस काढण्यासाठी उत्तम आहे.

सुधा च हरितालञ्च शङ्खभस्म मनः शिला । सैन्धवेन सहैकत्र छागमूत्रेण पेषयेत् ॥ १,१८१.

सुधा, हरताल, शंखभस्म आणि मनःशिला, हे सैंधव मीठ आणि शेळीच्या मूत्रासोबत एकत्र वाटावे.

तत्क्षणोद्वर्तनादेव लोमशातनमुत्तमम् । शङ्खमामलकं पत्रं धातक्याः कुसुमानि च ॥ १,१८१.

हे लेप लगेच लावल्यास केस काढण्यासाठी फारच प्रभावी आहे. तसेच, शंख, आवळ्याची पाने आणि धातकीची फुलेही वापरावीत.

पिष्ट्वा तत्पयसा सार्धं सप्ताहं धारयेन्मुखे । स्निग्धाः श्वेताश्च दन्ताश्च भवन्ति विमलप्रभाः ॥ १,१८१.

ही सर्व द्रव्ये दूधासोबत वाटून, सात दिवस तोंडात धरावीत. त्यामुळे दात गुळगुळीत, पांढरे आणि चमकदार होतात.

श्रीगरुडमहापुराणम् १८२ हरिरुवाच । शरद्ग्रीष्मवसन्तेषु प्रायशो दधि गर्हितम् । हेमन्ते शिशिरे चैव वर्षासु दधि शस्यते ॥ १,१८२.

श्रीहरि म्हणाले: शरद, उन्हाळा आणि वसंत ऋतूत दही टाळावे. हिवाळा, शिशिर आणि पावसाळ्यात मात्र दही खाणे योग्य आहे.

भुक्ते तु शर्करा पीता नवनीतेन बुद्धिकृत् । गुडस्य तु पुराणस्य पलमेकन्तु भक्षयेत् । स्त्रीसहस्रञ्च संगच्छेत्पुमान्बलयुतो हर ! ॥ १,१८२.

जेवल्यावर साखर आणि ताजे लोणी मिसळून प्यायल्याने बुद्धी वाढते. जुना गूळ एक तोळा खावा, मग बलवान पुरुष हजार स्त्रियांबरोबर संग करू शकतो, हे हरांनो.

कुष्ठं संचूर्णितं कृत्वा घृतमाक्षिकसंयुतम् । भक्षयेत्स्वप्नवेलायां बलीपलितनाशनम् ॥ १,१८२.

कुष्ठाचे चूर्ण तूप आणि मधासोबत मिसळून झोपण्यापूर्वी खावे. त्यामुळे ताकद वाढते आणि पांढरे केस नाहीसे होतात.

अतसीमाषगोधूमचूर्णं कृत्वा तु पिप्पली । घृतेन लेपयेद्गत्रमोभिः सार्धं विचक्षणः । कन्दर्पसदृशो मर्त्यो नित्यं भवति शङ्कर ! ॥ १,१८२.

अळशी, माष आणि गहू यांचे चूर्ण, पिंपळी घालून, तूप व पाण्यात मिसळून अंगाला लावावे. हे नेहमी केल्यास मनुष्य कामदेवासारखा देखणा होतो, शंकरा.

यवास्तिलाश्वगन्धा च मुशली सरला गुडम् । एभिश्च रचितां जग्ध्वा तरुणो बलवान्भवेत् ॥ १,१८२.

जव, तीळ, अश्वगंधा, मुषळी, सरळ आणि गूळ यांचे मिश्रण खाल्ल्यास तरुण आणि बलवान होतो.

हिङ्गु सौवर्चलं शुण्ठीं पीत्वा तु क्वथितोदकैः । परिणामाख्यशूलञ्च अजीर्णञ्चैव नश्यति ॥ १,१८२.

हिंग, सौम्य मीठ आणि सुंठ उकळलेल्या पाण्यात घालून प्यायल्यास पचनाचा त्रास आणि पोटदुखी दूर होते.

धातकीं सोमराजीञ्च क्षीरेण सह पेषयेत् । दुर्बलश्च भवेत्स्थूलो नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८२.

धातकी आणि सोमराजी दूधासोबत वाटून घ्यावे. हे घेतल्याने अशक्त माणूस स्थूल होतो, यात शंका नाही.

शर्करामधुसंयुक्तं नवनीतं बली लिहेत् । क्षीराशी च क्षयी पुष्टिं मेधाञ्चैवातुलां व्रजेत् ॥ १,१८२.

बलवान माणसाने साखर आणि मध मिसळलेले ताजे लोणी चाटावे. दूध घेतल्याने शरीर पुष्ट होते आणि अतुलनीय बुद्धी मिळते.

कुलीरचूर्णं सक्षीरं पीतञ्च क्षयरेगनुत् । भल्लातकं विडङ्गञ्च यवक्षारञ्च सैन्धवम् ॥ १,१८२.

कुलीराचे चूर्ण दूधासोबत घेतल्यास क्षयरोग बरा होतो. भल्लातक, विडंग, यवक्षार आणि सैंधव यांचा वापर करावा.

मनः शिला शङ्खचूर्णं तैलपक्वं तथैव च । लोमानि शातयत्येव नात्र कार्या विचारणा ॥ १,१८२.

मनःशिला आणि शंखाचे चूर्ण तेलात शिजवून लावल्यास केस सहजपणे निघतात, यात शंका नाही.

मालूरस्य रसं गृह्य जलौकां तत्र पेषयेत् । हस्तौ संलेपयेत्तेन त्वग्निस्तम्भनमुत्तमम् ॥ १,१८२.

मालूर फळाचा रस घेऊन त्यात जळू घासावी आणि तो रस हातावर लावावा. त्यामुळे जळण्याचा त्रास थांबतो.

शाल्मलीरसमादाय खरमूत्रे निधाय तम् । अग्नयादौ विक्षिपेत्तेन ह्यग्निस्तम्भनमुत्तमम् ॥ १,१८२.

शालमलीचे रस घेऊन तो गाढवाच्या मूत्रात ठेवावा आणि नंतर तो रस आगीत टाकावा. त्यामुळे ज्वाळा लगेच थांबतात.

वायस्या उदरं गृह्य मण्डूकवसया सह । गुटिकां कारयेत्तेन ततोऽग्नौ संक्षैपेत्सुधीः । एवमेतत्प्रयोगेण ह्यग्निस्तम्भनमुत्तमम् ॥ १,१८२.

गिधाडाचे पोट आणि बेडकाचे मेद एकत्र करून गोळी तयार करावी आणि ती आगीत टाकावी. या उपायाने अग्नी लगेच शांत होतो.

मुण्डीत्वक्च वचा मुस्तं मरिचं तगरं तथा । चर्वित्वा च त्विमं सद्यो जिह्वया ज्वलनं लिहेत् ॥ १,१८२.

मुंडीची साल, वचा, मुस्ता, मिरी आणि तगर हे सर्व चघळून घेतल्यावर लगेचच जिव्हेने ज्वाळा विझवता येतात.

गोरोचनां भृङ्गराजं चूर्णोकृत्यघृतं समम् । दिव्याम्भसः स्तम्भनं स्यान्मन्त्रेणानेन वै तथा । ओं अग्निस्तम्भनं कुरु कुरु ॥ १,१८२.

गायीच्या पित्तास आणि भृंगराजाच्या चूर्णास तूपात सम प्रमाणात मिसळून, दिव्य पाण्यासह हे मिश्रण मंत्र म्हणत वापरावे — 'ॐ, अग्नीचे स्थंभन कर, कर, कर.' असे केल्याने अग्नी स्थिर होतो.

ओं नमो भगवते जलं स्तम्भय सं सं सं केक केकः चरचर । जलस्तम्भनमन्त्रोऽयं जलं स्तम्भयते शिव ! ॥ १,१८२.

'ॐ, भगवंतास नमस्कार, पाणी स्थिर कर, सं सं सं, केक केक, जड आणि सजीव.' हे जलस्थंभनाचे मंत्र आहे, हे शिवा, आणि याने पाणी स्थिर होते.