गुणभूतानि भूतेशे सूत्रे मणिगणा इव 2.17 अणीयसामणीयांसं स्थविष्ठं च स्थवीयसाम् 2.
सर्व गुण जसे मण्यांच्या माळेत गुंफलेले असतात, तसे त्या भूतांच्या अधिपतीत आहेत. तो सूक्ष्मात सूक्ष्म आणि मोठ्यात मोठा आहे.
यं वाक्येष्वनुवाक्येषु निषत्सूपनिषत्सु च 2.
ज्याचे वर्णन शब्द, मंत्र आणि उपनिषदांत केले जाते...
पुराणपुरुषः प्रोक्तो ब्रह्मा प्रोक्तो द्विजातिषु 2.
पुराणांत ज्याला आदिपुरुष म्हटले जाते, आणि द्विजांमध्ये ब्रह्मा म्हणून ओळखले जाते.
यस्मिंल्लोकाः स्फुरन्तीमे जलेषु शकुन्यो यथा 2.
ज्याच्यात हे सर्व जग जणू पाण्यावर बसलेल्या पक्ष्यांसारखे चमकत असते.
अर्चयन्ति च यं देवा यक्षराक्षसपन्नगाः 2.
ज्याला देव, यक्ष, राक्षस आणि सर्पही पूजतात.
चन्द्रादित्यौ च नयने तं देवं चिन्तयाम्यहम् 2.
चंद्र आणि सूर्य ज्याच्या डोळ्यांत आहेत, त्या देवाचा मी ध्यान करतो.
यस्योच्छ्वासश्च पवनः तं देवं चिन्तयाम्यहम् 2.
ज्याचा श्वास म्हणजे वारा आहे, त्या देवाचा मी ध्यान करतो.
कुक्षौ समुद्राश्चत्वारस्तं देवं चिन्तयाम्यहम् 2.
ज्याच्या पोटात चारही समुद्र आहेत, त्या देवाचा मी ध्यान करतो.
अनादिरादिर्विश्वस्य तं देवं चिन्तयाम्यहम् 2.
जो विश्वाचा आदि आणि अनादी आहे, त्या देवाचा मी ध्यान करतो.
मुखादग्निश्च संजज्ञे तं देवं चिन्तयाम्यहम् 2.
ज्याच्या तोंडातून अग्नी उत्पन्न झाला, त्या देवाचा मी ध्यान करतो.
मूर्द्धभागाद्दिवं यस्य तं देवं चिन्तयाम्यहम् 2.
ज्याच्या डोक्यातून स्वर्ग निर्माण झाला, त्या देवाचा मी ध्यान करतो.
वंशानुचरितं यस्मात्तं देवं चिन्तयाम्यहम् 2.
ज्याच्यापासून वंश आणि परंपरा सुरू झाली, त्या देवाचा मी ध्यान करतो.
इत्युक्तोऽहं पुरा रुद्रः श्वेतद्वीपनिवासिनम् 2.
पूर्वी रुद्राने श्वेतद्वीपात राहणाऱ्याला असे विचारले.
अस्माकं मध्यतो रुद्र उवाच परमेश्वरम् 2.
आमच्यात रुद्राने परमेश्वराला विचारले.
यथा पप्रच्छ मां व्यास स्तथासौ भगवान् भवः 2.
जसे व्यासाने मला विचारले, तसेच भगवंत भवानेही विचारले.
हरे कथय देवेश ! देवदेवः क ईश्वरः 2.
हे हरि, मला सांग, देवांचा अधिपती कोण आहे, देवांचा देव कोण आहे, शासक कोण आहे?
कैर्धर्मैः कैश्च नियमैः कया वा धर्मपूजया 2.
कोणत्या धर्मांनी, कोणत्या नियमांनी आणि कोणत्या धर्मपूर्वक पूजेनं?
कस्माद्देवाज्जगज्जातं जगत्पालयते च कः 2.
कोणत्या देवापासून जग निर्माण झालं आणि जगाचं पालन कोण करतो?
सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च 2.
सृष्टी, प्रलय, वंश आणि मन्वंतरांची माहिती—
एतत्सर्वं हरे ! ब्रूहि यच्चान्यदपि किञ्चन 2.
हे हरि, हे सर्व आणि आणखी काही असेल तर तेही मला सांग.
तथाष्टादश विद्याश्च हरी रुद्रं ततोऽब्रवीत् हरिरुवाच 2.
मग अठरा विद्या सांगितल्या; हरिने रुद्राला सांगितले, हरि म्हणाला:
अहं हि देवो देवानां सर्वलोकेश्वरेश्वरः 2.
मीच देवांचा देव आहे, सर्व लोकांचा आणि त्यांच्या अधिपतींचा स्वामी आहे.
अहं हि पूजितो रुद्र ! ददामि परमां गतिम् 2.
हे रुद्र, जेव्हा माझी पूजा केली जाते, तेव्हा मी सर्वात उच्च अवस्था देतो.
जगत्स्थितेरहं बीजं जगत्कर्त्ता त्वहं शिव ! 2.
शिवा, या जगाच्या अस्तित्वाचं मूळ बीज मीच आहे; आणि या सृष्टीचा कर्ताही मीच आहे.
अवतारैश्च मत्स्याद्यैः पालयाम्यखिलं जगत् 2.
माझ्या मत्स्य आणि इतर अवतारांनी मी हे संपूर्ण जग रक्षण करतो.
स्वर्गादीनां च कर्त्ताहं स्वर्गादीन्यहमेव च 2.
स्वर्ग आणि इतर सर्व गोष्टींचा कर्ता मीच आहे; आणि खरंतर, मीच स्वर्ग वगैरे आहे.
ज्ञाता श्रोता तथा मन्ता वक्ता वक्तव्यमेव च 2.
मी जाणणारा आहे, ऐकणारा आहे, विचार करणारा आहे, बोलणारा आहे आणि जे बोलायचं आहे तेही मीच आहे.
ध्यानं पूजोपहारोऽहं मण्डलान्यहमेव च 2.
मी ध्यान आहे, पूजा अर्पण आहे, आणि मीच पवित्र मंडळेही आहे.
सर्वज्ञानान्यहं शम्भो ! ब्रह्मात्माहमहं शिव ! 2.
शंभो, मी सर्व ज्ञान आहे; शिवा, मीच ब्रह्माचा आत्मा आहे.
अहं साक्षात्सदाचारो धर्मोऽहं वैष्णवो ह्यहम् 2.
मी प्रत्यक्ष सदाचार आहे; मीच धर्म आहे आणि खरोखर मी वैष्णव मार्गही आहे.