गरुडपुराणम्

तत्र राज्यं चकाराथ पुत्त्रवत्पालयन्प्रजाः । दशाश्वमेधानाहृत्य गयाशिरसि पातनम् ॥ १,१४३.

तेथे त्यानं राज्य केलं, प्रजेला मुलांप्रमाणे सांभाळलं, दहा अश्वमेध यज्ञ केले आणि गया शिरावर पिंडदान केलं.

पिण्डानां विधिवत्कृत्वा दत्त्वा दानानि राघवः । पुत्रौ कुशलवौ दृष्ट्वा तौ च राज्येऽभ्यषेचयत् ॥ १,१४३.

राघवनं पूर्वजांसाठी विधीपूर्वक श्राद्ध केलं, दान दिलं आणि आपल्या कुश व लव या मुलांना पाहून त्यांना राज्याभिषेक केला.

एकादशसहस्राणि रामो राज्यमकारयत् । शत्रुघ्नो लवणं जघ्ने शैलूषं भतस्ततः ॥ १,१४३.

रामानं अकरा हजार वर्षे राज्य केलं. शत्रुघ्नानं लवण आणि मग शैलूष नावाच्या राक्षसाचा वध केला.

अगस्त्यादीन्मुनीन्नत्वा श्रुत्वोत्पत्तिञ्च रक्षसाम् । स्वर्गं गतो जनैः सार्धमयोध्यास्थैः कृतार्थकः ॥ १,१४३.

अगस्त्यांसारख्या ऋषींना वंदन करून, राक्षसांची उत्पत्ती ऐकून, अयोध्येतील लोकांसह तो आपले जीवन सफल करून स्वर्गात गेला.

श्रीगरुडमहापुराणम् १४४ ब्रह्मोवाच । हरिवंशं प्रवक्ष्यामि कृष्णमाहात्म्यमुत्तमम् । वसुदेवात्तु देवक्यां वासुदेवो बलोऽभवत् ॥ १,१४४.

ब्रह्मा म्हणाले: आता मी हरिवंश सांगतो, श्रीकृष्णाचे श्रेष्ठ माहात्म्य सांगतो. वसुदेव आणि देवकी यांच्या पोटी वासुदेव म्हणजे बलराम जन्माला आला.

धर्मादिरक्षणार्थाय ह्यधर्मादिविनष्टये । कृष्णः पीत्वा स्तनौ गाढं पूतनामनयत्क्षयम् ॥ १,१४४.

धर्माचे रक्षण आणि अधर्माचा नाश करण्यासाठी, श्रीकृष्णाने पूतनेचे स्तन जोरात शोषून तिला संपवले.

शकटः परिवृत्तोऽथ भग्नौ च यमलार्जुनौ । दमितः कालियो नागो धेनुको विनिपातितः ॥ १,१४४.

शकटी उलथवली गेली, यमल-अर्जुन वृक्ष तोडले गेले, कालिय नावाचा साप शांत केला, आणि धेनुक राक्षसाचा नाश केला.

धृतो गोवर्धनः शैल इन्द्रेण परिपूजितः । भारावतरणं चक्रे प्रतिज्ञां कृतवान्हरिः ॥ १,१४४.

गोवर्धन पर्वत श्रीकृष्णाने धरला आणि इंद्राने त्याची पूजा केली. हरिने आपली प्रतिज्ञा पूर्ण करून पृथ्वीवरील भार उतरवला.

रक्षणायार्जुनादेश्च ह्यरिष्टादिर्निपातितः । केशी विनिहतो दैत्यो गोपाद्याः परितोषिताः ॥ १,१४४.

अर्जुन आणि इतरांच्या रक्षणासाठी, अरिष्टासारख्या राक्षसांचा वध केला; केशी नावाचा दैत्य मारला गेला आणि गवळ्यांसह सर्वजण संतुष्ट झाले.

चाणूरो मुष्टिको मल्लः कंसो मञ्चान्निपातितः । रुक्मिणीसत्यभामाद्याः ह्यष्टौ पत्न्यो हरेः पराः ॥ १,१४४.

चाणूर, मुष्टिक हे मल्ल आणि कंस यांचा मंचावर वध झाला. रुक्मिणी, सत्यभामा आणि इतर अशा आठ श्रेष्ठ पत्न्या श्रीकृष्णाला लाभल्या.

षोढश स्त्रीसहस्राणि ह्यन्यान्यास महात्मनः । तासां पुत्राश्च पौत्राद्याः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १,१४४.

त्या महात्म्याच्या सोळा हजार इतर स्त्रिया होत्या; त्यांची मुले, नातवंडे आणि इतर शेकड्यांनी, हजारोंनी होते.

रुक्मिण्याञ्चैव प्रद्युम्नो न्यवधीच्छंबरञ्च यः । तस्य पुत्रोऽनिरुद्धोऽभूदुषाबाणसुतापतिः ॥ १,१४४.

रुक्मिणीपासून प्रद्युम्न जन्मला आणि त्याने शंबराचा वध केला. त्याचा मुलगा अनिरुद्ध, उषा या बाणाच्या कन्येचा पती झाला.

हरिशकरयोर्यत्र महायुद्धं बभूव ह । बाणबाहुसहस्रञ्च च्छिन्नं बाहुद्वयं ह्यभूत् ॥ १,१४४.

श्रीकृष्ण आणि चंद्रकोटि असलेल्या शंकर यांच्यात मोठे युद्ध झाले, त्यात बाणाच्या हजार हातांपैकी फक्त दोन हात शिल्लक राहिले.

नरको निहतो येन पारिजातं जहार यः । बलश्च शिसुपालश्च हतश्च द्विविदः कपिः ॥ १,१४४.

नरकासुराचा वध ज्याने केला आणि पारिजात वृक्ष आणला; बळराम, शिशुपाल आणि द्विविद वानर यांचा देखील वध झाला.

अनिरुद्धादभूद्वज्रः स च राजा गते हरौ । सन्दीपनिं गुरुञ्चक्रे सपुत्रञ्च चकार सः । मथुरायां चोग्रसेनं पालनं च दिवौकसाम् ॥ १,१४४.

अनिरुद्धापासून वज्र जन्मला, जो श्रीकृष्ण गेल्यावर राजा झाला. त्याने संदीपनी आणि त्याचा मुलगा गुरु केले. मथुरेत उग्रसेनाला देवतांचा रक्षक बनवले.

श्रीगरुडमहापुराणम् १४५ ब्रह्मोवाच । भारतं संप्रवक्ष्यामि भारावतरणं भुवः । चक्रे कृष्णो युध्यमानः पाण्डवादिनिमित्ततः ॥ १,१४५.

ब्रह्मा म्हणाले: आता मी भारत सांगतो, पृथ्वीवरील भार उतरवण्याची कथा सांगतो. पांडवांसाठी आणि इतरांसाठी श्रीकृष्णाने युद्ध करून हे कार्य पूर्ण केले.

विष्णुनाभ्यब्जतो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रोऽत्रिरत्रितः । सोमस्ततो बुधस्तस्मादिलायां च पुरूरवाः ॥ १,१४५.

विष्णूच्या नाभीतून ब्रह्मा उत्पन्न झाला; ब्रह्मापासून त्याचा मुलगा अत्री, अत्रीपासून सोम, सोमापासून बुध, आणि बुध व इलापासून पुरूरवा जन्मला.

तस्यायुस्तत्र वंशेऽभूद्ययातिर्भरतः कुरुः । शन्तनुस्तस्य वंशेऽभूद्गङ्गायां शन्तनोः सुतः ॥ १,१४५.

त्या वंशात त्याला आयुस, नंतर ययाति, भरत आणि कुरु हे झाले; कुरुच्या वंशात शांतनू झाला, आणि गंगेपासून शांतनूला पुत्र झाला.

भीष्मः सर्वगुणैयुक्तो ब्रह्मवैवर्तपारगः ॥ १,१४५.

भीष्म सर्व गुणांनी युक्त होता आणि ब्रह्मवैवर्त शास्त्रात पारंगत होता.

शन्तनोः सत्यवत्यां च द्वौ पुत्रौ संबभूवतुः । चित्राङ्गदन्तु गन्धर्वः पुत्रं चित्राङ्गदोऽवधीत् ॥ १,१४५.

शांतनू आणि सत्यवती यांना दोन मुले झाली; त्यातील चित्रांगदाचा गंधर्वाने वध केला.

अन्यो विचित्रवीर्योऽभूत्काशीराजसुतापतिः । विचित्रवीर्ये स्वर्याते व्यासात्तत्क्षेत्रतोऽभवत् ॥ १,१४५.

दुसरा मुलगा विचित्रवीर्य झाला, जो काशीच्या राजकन्येचा पती होता. विचित्रवीर्य गेल्यावर, व्यासाच्या योगाने त्या कुळात पुत्र जन्मले.

धृतराष्टोऽम्बिकापुत्रः पाण्डुराम्बालिकासुतः । भुजिष्यायान्तु विदुरो गान्धार्यां धृतराष्ट्रतः ॥ १,१४५.

धृतराष्ट्र हा अंबिकेचा मुलगा होता, पांडू अंबालिकेचा मुलगा होता, आणि विदुर भुजिष्या या दासीपासून जन्मला. गांधारीपासून धृतराष्ट्राला अनेक पुत्र झाले.

दुर्योधनप्रधानास्तु शतसंख्या महाबलाः । पाण्डोः कुन्त्याञ्च माद्यां च पञ्च पुत्राः प्रजज्ञिरे ॥ १,१४५.

दुर्योधन प्रमुख असलेल्या, शंभर बलवान पुत्रांचा समूह होता. पांडूपासून कुंती आणि माद्री यांच्या पोटी पाच पुत्र जन्मले.

युधिष्ठिरो भीमसेनो ह्यर्जुनो नकुलस्तथा । सहदेवश्च पञ्चैते महाबलपराक्रमाः ॥ १,१४५.

युधिष्ठिर, भीम, अर्जुन, नकुल आणि सहदेव — हे पाचही मोठ्या बळाचे आणि पराक्रमी होते.

कुरुपाण्डवयोर्वैरं दैवयो गाद्बभूव ह । दुर्योधनेनाधीरेण पाण्डवाः समुपद्रुताः ॥ १,१४५.

कौरव आणि पांडव यांच्यात दैवाने वैर निर्माण झाले. दुर्योधनाच्या हट्टीपणामुळे पांडवांना अनेक त्रास सहन करावा लागला.

दग्धा जतुगृहे वीरास्ते मुक्ताः स्वधियामलाः ॥ १,१४५.

लाक्षागृह जळल्यावर, हे वीर शुद्ध मनाने आणि चतुराईने तिथून सुटले.

ततस्तदेकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने । विविशुस्ते महात्मानो निहत्य बकराक्षसम् ॥ १,१४५.

नंतर हे महात्मे एकचक्रा नगरीतील एका ब्राह्मणाच्या घरी राहायला गेले आणि त्यांनी बकासुर राक्षसाचा वध केला.

ततः पाञ्चालविषयेद्रौपद्यास्ते स्वयंवरम् । विज्ञाय वीर्यशुल्कान्तां पाण्डवा उपयेमिरे ॥ १,१४५.

त्यानंतर पांचाळ देशात, पांडवांनी वीर्यशुल्क असलेल्या द्रौपदीला स्वयंवरात जिंकले.

द्रोणभीष्मानुमत्या तु धृतराष्ट्रः समानयत् । अर्द्वराज्यं ततः प्राप्ता इन्द्रप्रस्थे पुरोत्तमे ॥ १,१४५.

द्रोण आणि भीष्म यांच्या संमतीने धृतराष्ट्राने पांडवांशी संधि केली. त्यानंतर पांडवांना इंद्रप्रस्थ या सुंदर नगरीत अर्धे राज्य मिळाले.