गरुडपुराणम्

शुचिद्रथो वृष्णिमांश्च सुपेणश्च सुनीथकः । नृचक्षुश्च मुखाबाणः मेधावी च नृपञ्जयः ॥ १,१४१.

शुचिद्रथ, वृष्णिमान, सुपेण, सुनीथक, नृचक्षु, मुखाबाण, मेधावी आणि नृपंजय हे पुढे आले.

पारिप्लवश्च मुनयो मेधावी च नृपञ्जयः । बृहद्रथो हरिस्तिग्मो शतानीकः सुदानकः ॥ १,१४१.

पारिप्लव, मेधावी, नृपंजय, बृहद्रथ, हरिस्तिग्म, शतानिक आणि सुदानक हे नंतरचे राजे.

उदानोऽह्निनरश्चैव दण्डपाणिर्निमित्तकः । क्षेमकश्च ततः शूद्रः पिता पूर्वस्ततः सुतः ॥ १,१४१.

उदान, अह्निनर, दंडपाणि, निमित्तक, त्यानंतर क्षेमक, मग शूद्र, आणि त्याचा मुलगा — पूर्वीचा पिता.

बृहद्बलास्तु कथयन्ते नृपोश्चैक्ष्वाकुवंशजाः । बृहद्बलादुरुक्षयो वत्सव्यूहस्ततः परः ॥ १,१४१.

बृहद्बल आणि इक्ष्वाकू वंशातील राजे यांची नावे सांगितली जातात. बृहद्बलानंतर उरुक्षय, मग वत्सव्यूह, आणि त्यानंतर इतर राजे आले.

वत्सव्यूहात्ततः सूर्यः सहदेवस्तदात्मजः । बृहदश्वो भानुरथः प्रतीच्यश्च प्रतीतकः । मनुदेवः सुनक्षत्रः किन्नरश्चान्तरिक्षकः ॥ १,१४१.

वत्सव्यूहापासून सूर्य, त्याचा मुलगा सहदेव, मग बृहदश्व, भानुरथ, प्रतीच्या, प्रतीतक, मनुदेव, सुनक्षत्र, किन्नर आणि अंतरिक्षक हे राजे झाले.

सुपर्णः कृतजिच्चैव बृहद्भ्राजश्च धार्मिकः । कृतञ्जयो धनञ्जयः संजयः शाक्य एव च ॥ १,१४१.

सुर्पर्ण, कृतजित, धर्मी बृहद्भ्राज, कृतंजय, धनंजय, संजय आणि शाक्य हे राजे पुढे झाले.

शुद्धोदनो बाहुलश्च सेनजित्क्षुद्रकस्तथा । सुमित्रः कुडवश्चातः सुमित्रान्मागधाञ्छणु ॥ १,१४१.

शुद्धोधन, बाहुल, सेनजित आणि क्षुद्रक असे राजे झाले. त्यानंतर सुमित्र, कुडव आणि सुमित्रापासून मगध राजांची ओळख होते.

जरासन्धः सहदेवः सोमापिश्च श्रुतश्रवाः । अयुतायुर्निरमित्रः सुक्षत्रो बहुकर्मकः ॥ १,१४१.

जरासंध, सहदेव, सोमापी, श्रुतश्रवा, अयुतायू, निरमित्र, सुक्षत्र आणि बहुकर्मक हे मगधांचे पुढील राजे होते.

श्रुतञ्जयः सेनजिच्च भूरिश्चैव शुचिस्तथा । क्षेम्यश्च सुव्रतो धर्मः श्मश्रुलो दृढसेनकः ॥ १,१४१.

श्रुतंजय, सेनजित, भू‍रि, शुचि, क्षेम्य, सुव्रत, धर्म, श्मश्रुल आणि दृढसेनक हे पुढील राजे होते.

सुमतिः सुबलो नीतो सत्यजिद्विश्वजित्तथा । इषुञ्जयश्च इत्येते नृपा बार्हद्रथाः स्मृताः ॥ १,१४१.

सुमती, सुबल, नीत, सत्यजित, विश्वजित आणि इषुंजय — हे सर्व राजे बर्हद्रथ म्हणून ओळखले जातात.

अधर्मिष्ठाश्च शूद्राश्च भविष्यन्ति नृपास्ततः । स्वर्गादिकृद्धि भगवान्साक्षान्नारायणोऽव्ययः ॥ १,१४१.

यानंतर अधर्मी आणि शूद्र वर्णातील राजे येतील. मग स्वर्गाचा आणि सर्वाचा आधार असलेले, अविनाशी नारायण स्वतः अवतार घेतील.

नैमित्तिकः प्राकृतिकस्तथैवात्यन्तिको लयः । याति भूः प्रलयं चाप्सु ह्यापस्तेजसि पावकः ॥ १,१४१.

नैमित्तिक, प्राकृत आणि अत्यंतिक असे तीन प्रकारचे प्रलय होतात. पृथ्वी पाण्यात विलीन होते, पाणी तेजात, आणि तेज वायूमध्ये विलीन होते.

वायौ वायुश्च वियति त्वाकाशौ यात्यहङ्कृतौ । अहं बुद्धौ मतिर्जोवे जीवोऽव्यक्ते तदात्मनि ॥ १,१४१.

वायू आकाशात विलीन होतो, आकाश अहंकारात, अहंकार बुद्धीत, बुद्धी मनात, मन जीवात, जीव अव्यक्तात आणि मग त्या परमात्म्यात विलीन होतो.

आत्मा परेश्वरो विष्णुरेको नारायणो नरः । अविनाश्यपरं सर्वं जगत्स्वर्गादि नाशि हि ॥ १,१४१.

आत्मा म्हणजेच परमेश्वर, विष्णू, एक नारायण, तोच पुरुष आहे. जग, स्वर्ग वगैरे सर्व नाश पावणारे आहेत, पण तो अविनाशी आणि सर्वोच्च आहे.

नृपादयो गता नाशमतः पापं विवर्जयेत् । धर्मं कुर्यात्स्थिरं येन पापं हित्वा हरिं व्रजेत् ॥ १,१४१.

राजे आणि इतर सर्वांचा शेवट झाला आहे, म्हणून पाप टाळावे. जो धर्माने स्थिर राहतो, पाप सोडतो, तो हरिपर्यंत पोहोचतो.

श्रीगरुडमहापुराणम् १४२ ब्रह्मोवाच । विंशादीन्पालयामास ह्यवतीर्णो हरिः प्रभुः । दैत्यधर्मस्य नाशार्थं वेदधर्मादिगुप्तये ॥ १,१४२.

ब्रह्मा म्हणाले: प्रभू हरि स्वतः अवतार घेऊन मनु आणि इतरांचे रक्षण करतात, दैत्यांचे अधर्म नष्ट करण्यासाठी आणि वेदधर्म व त्याच्या शाखांचे रक्षण करण्यासाठी.

मत्स्यादिकस्वरूपेण त्ववतारं करोत्यजः । मत्स्यो भूत्वा हयग्रीवं दैत्यं हत्वाजिकण्टकम् ॥ १,१४२.

मच्छ्यादी रूपे धारण करून अजन्मा प्रभू अवतार घेतात. मच्छ्यरूप घेऊन त्यांनी अश्वांमध्ये काटा असलेल्या हयग्रीव दैत्याचा वध केला.

वेदानानीय मन्वादीन्पालयामास केशवः । मन्दरं धारयामास कूर्मो भूत्वा हिताय च ॥ १,१४२.

वेद परत आणून केशवाने मनु आणि इतरांचे रक्षण केले. कूर्मरूप घेऊन त्यांनी मंदार पर्वत उचलला आणि सर्वांचे कल्याण केले.

क्षीरोदमथने वै द्यो देवो धन्वन्तरिर्ह्यर्भूत् । बिभ्रत्कमण्डलुं पूर्णममृतेन समुत्थितः ॥ १,१४२.

क्षीरसागर मंथनात धन्वंतरी देव प्रकट झाले, त्यांनी अमृताने भरलेला कमंडलू हातात घेतला आणि अमृतासह प्रकट झाले.

आयुर्वेदमथाष्टाङ्गं सुश्रुताय स उक्तवान् । अमृतं पाययामास स्त्रीरूपी च सुरान्हरिः ॥ १,१४२.

त्यांनी सुश्रुताला आठ अंगांचा आयुर्वेद शिकवला. हरिने स्त्रीरूप घेऊन देवांना अमृत पाजले.

अवतीर्णो वराहोऽथ हिरण्याक्षं जघान ह । पृथिवीं धारयामास पालयामास देवताः ॥ १,१४२.

मग वराह अवतार घेऊन त्यांनी हिरण्याक्षाचा वध केला, पृथ्वीला उचलले आणि देवतांचे रक्षण केले.

नरसिंहोऽवर्तोर्णोऽथ हिरण्यकशिपुंरिपुम् । दैत्यान्निहतवान्वेदधर्मादीनभ्यपालयत् ॥ १,१४२.

नरसिंह हा त्या वेळी प्रकट झाला आणि हिरण्यकशिपू या दैत्यराजाचा वध केला. त्याने दैत्यांचा नाश केला आणि वेद, धर्म इत्यादींचे रक्षण केले.

ततः परशुरामोऽभूज्जमदग्नेर्जगत्प्रभुः । त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवीं चक्रे निः क्षत्त्रियां हरिः ॥ १,१४२.

त्याच्यानंतर परशुराम, जमदग्नींच्या पोटी जन्माला आले. त्यांनी एकवीस वेळा पृथ्वी क्षत्रियविरहित केली.

कार्तवीर्यं जघानाजौ कश्यपाय महीं ददौ । यागं कृत्वा महाबाहुर्महेन्द्रे पर्वते स्थितः ॥ १,१४२.

त्यांनी युद्धात कार्तवीर्याचा वध केला आणि पृथ्वी कश्यपाला दिली. मोठ्या बळाचे ते परशुराम यज्ञ करून महेंद्र पर्वतावर राहिले.

ततो रामो भविष्णुश्च चतुर्धा दुष्टर्मदनः । पुत्रो दशरथाज्जज्ञे रामश्च भरतोऽनुजः ॥ १,१४२.

नंतर राम, दुष्टांचा नाश करणारा, चार रूपांनी प्रकट होणार होता. दशरथांचा पुत्र म्हणून रामाचा जन्म झाला आणि भरत त्याचा लहान भाऊ होता.

लक्ष्मणश्चाथ शत्रुघ्नो रामभार्या च जानकी । रामश्च पितृसत्यार्थं मातृभ्यो हितमाचरन् ॥ १,१४२.

लक्ष्मण आणि त्यानंतर शत्रुघ्न, तसेच रामाची पत्नी जानकी यांचा जन्म झाला. रामाने वडिलांचे वचन पाळण्यासाठी आणि मातांच्या हितासाठी वागणूक दिली.

शृङ्गवेरं चित्रकूटं दण्डकारण्यमागतः । नासां शूर्पणखायाश्च च्छित्त्वाथ खरदूषणम् ॥ १,१४२.

राम शृंगवेर, चित्रकूट आणि दंडकारण्य येथे गेले. त्यांनी शूर्पणखाची नाक कापली आणि खर-दूषणाचा वध केला.

हत्वा स राक्षसं सीतापहारिरजनीचरम् । रावणं चानुजं तस्य लङ्कापुर्यां विभीषणम् ॥ १,१४२.

सीतेचे अपहरण करणाऱ्या राक्षस रावणाचा आणि त्याच्या भावाचा लंकेत वध करून, रामाने विभीषणाला राज्य दिले.

रक्षोराज्ये च संस्थाप्य सुग्रीवनुमन्मुखैः । आरुह्य पुष्पकं सार्धं सीतया पतिभक्तया ॥ १,१४२.

राक्षसांच्या राज्यात विभीषणाला बसवून, सुग्रीव आणि हनुमान यांच्या सोबत, राम सीतेसह पुष्पक विमानावर आरूढ झाले.