गरुडपुराणम्

पुटद्वयं गृहीत्वान्नं बुभुजाते प्रदत्तकम् । स्त्रियो गतास्तौ धनदौ धनपानमपश्यताम् ॥ १,१३२.

त्याने दोन पानं घेऊन दिलेलं अन्न खाल्लं. त्या स्त्रिया निघून गेल्या आणि त्या दोघांना धन मिळालं, त्यांनी ते धन उपभोगलं.

चौरैर्दत्तं गृहीत्वाथ प्रदोषे प्राप्तवान् गृहम् । वीरं च दुः खितं नत्वा रात्रौ सुप्तो यथासुखम् ॥ १,१३२.

चोरांनी दिलेली वस्तू घेऊन तो संध्याकाळी घरी परतला. त्याने दुःखी असलेल्या वीराला वंदन केले आणि मग रात्री शांतपणे झोपला.

कन्यां च युवतीं दृष्ट्वा कस्मै देया सुता मया । यमायेत्यब्रवीद्दुः खात्साचाराद्व्रतसत्फलात् ॥ १,१३२.

ती कन्या आता तरुणी झालेली पाहून, 'माझ्या मुलीचं लग्न कोणाशी करावं?' असा विचार त्याला आला. दुःखामुळे आणि आपल्या व्रताच्या फळामुळे त्याने म्हटलं, 'यमाला.'

स्वर्गं गतौ च पितरौ व्रतं राज्याय कौ शिकः । चक्रेऽयोध्यामहाराज्यं दत्त्वा च भगिनीं यमे ॥ १,१३२.

त्याचे आई-वडील स्वर्गात गेल्यावर, कौशिकाने राज्यासाठी व्रत केलं, अयोध्येचं मोठं राज्य दिलं आणि आपल्या बहिणीचं यमाशी लग्न लावलं.

यमोऽपि विजयामाह गृहस्था भव मे पुरे । नोद्धाटयान्यत्रगते यमे सा न तथाकरोत् । अपश्यन्मातरं स्वां सा पाशयातनया स्थिताम् ॥ १,१३२.

यमाने तिला सांगितलं, 'माझ्या नगरीत राहून गृहस्थी हो.' पण यम दुसरीकडे असताना तिने दार उघडलं नाही. तिने आपल्या आईला यमाच्या दोरीने बांधलेली, बंदिनी अवस्थेत पाहिलं.

अथोद्विग्ना कौशिकोक्तं ज्ञात्वा मुक्तिप्रदं व्रतम् । चक्रे च सा ततो मुक्ता माता तस्माच्चरेद्व्रतम् ॥ १,१३२.

मग ती घाबरली, कौशिकाने सांगितलेलं मुक्तिदायक व्रत तिला आठवलं. तिने ते व्रत केलं आणि तिची आई मुक्त झाली. म्हणून हे व्रत करावं.

व्रतपुण्यप्रभावेण स्वर्गं गत्वावसत्सुखम् ॥ १,१३२.

त्या व्रताच्या पुण्यामुळे ती स्वर्गात गेली आणि तिथे सुखाने राहिली.

श्रीगरुडमहापुराणम् १३३ ब्रह्मोवाच । अशोककलिका ह्यष्टौ ये पिबन्ति पुनर्वसौ । चैत्रे मासि सिताष्टम्यां न ते शोकमवाप्नुयुः ॥ १,१३३.

ब्रह्मा म्हणाले: चैत्र महिन्यात शुक्ल अष्टमीला, पुनर्वसू नक्षत्र असताना, जे आठ अशोकाच्या कळ्या पितात, त्यांना कधीच दुःख होत नाही.

त्वामशोक ! हराभीष्ट ! मधुमाससमुद्भव । पिबामि शोकसन्तप्तो मामशोकं सदा कुरु ॥ १,१३३.

हे अशोक, हराला प्रिय असलेला, वसंत ऋतूत जन्मलेला, मी दुःखाने व्याकुळ होऊन तुला पितोय — माझं दुःख नेहमी दूर कर.

(इत्यशोकाष्टमीव्रतम्) । ब्रह्मोवाच । शुक्लाष्टम्यामाश्वयुजे उत्तराषाढया युता । सा महानवमीत्युक्ता स्नानदानादि चाक्षयम् ॥ १,१३३.

हे अशोकाष्टमी व्रत आहे. ब्रह्मा म्हणाले: आश्विन महिन्यात शुक्ल अष्टमीला, उत्तराषाढा नक्षत्र असताना, ती महा-नवमी म्हणतात. त्या दिवशी स्नान, दान इत्यादी केल्याने पुण्य कधीच कमी होत नाही.

नवमी केवला चापि दुर्गां चैव तु पूजयेत् । महाव्रतं महापुण्यं शङ्कराद्यैरनुष्ठितम् ॥ १,१३३.

शुद्ध नवमीला दुर्गेची पूजा करावी. हे महाव्रत, मोठं पुण्य देणारं असून शंकरादींनी सुद्धा केलं आहे.

अयाचितादि षष्ठ्यादौ राजा शत्रुजयाया च । जपहोमसमायुक्तः कन्यां वा भोजयेत्सदा ॥ १,१३३.

षष्ठीपासून, काहीही मागितल्याशिवाय, राजाच्या शत्रूवर विजयासाठी, जप आणि होमासह नेहमी कन्येला जेवू घालावं.

दुर्गेदुर्गे रक्षिणि स्वाहा मन्त्रोऽयं पूजनादिषु । दीर्घाकारादिमात्राभिर्नव देव्यो नमोऽन्तिकाः ॥ १,१३३.

पूजा आणि इतर विधींमध्ये 'दुर्गे दुर्गे रक्षणी स्वाहा' हा मंत्र म्हणावा. नव देवींना दीर्घ स्वरांनी आणि 'नम:' या शब्दाने नमस्कार करावा.

षड्भिः पदैर्नमः स्वाहा वषडादिहृदादिकम् । अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं न्यस्य वै पृजयेच्छिवाम् ॥ १,१३३.

'नमः, स्वाहा, वषट' आणि इतर सहा शब्द, हृदयापासून ते लहान बोटापर्यंत न्यास करून, शिवेची पूजा करावी.

अष्टम्यां नव गेहानि दारुजान्येकमेव वा । तस्मिन्देवी प्रकर्तव्या हैमी वाराजतापि वा ॥ १,१३३.

अष्टमीला, नव लाकडी घरं किंवा एकच घर तयार करावं. त्यात देवीची स्थापना करावी, ती सोन्याची किंवा चांदीची असली तरी चालेल.

शूले खङ्गे पुस्तके वा पटे वा मण्डले (पे) यजेत् । कपालं खेटकं घण्टां दर्पणं तर्जनीं धनः ॥ १,१३३.

शूळ, तलवार, पुस्तक, कापड किंवा मंडळावर देवीची पूजा करावी; कपाळ, ढाल, घंटा, आरसा, तर्जनी किंवा धनानेही पूजा करता येते.

ध्वजं डमरुकं पाशं वामहस्तेषु बिभ्रती । शक्तिं च मुद्गरं शूलं वज्रं खङ्गं तथाङ्कुशम् ॥ १,१३३.

डाव्या हातात ध्वज, डमरू, पाश असलेली; तसेच शूल, गदा, त्रिशूल, वज्र, तलवार आणि अंकुश धारण केलेली.

शरं चक्रं शलाकां च दुर्गामायुधसंयुताम् । शेषाः षोडशहस्तां स्युरञ्जनं डमरुं विना ॥ १,१३३.

बाण, चक्र आणि काठी असलेली, अशी शस्त्रांनी युक्त दुर्गा; उरलेल्या रूपांना सोळा हात असतात, पण अंजन आणि डमरूला ते नसतात.

रुद्रचण्डा प्रचण्डा च चण्डोग्रा चण्डनायिका । चण्डा चण्डवती चैव चण्डरूपातिचण्डिका ॥ १,१३३.

रुद्रचंडा, प्रचंडा, चंडोग्रा, चंडनायिका, चंडा, चंडवती आणि चंडरूपा, अशी अत्यंत भयंकर चंडिका.

नवमी चोग्रचण्डा च मध्यमाग्निप्रभाकृतिः । रोचना त्वरुणा कृष्णा नीलं धूम्रा च शुक्रका ॥ १,१३३.

नववी ही फार भयंकर व तीव्र आहे, मध्यम ज्वाळेप्रमाणे तेजस्वी दिसते. तिचा रंग पिवळा, ती वेगवान, काळी, निळी, धुरकट आणि चमकदार आहे.

पाता च पाण्डुरा प्रोक्ता आलीढं हरितं तथा । म (मा) हिषोऽस्य स खड्गाग्रप्रकचग्रहमुष्टिकः ॥ १,१३३.

ती पिंगट व फिकट रंगाची आहे, तसेच दाबलेली व हिरवीही आहे. तिचे नाव 'महिष' असून, तिचा आकार तलवारीच्या टोकासारखा, जबडा बाहेर आलेला आणि मुठ घट्ट आवळलेली आहे.

जप्त्वा दशाक्षरीं विद्यां नासौ केनापि बध्यते । पञ्च (ञ्चा) दशाङ्गुलं खड्गं त्रिशूलं च ततो यजेत् । लिङ्गस्यां पूजयेद्वापि पादुकेऽथ जलेऽपि वा ॥ १,१३३.

दहा अक्षरी मंत्र जपल्यावर त्याला कोणीही बांधू शकत नाही. नंतर पाच किंवा पंधरा बोटांची लांबी असलेली तलवार किंवा त्रिशूळ घेऊन यज्ञ करावा. किंवा तो लिंग, पादुका किंवा पाण्यातही पूजन करू शकतो.

विचित्रां रक्षयेत्पूजामष्टम्यामुपवासयेत् । पञ्चाब्दं महिषं बस्तं रात्रिशेषे च घातयेत् ॥ १,१३३.

विविध पूजा जपून जपून सांभाळावी आणि अष्टमीला उपवास करावा. पाच वर्षे महिष किंवा बकरा यांचा यज्ञ करावा आणि रात्रीच्या शेवटी त्यांचा वध करावा.

विधिवत्कालिकालीति तदुत्थरुधिरादिकम् । नेरृत्यां पूतनां चैव वायव्यां पापराक्षसीम् ॥ १,१३३.

नियमाप्रमाणे काळीपासून निर्माण होणारे रक्त व इतर वस्तू नैऋत्य दिशेला पूतना आणि वायव्येस पापी राक्षसीला अर्पण कराव्यात.

दद्याच्चरक्यै चैशान्यामाग्नेय्यां च विदारिकाम् ॥ १,१३३.

ईशान्येस चरकीला आणि आग्नेयेस विदारिकेला अर्पण करावे.

श्रीगरुडमहापुराणम् १३४ ब्रह्मोवाच । महाकौशिकमन्त्रश्च कथ्यतेऽत्र महाफलः ॥ १,१३४.

ब्रह्मा म्हणाले: येथे महाकौशिक मंत्र सांगितला आहे, जो फार मोठे फळ देतो.

तस्याग्रतो नृपः स्नायाच्छत्रं कृत्वा च पैष्टिकम् । खड्गेन घातयित्वा तु दद्यात्स्कन्दविशाखयोः ॥ १,१३४.

तिच्या समोर राजा स्नान करावा, छत्र उभारावे आणि नैवेद्य तयार करावा. तलवारीने वध करून तो स्कंद आणि विशाख यांना अर्पण करावा.

मातॄणां चैव देवीनां पूजा कार्या तथा निशि । ब्रह्माणी चैव माहेशी कौमारी वैष्णवी तथा ॥ १,१३४.

मातृका आणि देवींची पूजा रात्री करावी. त्यात ब्रह्माणी, माहेश्वरी, कौमारी, वैष्णवी यांचा समावेश आहे.