गरुडपुराणम्

उमांशिवं हुताशं च तृतीयायां च पूजयेत् । हविष्यमन्न नैवेद्य देय दमनकं तथा ॥ १,१२९.

तिसऱ्या दिवशी उमा, शिव आणि अग्नी यांची पूजा करावी. नैवेद्य म्हणून शिजवलेले अन्न आणि दमणक द्यावे.

चैत्रादौ फलमाप्नोति उमया मे प्रभाषितम् । फाल्गुनादितृतीयायां लवणं यस्तु वर्जयेत् ॥ १,१२९.

चैत्राच्या सुरुवातीला, उमा देवीने सांगितलेले फळ मिळते. फाल्गुनानंतर तिसऱ्या दिवशी जो मीठ टाळतो—

समाप्ते शयनं दद्याद्गृहं चोपस्करान्वितम् । संपूज्य विप्रमिथनं भवानी प्रीयतामिति ॥ १,१२९.

समारोप झाल्यावर, पलंग आणि भांडीसह घर द्यावे. ब्राह्मण दाम्पत्याचा सन्मान करून, 'भवानी प्रसन्न होवो' असे म्हणावे.

गौरीलोके वसेन्नित्यं सौभाग्यकरमुत्तमम् । गौरी काली उमा भद्रा दुर्गा कान्तिः सरस्वती ॥ १,१२९.

तो नेहमीच गौरीच्या लोकात राहतो आणि उत्तम सौभाग्य मिळवतो. गौरी, काली, उमा, भद्रा, दुर्गा, कांती, सरस्वती—

मङ्गला वैष्णवी लक्ष्मीः शिवा नारायणी क्रमात् । मार्गेतृतीयामारभ्य अवियोगादिमाप्नुयात् ॥ १,१२९.

मंगला, वैष्णवी, लक्ष्मी, शिवा, नारायणी— या सर्व अनुक्रमे. चंद्रमार्गातील तिसऱ्या दिवसापासून, वियोग वगैरे दूर होतात आणि इतर शुभ फळे मिळतात.

चतुर्थ्यां सितमाघादौ निराहारो व्रतान्वितः । दत्त्वा तिलांस्तु विप्राय स्वयं भुङ्क्ते तिलोदकम् ॥ १,१२९.

शुक्ल माघाच्या सुरुवातीला, चतुर्थीला, उपवास करून व्रत पाळावे. तिळे ब्राह्मणाला द्यावेत आणि स्वतः तिळाचे पाणी घ्यावे.

वर्षद्वये समाप्तिश्च निर्विघ्नादिं समाप्नुयात् । गः स्वाहा मूलमन्त्रोऽयं प्रणवेन समन्वितः ॥ १,१२९.

दोन वर्षांनी व्रत पूर्ण होते आणि सर्व कामे निर्विघ्नपणे साध्य होतात. 'गः स्वाहा' हा मूळ मंत्र असून, त्यात प्रणवाचा समावेश असतो.

ग्लैं ग्लांहृदये गां गीं हूं ह्रीं ह्रीं शिरः शिखा । गूं वर्म गों च गैं नेत्रं गों च आवाहनादिषु ॥ १,१२९.

'ग्लैं ग्लां' हृदयासाठी, 'गां गीं हूं ह्रीं ह्रीं' डोके आणि शिखेसाठी; 'गूं' कवचासाठी, 'गों' आणि 'गैं' डोळ्यांसाठी, 'गों' आवाहन वगैरे विधीसाठी.

आगच्छोल्काय गनन्धोल्कः पुष्पोल्को धूपकोल्ककः । दीपोल्काय महोल्काय बलिश्चाथ विस (मार्) जनम् ॥ १,१२९.

आगमनासाठी 'ओल्काय', समूहासाठी 'गणंधोल्कः', फुलांसाठी 'पुष्पोल्को', धूपासाठी 'धूपकोल्ककः', दिव्यासाठी 'दीपोल्काय', मोठ्या बलिसाठी 'महो्ल्काय', बळी आणि विघ्ननाशासाठी.

सिदेधोल्काय च गायत्त्री (त्र) न्यासोंगुष्ठादिरीरितः । ओं महाकर्णाय विद्महेवक्रतुण्डाय धीमहितन्नो दन्तिः प्रचोदयात् ॥ १,१२९.

सिद्धीसाठी 'सिद्धोल्काय', गायत्रीसाठी, न्यास अंगठ्यापासून सांगितला जातो. 'ॐ महाकर्णाला जाणून, वक्रतुण्डाचा ध्यान करतो; दंती आम्हांला प्रेरणा देवो'.

पूजयोत्तिलहोमैश्च एते पूज्या गणास्तथा । गणाय गणपतये स्वाहा कूष्माण्डकाय च ॥ १,१२९.

तिळाच्या होमाने आणि नैवेद्याने या गणांची पूजा करावी. 'गणाय, गणपतये स्वाहा' आणि 'कूष्मांडकाय' असे म्हणावे.

अमोघोल्कायैकदन्ताय त्रिपुरान्तकरूपिणे । ओं श्याम (व) दन्तविकरालास्याहवेपाय वै नमः ॥ १,१२९.

अमोगोल्क, एकदंत, त्रिपुरांतक रूपाला नमस्कार. 'ॐ काळ्या दातांच्या, विकराळ मुखाच्या, थरथरणाऱ्या यास वंदन'.

पद्मदंष्टाय स्वाहान्ते मुद्रा वै नर्तनं गणे । हस्ततालश्च हसनं सौभाग्यादिफलं भवेत् ॥ १,१२९.

पद्मदंष्ट्राला 'स्वाहा'; शेवटी, मुद्रांमध्ये गणांचा नृत्य करावा. हात टाळ्या वाजवाव्यात आणि हसावे, त्यामुळे सौभाग्य वगैरे फळ मिळते.

मार्गशीर्षे तथा शुक्लचतुर्थ्यां पूजयेद्गण । अब्दं प्राप्नोति विद्याश्रीकीर्त्यायुः पुत्रसन्ततिम् ॥ १,१२९.

मार्गशीर्ष महिन्यात, शुक्ल चतुर्थीला गणांची पूजा करावी. वर्षभर ज्ञान, श्री, कीर्ती, आयुष्य आणि संतती मिळते.

सोमवारे चतुर्थ्यां च समुपोष्यार्चयेद्गणम् । जपञ्जुह्वत्स्मरन्विद्या स्वर्गं निर्वाणतां व्रजेत् ॥ १,१२९.

सोमवारी, चतुर्थीला उपवास करून गणांची पूजा करावी. जप, होम आणि विद्या आठवून, स्वर्ग व मोक्ष मिळतो.

यजेच्छुक्लचतुर्थ्यां यः खण्डलड्डुकमोद (मण्ड) कैः । विघ्नाचनेन सर्वान्स कामान्सौभाग्यमाप्नुयात् ॥ १,१२९.

जो शुक्ल चतुर्थीला खंड, लाडू, मोदक याने पूजा करतो, त्याचे सर्व विघ्न दूर होतात आणि सर्व इच्छा व सौभाग्य मिळते.

पुत्रादिकं दमनकैर्दमनाख्या चतुर्थ्यपि । आं गणपतये नमः चतुर्थ्यन्तं यजेद्गणम् ॥ १,१२९.

पुत्रादीसाठी, दमणकाने, दमणक नावाच्या चतुर्थीला, 'ॐ गणपतये नमः' असे म्हणत, चतुर्थीच्या शेवटपर्यंत गणांची पूजा करावी.

मासे तु यस्मिन्कस्मिंश्चिज्जुहुयाद्वा जपेत्स्मरेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति सर्वविघ्नविनाशनम् ॥ १,१२९.

कोणत्याही महिन्यात जो कुणी हवन करतो, जप करतो किंवा स्मरण करतो, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात आणि सर्व अडथळे नाहीसे होतात.

विनायकं मूर्तिकाद्यं यजेदेभिश्च नामभिः । सोऽपि सद्गतिमाप्नोति स्वर्गमोक्षसुखानि च ॥ १,१२९.

जो या नावांनी मूर्तिरूपात विनायकाची पूजा करतो, त्यालाही उत्तम अवस्था, स्वर्ग व मोक्षाचे सुख मिळते.

गणपूज्यो वक्रतुण्ड एकदंष्ट्री त्रियम्बकः । नीलग्रीवो लम्बोदरो विकटो विघ्नराजकः ॥ १,१२९.

गणपूज्य, वक्रतुंड, एकदंती, त्र्यंबक, नीलग्रीव, लंबोदर, विकट आणि विघ्नराजक—

धूम्रवर्णो भालचन्द्रो दशमस्त विनायकः । गणपतिर्हस्तिमुखो द्वादशारे यजेद्गणम् ॥ १,१२९.

धूम्रवर्ण, भालचंद्र, दहावा विनायक, गणपति, हस्तिमुख— या बारा रूपांनी गणांची पूजा करावी.

पृथक्समस्तं मेधावी सर्वान्कामानवाप्नुयात् । श्रावणे चाश्विने भाद्रे पञ्चम्यां कात्तिक शुभे ॥ १,१२९.

ज्ञानी माणसाने वेगवेगळ्या किंवा सर्वांना एकत्र पूजल्यास सर्व इच्छा पूर्ण होतात; विशेषतः श्रावण, आश्विन, भाद्रपद आणि कार्तिक या महिन्यांतील शुभ पंचमीला.

वासुकिस्तक्षकश्चैव कालीयो मणिभद्रकः । ऐरावतो धृतराष्टः कर्कोटकधनञ्जयौ ॥ १,१२९.

वासुकी, तक्षक, कालिय, मणिभद्र, ऐरावत, धृतराष्ट्र, कर्कोटक आणि धनंजय—

घृताद्यैः स्नापिता ह्येते आयुरारोग्यसम्पदः । अनन्तं वासुकिं शङ्खं पद्मं कम्बलमेव च ॥ १,१२९.

हे सर्व सर्प तुपाने वगैरे स्नान घातल्यावर दीर्घायुष्य, आरोग्य आणि संपत्ती देतात; अनंत, वासुकी, शंख, पद्म आणि कंबळ हेही त्यात आहेत.

तथा कर्काटकं नागं धृतराष्ट्रं च शङ्खकम् । कालीयं तक्षकं चैव पिङ्गलं मासिमासि च ॥ १,१२९.

तसेच कर्काटक, नाग, धृतराष्ट्र, शंखक, कालिय, तक्षक आणि पिंगळ— हेही प्रत्येक महिन्यात पूजावेत.

यजेद्भाद्रसिते नागानष्टौ मुक्तिं दिवं व्रजेत् । द्वारस्योभयतो लेख्याः श्रावणे तु सिते यजेत् ॥ १,१२९.

भाद्रपदाच्या कृष्णपक्षात आठ नागांची पूजा केल्याने मुक्ती व स्वर्ग मिळतो; त्यांच्या प्रतिमा दाराच्या दोन्ही बाजूंना काढाव्यात, आणि श्रावण शुद्ध पक्षात त्यांची पूजा करावी.

पञ्चम्यां पूजयेन्नागाननन्तान्द्यान्महोरगान् । क्षीरं सर्पिश्च नैवेद्यं देयं सर्वविषापहम् । नागा अभयहस्ताश्च दष्टोद्धारातु पञ्चमी ॥ १,१२९.

पंचमीला अनंत व इतर महोरगांची पूजा करावी; दूध व तुप नैवेद्य द्यावे, जे सर्व विष दूर करते; नाग भयमुक्ती देणाऱ्या हस्तांनी दाखवावेत, आणि पंचमीला सर्पदंशाचा त्रास नाहीसा होतो.

श्रीगरुडमहापुराणम् १३० ब्रह्मोवाच । एवं भाद्रपदे मासि कार्तिकेयं प्रपूयेत् । स्नानदानादिकं सर्वमस्यामक्षय्यमुच्यते ॥ १,१३०.

भाद्रपद महिन्यात कार्तिकेयाची विशेष पूजा करावी; त्या वेळी केलेले स्नान, दान वगैरे सर्व कर्म अक्षय मानले जाते.

सप्तम्यां प्राशयेच्चपि भोज्यं विप्रान्रविं यजेत् । ओं खखोल्कायमृतत्वं (तन्तं) प्रियसङ्गमो भव सद स्वाहा ॥ १,१३०.

सप्तमीला ब्राह्मणांना जेवू घालावे आणि सूर्याची पूजा करावी; 'ॐ खखोल्काय अमृतत्व प्रियसंयोग सदा स्वाहा' असे म्हणावे.