गरुडपुराणम्

ज्येष्ठां धर्मविधौ कुर्य्यान्न कनिष्ठां कदाचन 95.

धर्माच्या कामात नेहमी मोठ्यालाच जबाबदारी द्यावी, लहानाला कधीही द्यू नये.

आहरेद्विधिवद्दारानग्निं चैवाविलम्बितः 95.

आपल्या धर्मानुसार लग्न करावे आणि अग्नी प्रज्वलित करण्यात उशीर करू नये.

इति श्रागारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्तगृहल्थधर्मनिर्णयो नाम पञ्चनवतितमोऽध्यायः

याप्रमाणे श्रीगरुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडात 'याज्ञवल्क्यांनी सांगितलेला गृहस्थधर्माचा निर्णय' नावाचा पंच्याण्णवावा अध्याय संपला.

वक्ष्ये सङ्करजात्यादिगृहस्थादि विधिं परम् 96.

आता मी संकरजाती आणि गृहस्थधर्म याविषयी श्रेष्ठ नियम सांगतो.

जातोऽम्बष्ठस्तु शूद्रायां निषादः पर्वतोऽपि वा 96.

शूद्र स्त्रीपासून जन्मलेल्याला अंबष्ठ म्हणतात; नि:षाद स्त्रीपासून जन्मला तर पर्वत म्हणतात.

शूद्रायां करणो वैश्याद्विन्नास्वेष विधिः स्मृतः 96.

वैश्य पुरुष आणि शूद्र स्त्री यांच्यापासून करण नावाचा पुत्र होतो; हा नियम प्रसिद्ध आहे.

शूद्राज्जातस्तु चांडालः सर्ववर्णविगर्हितः 96.

शूद्रापासून जन्मलेल्याला चांडाळ म्हणतात आणि सर्व जातींमध्ये त्याचा तिरस्कार होतो.

शूद्रादयोगवं वैश्या जनयामास वै सुतम् 96.

शूद्राशी संबंध न ठेवता वैश्य स्त्रीने पुत्रास जन्म दिला.

असत्सन्तस्तु वै ज्ञेयाः प्रतिलोमानुलोमजाः 96.

प्रतिलोम आणि अनुलोम याप्रमाणे जन्मलेले अनुक्रमे अपवित्र आणि पवित्र समजावे.

व्यत्यये कर्मणां साम्यं पूर्ववच्चोत्तरावरम् 96.

कर्मांमध्ये उलट फेरफार झाला तरी, पूर्वीप्रमाणेच श्रेष्ठतेनुसार समानता राखली जाते.

दायकालादृते वापि श्रौतं वैतानिकाग्निषु 96.

दानाच्या वेळी सोडून, श्रौत आणि वैतानिक अग्नी नेहमी जपावे.

प्रातः सन्ध्यामुपासीत दन्तधावनपूर्वकम् 96.

सकाळच्या वेळी दात घासून संध्यावंदन करावे.

वेदार्थानधिगच्छेच्च शास्त्राणि विविधानि च 96.

वेदांचे अर्थ आणि इतर विविध शास्त्रे शिकावीत.

स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयेदर्चयेत्तथा 96.

स्नान करून देवता आणि पितर यांची तृप्ती व पूजा करावी.

जपयज्ञानुसिद्ध्यर्थं विद्यां चाध्यात्मिकीं जपेत् 96.

जप आणि यज्ञ सिद्धीसाठी आत्मविद्या जपावी.

भूतपित्रमरब्रह्ममनुष्याणां महामखाः 96.

भूत, पितर, देव, ऋषी आणि माणसे यांच्यासाठी मोठे यज्ञ केले जातात.

अन्नं भूमौश्वचाण्डालवायसेभ्यश्च निः क्षिपेत् 96.

जेवणाचे अन्न जमिनीवर कुत्रे, चांडाळ आणि पक्ष्यांसाठी टाकावे.

स्वाध्यायमन्वहं कुर्य्यान्न पचेच्चान्नमात्मने 96.

दररोज वेदाध्ययन करावं, आणि स्वतःसाठीच जेवण शिजवू नये.

संभोज्यातिथिभृत्यांश्च दम्पत्योः शेषभोजनम् 96.

अतिथी आणि नोकरांना जेवू घालून, नवरा-बायकोनं उरलेलं अन्न घ्यावं.

मितं विपाकं च हितं भक्ष्यं बालादिपूर्वकम् 96.

अन्न मोजकं, नीट शिजवलेलं, हितकारक असावं आणि आधी मुलांना व इतरांना द्यावं.

अनग्नममृतं चैव कार्य्यमन्नं द्विजन्मना 96.

द्विजानं गरजेनुसार अग्नीला न लावलेलं आणि शुद्ध अन्न तयार करावं.

अप्रणोद्योऽतिथिः सायमपि नात्र विचारणा 96.

अतिथीला संध्याकाळीही परत पाठवू नये; यात कधीच संकोच करू नये.

आगतान् भोजयेत्सर्वान्महोक्षं श्रोत्रियाय च 96.

जे कोणी येतील त्यांना जेवू घालावं, आणि विद्वान ब्राह्मणाला उत्तम गाय द्यावी.

प्रियो विवाह्यश्च तथा यज्ञं प्रत्यृर्त्विजः पुनः 96.

आपला प्रियजन, विवाहासाठी आलेला, आणि यज्ञाचा पुरोहित यांनाही सन्मान द्यावा.

मान्यावेतौ गृहस्थस्य ब्रह्मलोकमभीप्सतः 96.

ब्रह्मलोक मिळवायची इच्छा असलेल्या गृहस्थानं या दोघांचा आदर करावा.

वाक्पाणिपादचापल्यं वर्जयच्चातिभोजनम् 96.

बोलणं, हात-पायांची चंचलता आणि अति जेवण टाळावं.

अहः शेषं सहासीत शिष्टैरिष्टैश्च बन्धुभिः 96.

दिवसाचा उरलेला वेळ सुज्ञ व प्रिय नातेवाईकांसोबत घालवावा.

कुर्य्याद्भृत्यैः समायुक्तैश्चिन्तयेदात्मनो हितम् 96.

निष्ठावान नोकरांसोबत आपल्यासाठी काय हितकारक आहे ते विचार करावं.

वृद्धार्त्तानां समादेयः पन्था वै भारवाहिनाम् 96.

वृद्ध, दुखापतग्रस्त आणि ओझं वाहणाऱ्यांना वाट द्यावी.