अनुत्पाद्य सुतान्देवानसन्तर्प्य पितॄस्तथा 88.
पुत्र उत्पन्न न करता आणि देव व पितरांना योग्य रीतीने तृप्त न करता,
क्लेशबोधैककं पुत्रं अन्यायेन भवेत्तव 88.
कष्ट, ज्ञान किंवा अन्यायाने जो पुत्र जन्मतो, तो तुझाच होतो.
परिग्रहोऽतिदुः खाय पापाया धोगतेस्तथा 88.
अती इच्छा किंवा पापी हेतूने पत्नी स्वीकारणे हेही निंदनीय आहे.
आत्मनः संशयोपायः क्रियते क्षणमन्त्रणात् 88.
विचार न करता, अगदी एक क्षण जरी, कृती केल्याने माणूस स्वतःसाठी शंका निर्माण करतो.
प्रक्षाल्यतेऽनुदिवसं य आत्मा निष्परिग्रहः 88.
ज्याच्याकडे काहीही मालमत्ता नाही, तो दररोज स्वतःला शुद्ध करतो.
अनेकभवसंभूतकर्मपङ्काङ्कितो बुधैः 88.
शहाण्यांनी सांगितल्याप्रमाणे, असंख्य जन्मांच्या कर्मरूपी चिखलाने प्रत्येक जण डागाळलेला असतो.
पितर ऊचुः किं तु नोपायमार्गोऽयं यतस्त्वं पुत्र वर्त्तसे ॥ 88.
पितरांनी म्हटलं — पण, पुत्रा, तू ज्या मार्गाने वागतोस, तो उपाय किंवा मार्ग नाही.
पञ्चयज्ञैस्तपोदानैरशुभं नुदतस्तव 88.
पंचयज्ञ, तप आणि दान यांमुळे तू अशुभ दूर करतोस.
एवं न बन्धो भवति कुर्वतः कारणात्मकम् 88.
म्हणून योग्य हेतूने कृती करणाऱ्याला बंधन येत नाही.
पूर्वकर्म कृतं भोगैः क्षीयते ह्यनिशन्तथा 88.
पूर्वी केलेली कर्मे, सतत फळांचा अनुभव घेत घेत, हळूहळू संपतात.
एवं प्रक्षाल्यते प्राज्ञैरात्मा बन्धाच्च रक्ष्यते 88.
अशा प्रकारे, शहाणे स्वतःला शुद्ध करतात आणि बंधनापासून वाचवतात.
रुचिरुवाच तत्कथं कर्मणो मार्गे भवन्तो योजयन्ति माम् ॥ 88.
रुचिने विचारलं — मग, प्रभो, तुम्ही मला कर्माच्या मार्गात का गुंतवता?
पितर उचुः किं तु विद्यापरिप्राप्तौ हेतुः कर्म न संशयः ॥ 88.
पितरांनी म्हटलं — पण, ज्ञानप्राप्तीसाठी कर्म हेच कारण आहे, यात शंका नाही.
विहिताकरणानर्थो न सद्भिः क्रियते तु यः 88.
जे चांगले लोक आहेत, ते ठरवलेल्या कर्तव्यांची अवहेलना करून दोष करत नाहीत.
प्रक्षालयामीति भवान्यदेतन्मन्यते वरम् 88.
भवानीला असं वाटलं की, 'मी स्वतःला शुद्ध करावं.' हेच तिला सर्वात उत्तम वाटलं.
अविद्याप्युपकाराय विषवज्जायते नृणाम् 88.
अज्ञान देखील, विषासारखं असलं तरी, कधी कधी माणसाच्या उपकारासाठी होतं.
तस्माद्वत्स कुरुष्व त्वं विधिवद्दारसंग्रहम् 88.
म्हणून, बाळा, तू योग्य पद्धतीने पत्नी मिळवण्याचा प्रयत्न कर.
वृद्धोऽहं साम्प्रतं को मे पितरः सम्प्रिदास्यति 88.
आता मी म्हातारा झालोय—माझ्याशी आपली मुलगी कोण देईल?
अस्माकं पतनं वत्स भवतश्चाप्यधोगतिः 88.
बाळा, आपल्यासाठी हे पतन आहे आणि तुझ्यासाठी देखील अधोगतीच आहे.
इत्युक्त्वा पितरस्तस्य पश्यतो मुनिसत्तम 88.
असं म्हणून, त्या मुलाच्या वडिलांनी, त्या ऋषीसमोर, हे सर्व सांगितलं.
मुनिः क्रौंचुकये प्राह मार्कण्डेयो महातपाः 88.
महान तपस्वी मार्कंडेय ऋषींनी मग क्रौंचुकाला संबोधून बोलले.
इति श्रागारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे कर्मज्ञानमा नामाष्टाशीतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीमद्गरुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडात 'कर्मज्ञान' नावाचा अठ्ठ्याऐंशीवा अध्याय संपला.
पृष्टः क्रौञ्चुकिनोवाच मार्कण्डेयः पुनश्च तम् 89.
क्रौंचुकीने विचारल्यावर मार्कंडेय ऋषींनी पुन्हा त्याला सांगितलं.
कन्याभिलाषी विप्रर्षिः परिबभ्राम मेदिनीम् चिन्तामवाप महीतमतीवोद्विग्नमानसः ॥ 89.
कन्येची इच्छा असलेला तो ब्राह्मण ऋषी पृथ्वीवर भटकू लागला आणि त्याच्या मनात फार मोठी चिंता निर्माण झाली.
किं करोमि क्व गच्छामि कथं मे दारसंग्रहः 89.
'मी काय करू? कुठे जाऊ? मला पत्नी कशी मिळेल?' अशी त्याला चिंता वाटू लागली.
इति चिन्तयतस्तस्यमतिर्जाता महात्मनः 89.
अशा विचारात असताना त्या महात्म्याच्या मनात एक निश्चय निर्माण झाला.
ततो वर्षशतं दिव्यं तपस्तेपे महामनाः आराधनाय स तदा परं नियममास्थितः ॥ 89.
मग त्या महात्म्याने एकाग्रचित्ताने शंभर दिव्य वर्षे कठोर तप केला आणि परमेश्वराच्या प्रसन्नतेसाठी कडक नियम पाळले.
ततः प्रदर्शयामास ब्रह्मा लोकपितामहः 89.
मग लोकांचे पितामह ब्रह्मा त्यांच्या समोर प्रकट झाले.
ततोऽसौ प्रणिपत्याह ब्रह्माणं जगतो गतिम् 89.
त्यांनी वाकून जगाचा मार्गदर्शक असलेल्या ब्रह्माजींना नमस्कार करून त्यांना संबोधले.
प्रजापतिस्त्वं भविता स्रष्टव्या भवता प्रजाः 89.
'तू प्रजापती होशील; तुला प्रजा निर्माण करायची आहे.'