गरुडपुराणम्

इति श्रीगारुडे महापुराणे पुर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे मरकतपरीक्षणं नामैकसप्ततितमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीगरुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडातील 'मरकत परीक्षेचे' एकसत्तरावे अध्याय संपले.

तत्रैव सिंहलवधूकरपल्लवाग्रव्यालूनबाललवलीकुसुमप्रवाले 72.

तेथेच सिंहल देशातील कन्यांच्या हातांच्या कोवळ्या फांद्या, नाजूक अंकुरांचे टोक, नवीन उमललेले धान्य आणि प्रवाळाच्या फांद्या आढळतात.

तत्प्रत्ययादुभयशोभनवीचिभासा विस्तारिणी जलनिधेरुपकच्छभूमिः 72.

त्यावरून असे दिसते की समुद्राच्या काठीची ती विस्तीर्ण भूमी दोन्ही बाजूंच्या सौंदर्याने लखलखीत आणि लाटांच्या फेसासारखी भासते.

तत्रासिताब्जहलभृद्वसनासिभृंगशार्ङ्गायुधांगहरकण्ठकषायपुष्पैः 72.

तेथे निळ्या कमळासारखी, मोराच्या मानेसारखी, हलधराच्या वस्त्रासारखी, मधमाशीसारखी, धनुष्यासारखी, हराच्या गळ्यासारखी आणि तांबूस फुलांसारखी फुले आहेत.

अन्ये प्रसन्नपयसः पयसां निधातुरम्बुत्विषः शिखिगणप्रतिमास्तथान्ये 72.

काही स्वच्छ जलाशयाच्या पाण्यासारखी, काही पाण्याच्या तेजासारखी, तर काही मोरांच्या झुंडीप्रमाणे दिसतात.

एकप्रकारा विस्पष्टवर्णशोभावभासिनः 72.

ही सर्व एकाच प्रकारची असून, त्यांच्या रंगाची शोभा स्पष्टपणे चमकते.

मृत्पाषाणशिलारन्ध्रकर्करात्राससंयुताः 72.

मातीच्या, दगडाच्या आणि खडकाच्या भेगांमधील भीती यांच्याशी त्यांचा संबंध असतो.

तत एव हि जायन्ते मणयस्तत्र सूरयः 72.

तेथूनच त्या ठिकाणी प्रशंसित होणारी रत्ने उत्पन्न होतात.

धार्य्यमाणस्य ये दृष्टा पद्मरागमणेर्गुणाः 72.

पद्मराग रत्न घातल्यावर त्याचे जे गुण दिसून येतात, ते असे आहेत.

यथा च पद्मरागाणां जातकत्रितयं भवेत् 72.

पद्मराग रत्नांची उत्पत्ती तीन प्रकारची असते.

परीक्षाप्रत्ययैर्यैश्च पद्मरागः परीक्ष्यते 72.

पद्मराग रत्नाची परीक्षा आणि चाचणी करून त्याची ओळख पटवावी.

यावन्तं च क्रमेदग्निं पद्मरागोपयोगतः 72.

पद्मराग वापरताना ते कितपत आग सहन करते हेही पाहिले जाते.

तथापि न परीक्षार्थं गुणानामभि (ति) वृद्धये 72.

तरीसुद्धा, केवळ परीक्षेसाठी नव्हे, तर गुण वाढवण्यासाठी हे केले जाते.

अग्निमात्रापरिज्ञाने दाहदोषैश्च दूषितः 72.

जर त्याची आग सहन करण्याची क्षमता नीट ओळखली नाही, तर जळण्याच्या दोषांमुळे ते खराब होते.

काचोत्पलकरवीरस्फटिकाद्या इह बुधैः सवैदूर्य्याः 72.

येथे ज्ञानी लोक काच, निळे कमळ, करवीर, स्फटिक आणि अशा इतर दगडांसह वैदूर्य रत्न ओळखतात.

गुरुभावकठिनभावावेतेषां नित्यमेव विज्ञेयौ 72.

यांपैकी वजन आणि कठिणपणा हे नेहमीच ओळखावे लागतात.

इन्द्रनीलो यथा कश्चिद्विभर्त्त्याताम्रवर्णताम् 72.

जसे काही इंद्रनील रत्न तांबूस रंग धारण करतात.

यस्य मध्यगता भाति नीलस्येन्द्रायुधप्रभा 72.

ज्या निळ्या रत्नाच्या मध्यभागी इंद्रधनुष्याच्या तेजासारखा प्रकाश झळकतो.

यस्य वर्णस्य भूयस्त्वात्क्षीरे शतगुणे स्थितः 72.

त्याच्या रंगाची प्रचंडता असल्यामुळे ते शंभरपट दुधातही टिकून राहते.

यत्पद्मरागस्य महागुणस्य मूल्यं भवेन्माषसमुन्मितस्य 72.

उत्तम गुणधर्म असलेल्या पद्मराग रत्नाचे मूल्य माषाच्या वजनाने ठरवले जाते.

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे इन्द्रनीलपरीक्षणं नाम द्विसप्ततितमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीगरुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडात 'इंद्रनील परीक्षण' नावाचा बहात्तरावा अध्याय संपला.

वैदूर्य्यपुष्परागाणां कर्केते भीष्मके वदे 73.

मी कर्केट आणि भीष्मक येथे सापडणाऱ्या वैदूर्य आणि पुष्पराग रत्नांविषयी सांगतो.

कल्पान्तकालक्षुबिताम्बुराशेर्निर्ह्रादकल्पाद्दितिजस्य नादात् 73.

कल्पाच्या शेवटी समुद्र ढवळल्यावर निर्माण झालेल्या गोंगाटातून दैत्याचा आवाज उमटला.

अविदूरे विदूरस्य गिरेरुत्तुङ्गरोधसः 73.

त्या उंच शिखर असलेल्या दूरच्या पर्वताजवळच हे घडले.

तस्य नादसमुत्थत्वादाकरः सुमहागुणः 73.

त्या आवाजातून उत्पन्न झाल्यामुळे तो खाण फारच गुणी आहे.

तस्यैव दानवपतेर्निनदानुरूपाः प्रवृट्पयोदवरदर्शित चारुरूपाः 73.

त्या दानवाधिपतीच्या रत्नांना त्याच्या गडगडाटासारखा नाद असून, पावसाळी मेघांनी दाखविल्याप्रमाणे ती सुंदर दिसतात.

पद्मरागमुपादाय मणिवर्णा हि ये क्षितौ 73.

पद्मरागाचा आदर्श घेतल्यास, पृथ्वीवर सापडणाऱ्या रत्नांचे रंगही विविध असतात.

तेषां प्रधानं शिखिकण्ठनीलं यद्वा भवेद्वेणुदलप्रकाशम् 73.

त्यांच्यातील मुख्य रंग म्हणजे मोराच्या गळ्यासारखा निळा किंवा कधी कधी वडाच्या पानासारखा हिरवा.

गुणवान्वैदूर्य्यमणिर्योजयति स्वामिनं परंभा (भो) ग्यैः 73.

गुणी वैदूर्य रत्न आपल्या मालकाला इतरांमध्ये मोठे तेज देते.