गरुडपुराणम्

सर्वमन्त्रौषधिगणैर्यन्न शक्यं चिकित्सितुम् 71.

ते कोणत्याही मंत्रांनी किंवा औषधांनी बरे करता येत नाही.

अन्यदप्याकरे तत्र यद्दोषैरुपवर्जितम् 71.

तेथे आणखी एक प्रकार आहे, जो सर्व दोषांपासून मुक्त आहे.

अत्यन्तहरितवर्णं कोमलमर्चिर्विभेदजटिलं च 71.

त्याचा रंग अतिशय गडद हिरवा आहे, तो मऊ, तेजस्वी आणि तंतुमय दिसतो.

युक्तं संस्थानगुणैः समरागं गौरवेण न विहीनम् 71.

तो योग्य आकार आणि गुणांनी युक्त आहे, रंग एकसारखा आहे आणि त्यात प्रतिष्ठा कमी नाही.

हित्वा च हरितभावं यस्यान्तर्विनिहिता भवेद्दीप्तिः 71.

हिरवा रंग बाजूला ठेवला, तरी त्याच्या आत चमक लपलेली असते.

यच्च मनसः प्रसादं विदधाति निरीक्ष्यमतिमात्रम् 71.

जो पाहिल्यावर मनाला अत्यंत आनंद मिळतो.

वर्णस्याति विभुत्वाद्यस्यान्तः स्वच्छकिरणपरिधानम् 71.

ज्याचा रंग फारच तेजस्वी आहे आणि आतून स्वच्छ किरणांनी सुशोभित आहे.

वर्णोज्ज्वलया कान्त्या सान्द्राकारो विभासया भाति 71.

तो तेजस्वी रंग, उजळपणा आणि घनता यामुळे चमकतो.

शबलकठोरमलिनं रूक्षं पाषाणकर्करोपेतम् 71.

डागदार, कठीण, मळकट, खरबरीत आणि दगडासारखा खडबडीत.

यत्सन्धिशोषितं रत्नमन्यन्मरकताद्भवेत् 71.

ज्या रत्नाच्या सांध्यांमध्ये कोरडेपणा येतो, ते दुसऱ्या प्रकारच्या पाचूचे रूप घेते.

भल्लातकी पुत्रिका च तद्वर्णसमयोगतः 71.

भल्लातकी आणि पुत्रिका हे त्यांच्या रंगानुसार ओळखले जातात.

क्षौमेण वाससा मृष्टा दीप्तिं त्यजति पुत्रिका 71.

पुत्रिका जर कापडाने घासली, तर तिचा तेज कमी होतो.

कस्यचिदनेकरूपैर्मरकतमनुगच्छतोऽपि गुणवर्णैः 71.

काही पाचू वेगवेगळ्या रूपांत आणि गुणांनी असूनही, पाचूच्या गुणधर्मांनुसारच असतात.

वज्राणि मुक्ताः सन्त्यन्ये ये च केचिद्द्विजातयः 71.

वज्र, मोती आणि काही इतर द्विज रत्नही असतात.

ऋजुत्वाच्चैव केषाञ्चित्कथञ्चिदुपजायते 71.

काही वेळा सरळपणामुळे काही विशेष गुण येतात.

स्नानाचमनजप्येषु रक्षामन्त्रक्रियाविधौ 71.

स्नान, आचमन, जप आणि रक्षणासाठी मंत्रक्रीया करताना.

दैवपित्र्यातिथेयेषु गुरुसंपूजनेषु च 71.

देव, पितर, पाहुणे यांचे विधी आणि गुरुंची पूजा करताना.

दौषैर्होनं गुणैर्युक्तं काञ्चनप्रतियोजितम् 71.

दोषरहित आणि गुणांनी युक्त रत्न सोन्याशी जुळवले जाते.

तुलया पद्मरागस्य यन्मूल्यमुपजायते 71.

पद्मरागाचे मूल्य तराजूत वजन करून ठरवले जाते.

तथा च पद्मरागाणां दोषैर्मूल्यं प्रहीयते 71.

जसे पद्मराग रत्नांमध्ये दोष असतील, तसे त्यांची किंमत कमी होते.

इति श्रीगारुडे महापुराणे पुर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे मरकतपरीक्षणं नामैकसप्ततितमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीगरुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडातील 'मरकत परीक्षेचे' एकसत्तरावे अध्याय संपले.

तत्रैव सिंहलवधूकरपल्लवाग्रव्यालूनबाललवलीकुसुमप्रवाले 72.

तेथेच सिंहल देशातील कन्यांच्या हातांच्या कोवळ्या फांद्या, नाजूक अंकुरांचे टोक, नवीन उमललेले धान्य आणि प्रवाळाच्या फांद्या आढळतात.

तत्प्रत्ययादुभयशोभनवीचिभासा विस्तारिणी जलनिधेरुपकच्छभूमिः 72.

त्यावरून असे दिसते की समुद्राच्या काठीची ती विस्तीर्ण भूमी दोन्ही बाजूंच्या सौंदर्याने लखलखीत आणि लाटांच्या फेसासारखी भासते.

तत्रासिताब्जहलभृद्वसनासिभृंगशार्ङ्गायुधांगहरकण्ठकषायपुष्पैः 72.

तेथे निळ्या कमळासारखी, मोराच्या मानेसारखी, हलधराच्या वस्त्रासारखी, मधमाशीसारखी, धनुष्यासारखी, हराच्या गळ्यासारखी आणि तांबूस फुलांसारखी फुले आहेत.

अन्ये प्रसन्नपयसः पयसां निधातुरम्बुत्विषः शिखिगणप्रतिमास्तथान्ये 72.

काही स्वच्छ जलाशयाच्या पाण्यासारखी, काही पाण्याच्या तेजासारखी, तर काही मोरांच्या झुंडीप्रमाणे दिसतात.

एकप्रकारा विस्पष्टवर्णशोभावभासिनः 72.

ही सर्व एकाच प्रकारची असून, त्यांच्या रंगाची शोभा स्पष्टपणे चमकते.

मृत्पाषाणशिलारन्ध्रकर्करात्राससंयुताः 72.

मातीच्या, दगडाच्या आणि खडकाच्या भेगांमधील भीती यांच्याशी त्यांचा संबंध असतो.

तत एव हि जायन्ते मणयस्तत्र सूरयः 72.

तेथूनच त्या ठिकाणी प्रशंसित होणारी रत्ने उत्पन्न होतात.

धार्य्यमाणस्य ये दृष्टा पद्मरागमणेर्गुणाः 72.

पद्मराग रत्न घातल्यावर त्याचे जे गुण दिसून येतात, ते असे आहेत.