गरुडपुराणम्

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे पद्मरागपरीक्षणं नाम सप्ततितमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीगाढुडे महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडाच्या प्रथमांशाख्येतील 'पद्मराग परिक्षण' नावाचा सत्तरावा अध्याय समाप्त झाला.

दानवाधिपतेः पित्तमादाय भुजगाधिपः 71.

दानवाधिपतीचे पित्त भुजगाधिपतीने घेतले.

स तदा स्वशिरोरत्नप्रभादीप्ते नभोऽम्बुधौ 71.

मग, आपल्या शिरावरील रत्नाच्या तेजाने उजळून, तो आकाशात आणि समुद्रात गेला.

ततः पक्षनिपातेन संहरन्निव रोदसी 71.

मग, आपल्या पंखांच्या झटक्याने जणू आकाश आणि पृथ्वी एकत्र करत,

सहसैव मुमोच तत्फणीन्द्रः सुरसाभ्यक्ततुरुष्क (रष्क) पादपायाम् 71.

अचानक, फणींद्राने ते सुरसा लावलेल्या तुरुष्क वृक्षाच्या मुळाशी सोडले.

तस्य प्रपातसमनन्तरकालमेव तद्वद्वरालयमतीत्य रमासमीपे 71.

ते पडताच लगेच, तो वराळाच्या निवासातून जाऊन रामाजवळ पोहोचला.

तत्रैव किञ्चित्पततस्तु पित्तादुपेत्य जग्राह ततो गरुत्मान् 71.

ते अजूनही पडत असताना, गरुडाने त्या पित्ताचा एक भाग घेतला.

तत्राकठोरशुककण्ठशिरीषपुष्पखद्योतपृष्ठचरशाद्वलशैवलानाम् 71.

तेथे, जिथे धारदार चोचीचे पक्षी, शिरीष फुले, काजळमाशी आणि काजळी गवत, शेवाळ वाढते,

तद्यत्र भोगीन्द्रभुजाभियुक्तं पपात पित्तं दितिजाधिपस्य 71.

तिथेच, जेथे फणींद्राच्या भुजांनी मारलेले दानवाधिपतीचे पित्त पडले.

तस्मिन्मरकतस्थाने यत्किञ्चिदुपजायते 71.

त्या पाचवड्या रंगाच्या जागेत जे काही उत्पन्न होते,

सर्वमन्त्रौषधिगणैर्यन्न शक्यं चिकित्सितुम् 71.

ते कोणत्याही मंत्रांनी किंवा औषधांनी बरे करता येत नाही.

अन्यदप्याकरे तत्र यद्दोषैरुपवर्जितम् 71.

तेथे आणखी एक प्रकार आहे, जो सर्व दोषांपासून मुक्त आहे.

अत्यन्तहरितवर्णं कोमलमर्चिर्विभेदजटिलं च 71.

त्याचा रंग अतिशय गडद हिरवा आहे, तो मऊ, तेजस्वी आणि तंतुमय दिसतो.

युक्तं संस्थानगुणैः समरागं गौरवेण न विहीनम् 71.

तो योग्य आकार आणि गुणांनी युक्त आहे, रंग एकसारखा आहे आणि त्यात प्रतिष्ठा कमी नाही.

हित्वा च हरितभावं यस्यान्तर्विनिहिता भवेद्दीप्तिः 71.

हिरवा रंग बाजूला ठेवला, तरी त्याच्या आत चमक लपलेली असते.

यच्च मनसः प्रसादं विदधाति निरीक्ष्यमतिमात्रम् 71.

जो पाहिल्यावर मनाला अत्यंत आनंद मिळतो.

वर्णस्याति विभुत्वाद्यस्यान्तः स्वच्छकिरणपरिधानम् 71.

ज्याचा रंग फारच तेजस्वी आहे आणि आतून स्वच्छ किरणांनी सुशोभित आहे.

वर्णोज्ज्वलया कान्त्या सान्द्राकारो विभासया भाति 71.

तो तेजस्वी रंग, उजळपणा आणि घनता यामुळे चमकतो.

शबलकठोरमलिनं रूक्षं पाषाणकर्करोपेतम् 71.

डागदार, कठीण, मळकट, खरबरीत आणि दगडासारखा खडबडीत.

यत्सन्धिशोषितं रत्नमन्यन्मरकताद्भवेत् 71.

ज्या रत्नाच्या सांध्यांमध्ये कोरडेपणा येतो, ते दुसऱ्या प्रकारच्या पाचूचे रूप घेते.

भल्लातकी पुत्रिका च तद्वर्णसमयोगतः 71.

भल्लातकी आणि पुत्रिका हे त्यांच्या रंगानुसार ओळखले जातात.

क्षौमेण वाससा मृष्टा दीप्तिं त्यजति पुत्रिका 71.

पुत्रिका जर कापडाने घासली, तर तिचा तेज कमी होतो.

कस्यचिदनेकरूपैर्मरकतमनुगच्छतोऽपि गुणवर्णैः 71.

काही पाचू वेगवेगळ्या रूपांत आणि गुणांनी असूनही, पाचूच्या गुणधर्मांनुसारच असतात.

वज्राणि मुक्ताः सन्त्यन्ये ये च केचिद्द्विजातयः 71.

वज्र, मोती आणि काही इतर द्विज रत्नही असतात.

ऋजुत्वाच्चैव केषाञ्चित्कथञ्चिदुपजायते 71.

काही वेळा सरळपणामुळे काही विशेष गुण येतात.

स्नानाचमनजप्येषु रक्षामन्त्रक्रियाविधौ 71.

स्नान, आचमन, जप आणि रक्षणासाठी मंत्रक्रीया करताना.

दैवपित्र्यातिथेयेषु गुरुसंपूजनेषु च 71.

देव, पितर, पाहुणे यांचे विधी आणि गुरुंची पूजा करताना.

दौषैर्होनं गुणैर्युक्तं काञ्चनप्रतियोजितम् 71.

दोषरहित आणि गुणांनी युक्त रत्न सोन्याशी जुळवले जाते.

तुलया पद्मरागस्य यन्मूल्यमुपजायते 71.

पद्मरागाचे मूल्य तराजूत वजन करून ठरवले जाते.