गरुडपुराणम्

संप्राप्य चोत्क्षिप्य यथानुवृत्तिं विभर्तियः सर्वगुणानतीव प्राप्यापि रत्नाकरजा स्वजातिं लक्षेद्गुरुत्वेन गुणेन विद्वान् ॥ 70.

रत्न मिळाल्यावर आणि नीट पाहिल्यावर, त्याचं वजन आणि गुण यावरून त्याची जात ओळखावी, जरी ते समुद्रातून मिळालेलं असलं तरी.

अप्रणश्यति सन्देहे शाणे तु परिलेखयेत् 70.

शंका आल्यास ते नष्ट होत नाही; ते शाणेवर घासून पाहावं.

वज्रं वा कुरुविन्दं वा विमुच्यानेन केनचित् 70.

वज्र असो किंवा कुरुविंद असो, या प्रकारे ते ओळखता येतं.

जात्यस्य सर्वेऽपि मणेर्न जातु विजातयः सन्ति समानवर्णाः 70.

एका जातीचे सर्व रत्न कधीच वेगळ्या प्रकारचे नसतात; ती सर्व एकसारख्या रंगाचीच असतात.

गुणोपपन्नेन सहावबद्धोमेणिर्न धार्यो विगुणो हि जात्या 70.

गुण नसलेले रत्न फक्त त्याच्या जातीमुळे घालू नये; जे रत्न गुणांनी युक्त आहे तेच स्वीकारावे.

चाण्डाल एकोऽपि यथा द्विजातीन्समेत्य भूरीनपि हन्त्ययत्नात् 70.

जसा एक चांडाळ सहजपणे अनेक द्विजांना नष्ट करू शकतो, तसेच —

सपत्नमध्येऽपि कृताधिवासं प्रमादवृत्तावपि वर्त्तमानम् 70.

प्रतिस्पर्ध्यांच्या मध्ये असताना किंवा निष्काळजीपणे वागत असतानाही,

दोषोपसर्गप्रभवाश्च ये ते नोपद्रवास्तं समभिद्रवन्ति 70.

दोषांपासून निर्माण होणारे त्रास त्याच्यावर हल्ला करत नाहीत.

वज्रस्य यत्तण्डुलसंख्ययोक्तं मूल्यं समुत्पादितगौरवस्य 70.

वज्राचे मूल्य त्याच्या वजनावर, म्हणजे तांदळाच्या दाण्यांप्रमाणे मोजलेल्या वजनावर ठरते.

वर्णदाप्त्यपपन्नं हि मणिरत्नं प्रशस्यते 70.

ज्या रत्नात तेजस्वी रंग आहे, तेच रत्न सर्वश्रेष्ठ मानले जाते.

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे पद्मरागपरीक्षणं नाम सप्ततितमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीगाढुडे महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडाच्या प्रथमांशाख्येतील 'पद्मराग परिक्षण' नावाचा सत्तरावा अध्याय समाप्त झाला.

दानवाधिपतेः पित्तमादाय भुजगाधिपः 71.

दानवाधिपतीचे पित्त भुजगाधिपतीने घेतले.

स तदा स्वशिरोरत्नप्रभादीप्ते नभोऽम्बुधौ 71.

मग, आपल्या शिरावरील रत्नाच्या तेजाने उजळून, तो आकाशात आणि समुद्रात गेला.

ततः पक्षनिपातेन संहरन्निव रोदसी 71.

मग, आपल्या पंखांच्या झटक्याने जणू आकाश आणि पृथ्वी एकत्र करत,

सहसैव मुमोच तत्फणीन्द्रः सुरसाभ्यक्ततुरुष्क (रष्क) पादपायाम् 71.

अचानक, फणींद्राने ते सुरसा लावलेल्या तुरुष्क वृक्षाच्या मुळाशी सोडले.

तस्य प्रपातसमनन्तरकालमेव तद्वद्वरालयमतीत्य रमासमीपे 71.

ते पडताच लगेच, तो वराळाच्या निवासातून जाऊन रामाजवळ पोहोचला.

तत्रैव किञ्चित्पततस्तु पित्तादुपेत्य जग्राह ततो गरुत्मान् 71.

ते अजूनही पडत असताना, गरुडाने त्या पित्ताचा एक भाग घेतला.

तत्राकठोरशुककण्ठशिरीषपुष्पखद्योतपृष्ठचरशाद्वलशैवलानाम् 71.

तेथे, जिथे धारदार चोचीचे पक्षी, शिरीष फुले, काजळमाशी आणि काजळी गवत, शेवाळ वाढते,

तद्यत्र भोगीन्द्रभुजाभियुक्तं पपात पित्तं दितिजाधिपस्य 71.

तिथेच, जेथे फणींद्राच्या भुजांनी मारलेले दानवाधिपतीचे पित्त पडले.

तस्मिन्मरकतस्थाने यत्किञ्चिदुपजायते 71.

त्या पाचवड्या रंगाच्या जागेत जे काही उत्पन्न होते,

सर्वमन्त्रौषधिगणैर्यन्न शक्यं चिकित्सितुम् 71.

ते कोणत्याही मंत्रांनी किंवा औषधांनी बरे करता येत नाही.

अन्यदप्याकरे तत्र यद्दोषैरुपवर्जितम् 71.

तेथे आणखी एक प्रकार आहे, जो सर्व दोषांपासून मुक्त आहे.

अत्यन्तहरितवर्णं कोमलमर्चिर्विभेदजटिलं च 71.

त्याचा रंग अतिशय गडद हिरवा आहे, तो मऊ, तेजस्वी आणि तंतुमय दिसतो.

युक्तं संस्थानगुणैः समरागं गौरवेण न विहीनम् 71.

तो योग्य आकार आणि गुणांनी युक्त आहे, रंग एकसारखा आहे आणि त्यात प्रतिष्ठा कमी नाही.

हित्वा च हरितभावं यस्यान्तर्विनिहिता भवेद्दीप्तिः 71.

हिरवा रंग बाजूला ठेवला, तरी त्याच्या आत चमक लपलेली असते.

यच्च मनसः प्रसादं विदधाति निरीक्ष्यमतिमात्रम् 71.

जो पाहिल्यावर मनाला अत्यंत आनंद मिळतो.

वर्णस्याति विभुत्वाद्यस्यान्तः स्वच्छकिरणपरिधानम् 71.

ज्याचा रंग फारच तेजस्वी आहे आणि आतून स्वच्छ किरणांनी सुशोभित आहे.

वर्णोज्ज्वलया कान्त्या सान्द्राकारो विभासया भाति 71.

तो तेजस्वी रंग, उजळपणा आणि घनता यामुळे चमकतो.

शबलकठोरमलिनं रूक्षं पाषाणकर्करोपेतम् 71.

डागदार, कठीण, मळकट, खरबरीत आणि दगडासारखा खडबडीत.