गरुडपुराणम्

देहमध्ये स्थिता नाड्यो बहुरूपाः सुविस्तराः 67.

देहाच्या मध्यभागी असलेल्या नाड्या अनेक प्रकारच्या आणि विस्तृत असतात.

द्विसप्ततिसहस्त्राणि नाभिमध्ये व्यवस्थिते 67.

नाभीच्या मध्यभागी बहात्तर हजार नाड्या स्थिर आहेत.

तासां मध्ये त्रयः श्रेष्ठा वामदक्षिणमध्यमाः 67.

त्यांच्यात तीन श्रेष्ठ आहेत — एक डावीकडची, एक उजवीकडची आणि एक मधली.

मध्यमा च भवेदग्निः फलंती कालपूरिणी 67.

मधली नाडी अग्नीप्रमाणे आहे, ती फळदायी असून काळाने भरलेली आहे.

दक्षिणा रौद्रभागेन जगच्छोषयते सदा 67.

उजवी नाडी नेहमी रौद्र स्वरूपाने जगाला कोरडे करते.

निर्गमे तु भवेद्वामा प्रवेशे दक्षिणा स्मृता 67.

श्वास बाहेर जाताना डावी नाडी कार्यरत असते; आत येताना उजवी नाडी ओळखली जाते.

कारयेत्क्रूर कर्माणि प्राणे पिंगलसंस्थिते 67.

श्वास पिंगला नाडीत स्थिर झाला की, ती क्रूर कर्म घडवते.

भोजने मैथुने युद्धे पिंगला सिद्धिदायिका 67.

खाण्यात, मैथुनात आणि युद्धात पिंगला नाडी यश देते.

मैथुने चैव संग्रामे भोजने सिद्धिदायिका 67.

मैथुन, संग्राम आणि भोजन यामध्ये ती सिद्धी देते.

शान्तिमुक्त्यर्थसिद्ध्यै च इडा योज्या नराधिपैः 67.

शांती, मुक्ती आणि सिद्धीसाठी इडा नाडी राजांनी वापरावी.

विषवत्तं तु जानीयात्संस्मरेत्तु विचक्षणः 67.

ती विषासारखी आहे असे समजावे; ज्ञानी माणसाने हे लक्षात ठेवावे.

गमनागमने चैव वामा सर्वत्र पूजिता 67.

येण्या-जाण्यात डावी नाडी सर्वत्र पूजली जाते.

प्रशस्ता दक्षिणा नाडी प्रवेशे क्षुद्रकर्मणि 67.

प्रवेश आणि लहान कामांसाठी उजवी नाडी प्रशंसनीय आहे.

जीवाजीवाय यत्पृच्छेन्न सिध्यति च मध्यमा 67.

जीव किंवा मृत्यू याविषयी विचारले तर मधली नाडी यश देत नाही.

तनुस्थः पृच्छते यस्तु तत्र सिद्धिर्न संशयः 67.

पण जो शरीरात स्थिर होऊन विचारतो, त्याला नक्कीच यश मिळते.

तत्र भागे स्थितः पृच्छेत्सिद्धिर्भवति निष्फला 67.

त्या भागात राहून विचारल्यास मिळणारे यश निष्फळ ठरते.

घोरे घोराणि कार्य्याणि सौम्ये वै मध्यमानि च 67.

भीषण कार्यात भीषणच करावे, सौम्य कार्यात सौम्यच करावे.

तदा मृत्युं विजानीयाद्योगी योगविशारदः 67.

त्यावेळी योगविद्या जाणणाऱ्या योग्याने मृत्यू ओळखावा.

तत्र तत्र समं दिश्याद्वातस्योदयनं सदा 67.

प्रत्येक वेळी वाऱ्याचा प्रवाह सारखा ठेवावा.

वामेन वामिका प्रोक्ता दक्षिणे दक्षिणा शुभा 67.

डाव्या बाजूला असलेली नाडी 'डावी' म्हणून ओळखली जाते, आणि उजवीकडील नाडी शुभ 'उजवी' म्हणतात.

जीवो जीवति जीवेन यच्छून्यं तस्त्वरो भवेत् 67.

जीव हा जीवनामुळेच जगतो; जिथे रिकामी जागा असते तिथे घाई निर्माण होते.

तत्सर्वं पूर्णनाड्यां तु जायते निर्विकल्पतः 67.

हे सर्व काही पूर्ण नाडीमध्ये भेद न करता निर्माण होते.

यावत्षष्ठी तु पृच्छायां पूर्णायां प्रथमो जयेत् 67.

जोपर्यंत चौसष्टावी विचारणा पूर्ण नाडीमध्ये असते, तोपर्यंत पहिला विजय मिळवतो.

वामाचारसमो वायुर्जायते कर्मसिद्धिदः 67.

डाव्या मार्गाने वाहणारा वायू कर्मात यश देतो.

अन्यत्र वामवाहे तु नाम वै विषमाक्षरम् 67.

इतरत्र, जर डावी नाडी वाहत असेल तर अक्षर असमाधानकारक समजले जाते.

दक्षवातप्रवाहे तु यदि नाम समाक्षरम् 67.

उजवी नाडी वाहताना जर अक्षर नियमित असेल तर ते योग्य मानले जाते.

पिङ्गलान्तर्गते प्राणे शमनीयाहवं जयेत् 67.

पिंगला नाडीमध्ये प्राण गेल्यावर शांत करणारी क्रिया साधावी.

न दातुं जायते सोऽपि नात्र कार्य्या विचारणा 67.

ते देण्यासाठी निर्माण होत नाही; येथे विचार करण्याची गरज नाही.

सा दिशा जयमाप्नोति शून्ये भंगं विनिर्दिशेत् 67.

ती दिशा विजय मिळवते; रिकाम्या ठिकाणी तुटलेपण दाखवावे.