गरुडपुराणम्

विश्वावसुर्भरद्वाजः पर्जन्यैरावतौ तदा 58.

विश्वावसु, भरद्वाज, पर्जन्य आणि ऐरावत,

अंशुश्च काश्यपस्तार्क्ष्यो महापद्मस्तथोर्वशी 58.

अंशु, कश्यप, तार्क्ष्य, महापद्म आणि उर्वशी,

क्रतुर्भर्गस्तथोर्णायुः स्फूर्जः कर्कोटकस्तथा पौषमासे वसन्त्येते सप्त भास्करमण्डले ॥ 58.

क्रतु, भर्ग, उर्णायू, स्फूर्ज आणि कर्कोटक—हे सात जण पौष महिन्यात सूर्याच्या मंडळात वास करतात.

त्वष्टाथ जमदग्निश्च कम्बलोऽथ तिलोत्तमा माघमासे वसन्त्येते सप्त भास्करमण्डले ॥ 58.

त्वष्टा, जमदग्नी, कंबळ आणि तिलोत्तमा—हे सात जण माघ महिन्यात सूर्याच्या मंडळात वास करतात.

विष्णुरश्वतरो रम्भा सूर्य्यवर्च्चाश्च सत्यजित् 58.

विष्णु, अश्वतर, रंभा, सूर्यवर्चा आणि सत्यजित,

सवितुर्मण्डले ब्रह्मन्विष्णुशक्त्युपबृंहिताः 58.

सवितृच्या मंडळात, हे ब्राह्मण, हे सर्व विष्णुशक्तीने युक्त आहेत.

नृत्यन्त्योऽप्सरसो यान्ति सूर्य्यस्यानुनिशाचराः 58.

अप्सरा नृत्य करतात आणि सूर्याच्या मागे रात्रभर फिरतात.

बालखिल्यास्तथैवैनं परिवार्य्य समासते 58.

त्याचप्रमाणे बालखिल्यही त्याला वेढून असतात.

वामदक्षिणतो युक्ता दश तेन चरत्यसौ 58.

डाव्या आणि उजव्या बाजूला दहा जण जुंपलेले आहेत, त्यामुळे तो पुढे जातो.

पिशंगेस्तुरगैर्युक्तः सोऽष्टाभिर्वायुवेगिभिः 58.

तो पिशंगाच्या आठ वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांनी जुंपलेला आहे.

सोपासङ्गपताकस्तु शुक्रस्यापि रथो महान् 58.

शुक्राचा मोठा रथ सेवक आणि पताकांनी युक्त आहे.

अष्टाश्वः काञ्चनः श्रीमान् भौमस्यापि रथो महान् ॥ 58.

भौमाचा मोठा रथ सुवर्णाचा, तेजस्वी आणि आठ घोड्यांनी ओढलेला आहे.

पद्मरागारुणैरश्वैः संयुक्तो वह्निसंभवैः 58.

तो पद्मरागासारख्या लाल आणि अग्निजन्म घोड्यांनी युक्त आहे.

तिष्ठंस्तिष्ठति वर्षं वै राशौराशौ बृहस्पतिः 58.

बृहस्पती प्रत्येक राशीत एक वर्ष थांबतो आणि राहतो.

समारुह्य शनैर्याति मन्दगामी शनैश्चरः 58.

शनैश्चर हळूहळू चढतो आणि मंद गतीने प्रवास करतो.

सकृद्यक्तास्तु भूतेशबहन्त्यविरतं शिव 58.

शिवा, जे लोक एकदाच यज्ञ करतात, त्यांना पुन्हा कधीही भूतांचे स्वामी त्रास देत नाहीत.

पलालधूमवर्णाभा लाक्षारसनिभारुणाः 58.

त्यांचा रंग गवताच्या धुरासारखा उजळ आणि लाखेच्या रंगासारखा लाल असतो.

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशनिरूपणं नामाष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीगारुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडात 'भुवनकोशाचे वर्णन' नावाचा अठ्ठावन्नावा अध्याय संपला.

(अथ ज्योतिः शास्त्रम्) ज्योतिश्चक्रं भुवो मानमुक्त्वा प्रोवाच केशवः 59.

(आता ज्योतिषशास्त्र) पृथ्वीच्या गोलाचा माप सांगून केशव पुढे बोलू लागले.

कृत्तिकास्त्वग्निदेवत्या रोहिण्यो ब्रह्मणः स्मृताः 59.

कृत्तिका या अग्नीच्या देवतेच्या मानल्या जातात आणि रोहिणी या ब्रह्माच्या.

पुनर्वसुस्तथादित्यस्तिष्यश्च गुरुदैवतः 59.

पुनर्वसू या अदितीच्या आणि तिष्य या गुरुच्या देवतेच्या आहेत.

भाग्याश्च पूर्वफल्गुन्य अर्य्यमा च तथोत्तरः 59.

पूर्वाफळगुनी या भागाच्या आणि उत्तराफळगुनी या अर्यमाच्या आहेत.

स्वाती च वायुदेवत्या नक्षत्रं परिकीर्त्तितम् 59.

स्वाती हे नक्षत्र वायूच्या देवतेचे मानले जाते.

मैत्रमृक्षमनूराधा ज्येष्ठा शाक्रं प्रकीर्त्तितम् 59.

अनुराधा या मित्राच्या आणि ज्येष्ठा या शक्राच्या आहेत.

आप्यास्त्वाषाढपूर्वास्तु उत्तरा वैश्वदेवताः 59.

पूर्वाषाढा आणि उत्तराषाढा या दोन्ही विश्वदेवांच्या आहेत.

वासवस्तु तथा ऋक्षं धनिष्ठा प्रोच्यते बुधैः 59.

धनिष्ठा हे नक्षत्र वासवाचे आहे, असे ज्ञानी लोक सांगतात.

आजं भाद्रपदा पूर्वा अहिर्ब्रुध्न्यस्तथोत्तरा 59.

पूर्वाभाद्रपदा या अज एकपादाच्या आणि उत्तराभाद्रपदा या अहिर्बुध्न्याच्या आहेत.

भरण्यृक्षं तथा याम्यं प्रोक्तास्ते ऋक्षदेवताः 59.

भरणी हे नक्षत्र यमाचे आहे; अशा प्रकारे नक्षत्रांच्या देवता सांगितल्या.

माहेश्वरी चोत्तरे च द्वितीया दशामीतिथौ 59.

दशमीच्या दुसऱ्या भागात उत्तर दिशेला माहेश्वरी असते.