गरुडपुराणम्

शबलात्पुष्करेशाच्च महावीरश्च धातकिः 56.

शबला आणि पुष्करेशा यांच्यापासून महावीर आणि धातकी उत्पन्न झाले.

योजनानां सहस्त्राणि ऊर्द्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः 56.

ती पन्नास हजार योजन उंच आहे.

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवेष्टितः 56.

पुष्कर हे गोड पाण्याच्या समुद्राने वेढलेले आहे.

द्विगुणा काञ्चनी भूमिः सर्वजन्तुविवर्जिता तमसा पर्वतो व्याप्तस्तमोऽप्यण्डकटाहतः ॥ 56.

कांचन भूमी दुप्पट रुंद असून तिथे कोणतेही जीव नाहीत; पर्वत अंधाराने व्यापलेला आहे आणि तो अंधार अंडाच्या कवचाने वेढलेला आहे.

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशवर्णनं नाम षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीगारुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडात 'भुवनकोशवर्णन' नावाचा छप्पन्नावा अध्याय संपला.

सप्ततिस्तु सहस्त्राणि भूम्युच्छ्रायोऽपि कथ्यते 57.

पृथ्वीची उंची सत्तर हजार योजन असल्याचे सांगितले जाते.

अतलं वितलं चैव नितलं च गभस्तिमत् 57.

अतल, वितल, नितल आणि गभस्तिमत.

कृष्णा शुक्लारुणा पीता शर्करा शैलकाञ्चना 57.

काळा, पांढरा, लाल, पिवळा, गोटे, डोंगर आणि सोने.

रौद्रे तु पुष्करद्वीपे नरकाः सन्ति ताञ्छृणु 57.

रौद्र पुष्करद्वीपावर नरक आहेत — ते ऐक.

महाज्वालस्तप्तकुम्भो लवणोऽथि विमोहितः 57.

एक मोठा, जळता आणि तापलेला भांडे, मीठाने भरलेले, मनाला गोंधळवणारे आहे.

असिपत्रवनः कृष्णो नानाभक्षश्च दारुणः 57.

काळ्या तलवारीच्या पानांच्या जंगलात, वेगवेगळ्या भयंकर खाण्याच्या गोष्टी आहेत.

संदंशः कृष्णसूत्रश्च तमश्चावीचिरेव च 57.

लोखंडी चिमटा, काळा दोरा आणि अवीचि नरकातील घनदाट अंधार आहे.

पापिनस्तेषु पच्यन्ते विषशस्त्राग्निदायिनः 57.

त्या ठिकाणी पापी लोक शिजवले जातात, जे विष, शस्त्र किंवा आग देतात.

वारिवह्न्यनिलाकाशैर्वृतं भूतादिना च तत् 57.

ते पाणी, आग, वारा, आकाश आणि विविध जीवांनी वेढलेले आहे.

अण्डं दशगुणं व्याप्तं नारायणः स्थितः ॥ 57.

ते अंड दहा पट व्यापलेले असून, त्यात नारायण वास करतात.

इति गारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशगतापातलनरकादिनिरूपणं नाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

अशा प्रकारे गारुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडात, 'भुवनकोश, पाताळ, नरक यांचे वर्णन' नावाचा सत्तावन्नावा अध्याय संपला.

वक्ष्ये प्रमाणसंस्थाने सूर्य्यादीनां श्रृणुष्व मे 58.

मी सूर्यादींच्या माप आणि स्थान सांगतो, माझे ऐका.

ईशादण्डस्तथैवास्य द्विगुणो वृषभध्वज 58.

ईश्वराचा दंडसुद्धा तितकाच, पण त्याच्या दुप्पट लांब आहे, हे वृषध्वज.

योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम् 58.

त्याचा अक्ष योजनेने मोजला जातो आणि तिथेच चाक बसवलेले आहे.

संवत्सरमये कृत्स्नं कालचक्रं प्रतिष्ठितम् 58.

संपूर्ण काळचक्र, जे वर्षांनी बनले आहे, ते तिथेच स्थिर आहे.

पञ्चान्यानि तु सार्द्धानि स्यन्दनस्य वृषध्वज 58.

रथाचे आणखी पाच आणि अर्धे भाग आहेत, हे वृषध्वज.

ह्रस्वोऽक्षस्तद्युगार्द्धेन ध्रुवाधारे रथस्य वै 58.

रथाचा अक्ष अर्धा युगाने लहान आहे आणि तो ध्रुवावर आधारलेला आहे.

गायत्त्री सबृहत्युष्णिग्जगतीत्रिष्टुबेव च 58.

गायत्री, बृहती, उष्णिक, जगती आणि त्रिष्टुपही आहेत.

धाता क्रतुस्थला चैव पुलस्त्यो वासुकिस्तथा 58.

धाता, क्रतु, स्थला, पुलस्त्य आणि वासुकीसुद्धा आहेत.

अर्य्यमा पुलहश्चैव रथौजाः पुञ्जिकस्थला 58.

अर्यमान, पुलह, रथाची शक्ती आणि पुंजिकास्थला आहेत.

मित्रोऽत्रिस्तक्षको रक्षः पौरुषेयोऽथ मेनका 58.

मित्र, अत्री, तक्षक, रक्ष, पौषेय आणि मेनका आहेत.

वरुणो वसिष्ठो रम्भा सहजन्या कुहुर्बुधः । 58.

वरुण, वसिष्ठ, रंभा, सहजंया, कुहू आणि बुध आहेत.

इन्द्रो विश्वावसुः स्त्रोत(श्रोत्र) एलापत्रस्तथाङ्गिराः 58.

इंद्र, विश्वावसु, स्त्रोत, एलापत्र आणि अंगिरा,

विवस्वानुग्रसेनश्च भृगुरापूरणस्तथा 58.

विवस्वान, उग्रसेन, भृगु आणि आपूरण,